Νέα στοιχεία που δείχνουν ότι ο Τομ Μπάρακ εξακολουθεί να βρίσκεται στον πυρήνα της αμερικανικής πολιτικής για το Ιράκ φέρνει στο φως ο Guardian, σε εκτενές δημοσίευμά του για τη μεγάλη εκστρατεία της κυβέρνησης της Βαγδάτης κατά της διαφθοράς.
Σύμφωνα με το βρετανικό μέσο, ο πρωθυπουργός του Ιράκ Αλί αλ-Ζαΐντι έχει εξαπολύσει μία από τις πιο επιθετικές επιχειρήσεις των τελευταίων ετών κατά των δικτύων διαφθοράς που έχουν παγιωθεί στο ιρακινό κράτος μετά το 2003. Η επιχείρηση περιλαμβάνει μαζικές συλλήψεις, κατασχέσεις χρημάτων, χρυσού και περιουσιακών στοιχείων, αλλά και χτυπήματα εναντίον ισχυρών οικονομικών μηχανισμών που συνδέονται με πολιτικά κόμματα και κρατικούς αξιωματούχους.
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο για την αμερικανική εμπλοκή είναι ότι, όπως αναφέρει ο Guardian, η εκστρατεία αυτή διαθέτει στήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ειδικότερα από τον Τομ Μπάρακ.
Η αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία και ειδικός προεδρικός απεσταλμένος για Συρία και Ιράκ είχε βρεθεί στο επίκεντρο έντονης φημολογίας περί πιθανής απομάκρυνσής του.
Χτύπημα στο σύστημα «muhasasa»
Στο επίκεντρο της εκστρατείας του Ζαΐντι βρίσκεται το σύστημα muhasasa, δηλαδή το μοντέλο κατανομής εξουσίας και κρατικών θέσεων ανάμεσα σε πολιτικά, θρησκευτικά και κομματικά κέντρα ισχύος.
Όπως περιγράφει ο Guardian, το συγκεκριμένο σύστημα επέτρεψε για χρόνια σε κόμματα, πολιτικούς παράγοντες και συνδεδεμένα οικονομικά δίκτυα να αποκτούν πρόσβαση σε κρατικούς πόρους και να δημιουργούν παράλληλους μηχανισμούς πλουτισμού.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του πρώην αναπληρωτή υπουργού Πετρελαίου Αντνάν αλ-Τζουμάιλι, η σύλληψη του οποίου αποτέλεσε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σημείο καμπής στην κυβερνητική εκστρατεία. Οι αρχές τον κατηγορούν ότι είχε συγκεντρώσει τεράστιο πλούτο μέσω παράνομων συναλλαγών και δωροδοκιών.
Στόχος της νέας ιρακινής κυβέρνησης είναι να περιορίσει την πρόσβαση των πολιτικών κομμάτων σε κρατικά έσοδα και να αποδυναμώσει τους οικονομικούς μηχανισμούς που για δεκαετίες λειτουργούσαν παράλληλα με το ίδιο το κράτος.
Γιατί ενδιαφέρεται η Ουάσιγκτον
Η αμερικανική στήριξη δεν είναι τυχαία.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί εδώ και χρόνια να περιορίσει την επιρροή πολιτικών και ένοπλων δικτύων που συνδέονται με το Ιράν, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει τη δημιουργία ενός πιο λειτουργικού και λιγότερο εξαρτημένου ιρακινού κράτους.
Ο Guardian είχε ήδη περιγράψει σε προηγούμενο ρεπορτάζ του το Ιράκ ως χώρα παγιδευμένη ανάμεσα στην αμερικανική πίεση και στην ιρανική επιρροή, με τη διαφθορά να αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων διατηρούνται πολιτικές, οικονομικές και ένοπλες εξαρτήσεις.
Ο Μπάρακ εμφανίζεται έτσι να έχει ενεργό ρόλο και σε αυτό το μέτωπο.
Η εμπλοκή του δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις διαπραγματεύσεις για τη Συρία ή στις ιδιαίτερα στενές επαφές του με την Άγκυρα, αλλά επεκτείνεται και στην προσπάθεια της Ουάσιγκτον να επηρεάσει τη νέα πολιτική πραγματικότητα στο Ιράκ.
Από Συρία και Τουρκία στο Ιράκ
Η νέα αποκάλυψη αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν συνδυαστεί με τις κινήσεις του Μπάρακ τις τελευταίες ημέρες.
Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα συναντήθηκε στην Άγκυρα με τον Χακάν Φιντάν και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ παράλληλα διατήρησε επαφές με τη συριακή ηγεσία.
Τώρα, το δημοσίευμα του Guardian τον εμφανίζει να στηρίζει και την κεντρική κυβερνητική προσπάθεια στη Βαγδάτη.
Με άλλα λόγια, παρά τον θόρυβο που είχε δημιουργηθεί τον Αύγουστο, ο Μπάρακ εξακολουθεί να κινείται ταυτόχρονα στους τρεις κρίσιμους άξονες της αμερικανικής περιφερειακής πολιτικής: Τουρκία, Συρία και Ιράκ.
Και η αποπομπή που δεν ήρθε
Εδώ βρίσκεται και το πολιτικό παράδοξο.
Πριν από λίγες εβδομάδες είχαν κυκλοφορήσει πληροφορίες ότι ο Μπάρακ βρισκόταν σε δυσμένεια και ότι στο State Department υπήρχαν συζητήσεις για πιθανή αντικατάστασή του, ιδιαίτερα μετά τις αμφιλεγόμενες δηλώσεις του για το Ισραήλ και τα Υψίπεδα του Γκολάν.
Είχε ακουστεί ακόμη και το όνομα του πρώην διευθυντή της CIA Ντέιβιντ Πετρέους ως πιθανού αντικαταστάτη για το χαρτοφυλάκιο Συρίας και Ιράκ.
Μέχρι σήμερα, όμως, καμία από αυτές τις πληροφορίες δεν έχει εξελιχθεί σε επίσημη διαδικασία.
Δεν υπάρχει ανακοίνωση του Μάρκο Ρούμπιο, του State Department ή του Λευκού Οίκου για αποπομπή του Μπάρακ, ούτε αξιόπιστη επιβεβαίωση ότι ο Πετρέους έχει επιλεγεί ή εξετάζεται επισήμως ως διάδοχος.
Αντίθετα, το σημερινό δημοσίευμα του Guardian προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο προς την αντίθετη κατεύθυνση: ο Μπάρακ όχι μόνο δεν έχει «ξηλωθεί», αλλά εξακολουθεί να χρησιμοποιείται από την Ουάσιγκτον σε έναν από τους δυσκολότερους φακέλους της Μέσης Ανατολής.
Η εμπλοκή του στην αντιδιαφθορική επιχείρηση του Ιράκ, μετά τις διαδοχικές επαφές του σε Τουρκία και Συρία, δείχνει ότι προς το παρόν παραμένει απολύτως ενεργός.
Και έτσι, παρά όσα ακούγονταν το προηγούμενο διάστημα, η αποπομπή του Τομ Μπάρακ παραμένει στα χαρτιά – και όχι στις αποφάσεις της αμερικανικής κυβέρνησης.