Σε τρία κρίσιμα μέτωπα κινήθηκε η νέα ανάλυση του Σταύρου Καλεντερίδη: στην ελληνική συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», στις εξελίξεις στην Υεμένη και στον έλεγχο της Ερυθράς Θάλασσας, αλλά και στις νέες καταγγελίες σχετικά με όσα γνώριζε η ισραηλινή ηγεσία πριν από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Ο αναλυτής άσκησε σκληρή κριτική στην κυβέρνηση, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον του στο ζήτημα του πηγαίου κώδικα των ισραηλινών οπλικών συστημάτων που πρόκειται να ενταχθούν στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό. Παράλληλα, χαρακτήρισε την προέλαση των Χούθι στην Υεμένη εξέλιξη με δυνητικά παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες, καθώς ενισχύει την παρουσία τους κοντά σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.
Το κρίσιμο ερώτημα για τον πηγαίο κώδικα
Στο επίκεντρο της πρώτης ενότητας βρέθηκε η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και ειδικότερα ο βαθμός ελέγχου που θα διαθέτει η ελληνική πλευρά πάνω στο λογισμικό του συστήματος διοίκησης και ελέγχου.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης αντιπαρέβαλε παλαιότερη τοποθέτηση του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, σύμφωνα με την οποία η κατοχή του πηγαίου κώδικα αποτελεί κομβικό στοιχείο για την εθνική κυριαρχία και την ίδια την εθνική ύπαρξη. Όπως αναφερόταν στην τοποθέτηση που προβλήθηκε, η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να εξαρτάται ακόμη και από την πιο φιλική ή συμμαχική χώρα για τη λειτουργία ενός τόσο κρίσιμου συστήματος.
Σύμφωνα, όμως, με όσα υποστήριξε ο αναλυτής, η ισραηλινή πλευρά ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία δεν προβλέπει την παραχώρηση του βασικού πηγαίου κώδικα. Κατά την εκτίμησή του, η δυνατότητα ανάπτυξης ελληνικού λογισμικού αφορά περισσότερο το επίπεδο χειρισμού και διασύνδεσης και όχι τον πυρήνα της αρχιτεκτονικής του συστήματος.
Με απλά λόγια, όπως εξήγησε, άλλο πράγμα είναι η ελληνική διαχείριση της «βιτρίνας» του λογισμικού και άλλο ο πλήρης έλεγχος της λειτουργίας και της εξέλιξής του.
Το ερώτημα που έθεσε είναι ευθύ: Θα μπορεί η Ελλάδα να χρησιμοποιεί, να τροποποιεί και να εξελίσσει αυτόνομα το σύστημα σε συνθήκες κρίσης ή θα παραμένει εξαρτημένη από τον ξένο κατασκευαστή;
Ο Καλεντερίδης ζήτησε πλήρη ενημέρωση για τους πραγματικούς όρους της συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι σε ένα σύστημα διοίκησης και ελέγχου η τεχνολογική εξάρτηση μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρή επιχειρησιακή αδυναμία.
Η προέλαση των Χούθι αλλάζει τον χάρτη
Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο της ανάλυσης αφορούσε την Υεμένη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι Χούθι πέτυχαν σημαντική στρατιωτική προέλαση στη δυτική ακτή της χώρας και απέκτησαν τον έλεγχο της στρατηγικής περιοχής και του λιμανιού της Μόκα.
Η εξέλιξη χαρακτηρίστηκε ιδιαιτέρως σημαντική, επειδή η περιοχή βρίσκεται περίπου 60 χιλιόμετρα βόρεια του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Πρόκειται για το θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και αποτελεί βασικό δρόμο προς τη Διώρυγα του Σουέζ.
Όπως ανέφερε ο Καλεντερίδης, η προέλαση των Χούθι αποκόπτει κρίσιμες γραμμές ανεφοδιασμού των δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία. Την ίδια στιγμή, ενισχύει την ικανότητά τους να απειλήσουν τη ναυσιπλοΐα όχι μόνο με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αλλά και μέσω άμεσου εδαφικού ελέγχου της παράκτιας ζώνης.
Ο αναλυτής υποστήριξε ότι πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες μεταβολές των τελευταίων ετών στον πόλεμο της Υεμένης. Η κατάρρευση των αντίπαλων δυνάμεων και η απώλεια ενός στρατηγικού λιμανιού αλλάζουν τους συσχετισμούς υπέρ των Χούθι και, κατ’ επέκταση, του Ιράν.
Συναγερμός για το Μπαμπ ελ Μαντέμπ
Η πιθανότητα περαιτέρω επέκτασης των Χούθι προς το Μπαμπ ελ Μαντέμπ δημιουργεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σκηνικό. Από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και της διεθνούς διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων.
Ενδεχόμενη διακοπή ή σοβαρή παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες ανατιμήσεις, αύξηση του κόστους των θαλάσσιων μεταφορών και επιπλέον πίεση στις αγορές ενέργειας.
Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι η Σαουδική Αραβία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: είτε θα επιχειρήσει να ανατρέψει στρατιωτικά τα νέα δεδομένα, αναλαμβάνοντας το κόστος μιας νέας κλιμάκωσης, είτε θα αποδεχθεί μια ενισχυμένη παρουσία των Χούθι στη δυτική Υεμένη.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο Πακιστάν, το οποίο, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, εξετάζει κατά πόσο μπορεί να ενεργοποιηθεί η αμυντική του συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία. Ο αναλυτής εμφανίστηκε, πάντως, επιφυλακτικός ως προς τη δυνατότητα μιας εξωτερικής δύναμης να ανατρέψει εύκολα την κατάσταση επί του πεδίου.
Κινητικότητα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν
Στην ίδια γεωπολιτική αλυσίδα ενέταξε και τις πληροφορίες για κινητικότητα γύρω από πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Επικαλέστηκε αναφορές επιθεωρητών και δορυφορικές εικόνες που, όπως είπε, καταγράφουν κατασκευαστικές εργασίες σε υπόγεια εγκατάσταση.
Η Τεχεράνη, κατά την εκτίμησή του, γνωρίζει ότι οι διεθνείς και πολιτικές συνθήκες περιορίζουν τα περιθώρια αντίδρασης των Ηνωμένων Πολιτειών. Μια νέα κλιμάκωση στην Ερυθρά Θάλασσα ή στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να προκαλέσει εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και σοβαρό πολιτικό κόστος για την Ουάσινγκτον.
Η καταγγελία για προειδοποίηση πριν από την 7η Οκτωβρίου
Το τρίτο σκέλος της ανάλυσης αφορούσε δημοσίευμα της ισραηλινής εφημερίδας «Haaretz», το οποίο, κατά τον Καλεντερίδη, βασίζεται σε στοιχεία βιβλίου για τη διαχείριση της υπόθεσης των ομήρων.
Σύμφωνα με τον ισχυρισμό που παρουσιάστηκε, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, είχε προειδοποιήσει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου περίπου δέκα ημέρες πριν από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου ότι ο Γιαχία Σινουάρ ετοίμαζε μια επιχείρηση που θα προκαλούσε «σεισμό» στην περιοχή.
Το δημοσίευμα φέρεται να αναφέρει ότι η πληροφορία είχε μεταφερθεί και στη Σιν Μπετ, χωρίς όμως να υπάρξει η απαιτούμενη αντίδραση. Το γραφείο του Νετανιάχου απέρριψε κατηγορηματικά την καταγγελία, υποστηρίζοντας ότι δεν πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη τηλεφωνική συνομιλία και προαναγγέλλοντας νομικές ενέργειες.
Οι αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων απέφυγαν, σύμφωνα με την ίδια παρουσίαση, να σχολιάσουν το περιεχόμενο υποτιθέμενων συνομιλιών μεταξύ ηγετών.
Το ζήτημα έχει προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις στο Ισραήλ, με στελέχη της αντιπολίτευσης να ζητούν απαντήσεις για το τι γνώριζε η κυβέρνηση, πότε ενημερώθηκε και ποια μέτρα έλαβε. Ο Καλεντερίδης τόνισε ότι οι ισχυρισμοί αυτοί πρέπει να διερευνηθούν, καθώς αφορούν ευθέως τις πολιτικές και επιχειρησιακές ευθύνες για τη μεγαλύτερη αποτυχία ασφαλείας στην ιστορία του Ισραήλ.
Το κεντρικό συμπέρασμα
Από την ελληνική εξάρτηση σε κρίσιμες αμυντικές τεχνολογίες μέχρι την ανατροπή των ισορροπιών στην Υεμένη και τα αναπάντητα ερωτήματα για την 7η Οκτωβρίου, ο Σταύρος Καλεντερίδης περιέγραψε ένα περιβάλλον στο οποίο η πληροφορία, η τεχνολογία και ο έλεγχος των στρατηγικών περασμάτων μετατρέπονται σε όπλα.
Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: Καμία συμφωνία και καμία συμμαχική διαβεβαίωση δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την εθνική αυτονομία, τον επιχειρησιακό έλεγχο και την πλήρη λογοδοσία των κυβερνήσεων.