Νέα διάσταση στην αντιπαράθεση για τον Great Sea Interconnector επιχειρεί να δώσει η Άγκυρα, υποστηρίζοντας ότι οι έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» πραγματοποιούνται με τη συγκατάθεσή της. Παρά τους χαμηλότερους τόνους που υιοθετούν πλέον τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η τουρκική πλευρά εμφανίζει τις εξελίξεις ως διπλωματική επιτυχία, ισχυριζόμενη ότι απέτρεψε τη δημιουργία ελληνικών τετελεσμένων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το ζήτημα επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από ρεπορτάζ της κρατικής τουρκικής τηλεόρασης TRT Haber, η οποία επικαλείται διπλωματικές πηγές της Άγκυρας και παρουσιάζει τη διαδικασία που προηγήθηκε της έναρξης των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Σύμφωνα με την τουρκική εκδοχή, η Άγκυρα όχι μόνο εξασφάλισε την αναγνώριση της ανάγκης συγκατάθεσής της για εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές που διεκδικεί, αλλά κατάφερε επίσης να αποτρέψει μια νέα ελληνική προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων.
Πρόκειται για ισχυρισμούς που έρχονται σε ευθεία αντίθεση με την επίσημη ελληνική θέση, σύμφωνα με την οποία οι έρευνες πραγματοποιούνται με άδειες των αρμόδιων ελληνικών και κυπριακών αρχών, χωρίς να έχει ζητηθεί οποιαδήποτε άδεια από την Τουρκία.
TRT Haber: «Δώσαμε συγκατάθεση στη Γαλλία»
Η κρατική τουρκική τηλεόραση αναφέρει ότι στις 10 Νοεμβρίου η Άγκυρα απέστειλε ρηματική διακοίνωση προς τη Γαλλία, ως κράτος σημαίας του «Abeille Marengo», γνωστοποιώντας τη συγκατάθεσή της για τις προγραμματισμένες ερευνητικές δραστηριότητες.
Κατά τις τουρκικές διπλωματικές πηγές, η διαδικασία ολοκληρώθηκε έπειτα από συντονισμό με τις αρμόδιες αρχές, ενώ στην ίδια διακοίνωση υπενθυμίστηκαν οι προϋποθέσεις που, σύμφωνα με την Άγκυρα, απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.
Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι οι δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου αφορούν περιοχές της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή έχει μονομερώς οριοθετηθεί από την Άγκυρα και γνωστοποιηθεί στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών το 2020.
Η τουρκική πλευρά επιχειρεί, επομένως, να συνδέσει τη διπλωματική επικοινωνία με το Παρίσι με την αποδοχή των δικών της διεκδικήσεων στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.
Ανάλογη επιχειρηματολογία καταγράφεται και σε άλλα τουρκικά δημοσιεύματα, τα οποία παρουσιάζουν τη συγκατάθεση της Άγκυρας ως προϋπόθεση για την πραγματοποίηση των ερευνών.
Ο ισχυρισμός περί ακύρωσης των ελληνικών και κυπριακών NAVTEX
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του TRT Haber στις NAVTEX που εξέδωσαν η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι ακύρωσε τις σχετικές αναγγελίες, χαρακτηρίζοντάς τες μη εξουσιοδοτημένες, καθώς θεωρεί ότι αφορούν περιοχές στις οποίες η ίδια διαθέτει δικαιώματα υφαλοκρηπίδας.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μονομερή τουρκικό ισχυρισμό, ο οποίος δεν συνεπάγεται ότι η Τουρκία έχει τη δυνατότητα να ακυρώνει νομικά τις ελληνικές ή κυπριακές αναγγελίες.
Η Αθήνα απάντησε με δική της NAVTEX, απορρίπτοντας την τουρκική αναγγελία ως άκυρη και επιμένοντας ότι οι εργασίες εκτελούνται με βάση τις άδειες των αρμόδιων ελληνικών αρχών.
Το περιστατικό με τις δύο φρεγάτες και η ελληνική απάντηση
Η νέα τουρκική τοποθέτηση ακολουθεί το περιστατικό της Πέμπτης 12 Νοεμβρίου, όταν τουρκική φρεγάτα επικοινώνησε μέσω ασυρμάτου με το γαλλικό ερευνητικό πλοίο.
Συγκεκριμένα, η τουρκική φρεγάτα «Gökova» μετέδωσε μήνυμα με το οποίο επανέλαβε τις θέσεις της Άγκυρας περί τουρκικής υφαλοκρηπίδας και συγκατάθεσης για τις εργασίες.
Το μήνυμα δεν περιείχε αναφορά σε έκδοση άδειας από τις τουρκικές αρχές, αλλά επαναλάμβανε ουσιαστικά το περιεχόμενο της τουρκικής NAVTEX.
Η απάντηση του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού ήταν άμεση.
Η φρεγάτα «Λήμνος», που βρισκόταν στην περιοχή, επικοινώνησε με το «Abeille Marengo», επισημαίνοντας ότι βρίσκεται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ότι μπορεί να συνεχίσει κανονικά τις εργασίες του.
Το γαλλικό πλοίο συνέχισε την αποστολή του χωρίς να σημειωθεί φυσική παρεμπόδιση των ερευνών.
Συνεχίζονται οι εργασίες χαρτογράφησης του βυθού
Το «Abeille Marengo» πραγματοποιεί τις προβλεπόμενες προκαταρκτικές έρευνες για την κατασκευή του Great Sea Interconnector, του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου.
Πριν από την έναρξη των εργασιών είχαν προηγηθεί δοκιμές βαθμονόμησης του εξοπλισμού στα ανοιχτά της Κρήτης, προκειμένου να διασφαλιστεί η ακρίβεια των μετρήσεων.
Η αποστολή περιλαμβάνει τη λεπτομερή αποτύπωση του θαλάσσιου πυθμένα, την καταγραφή του βάθους, τη μελέτη της γεωμορφολογίας και τον εντοπισμό γεωλογικών χαρακτηριστικών ή φυσικών εμποδίων που ενδέχεται να επηρεάσουν την εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Τα δεδομένα που συγκεντρώνονται είναι απαραίτητα για τον καθορισμό της ασφαλέστερης και τεχνικά καταλληλότερης όδευσης.
Οι εργασίες άρχισαν σε θαλάσσια περιοχή νότια της Κάσου, με το γαλλικό σκάφος να κινείται βάσει των συντεταγμένων που έχουν εγκριθεί από τις ελληνικές αρχές.
Το κρίσιμο ζήτημα της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης
Στο επίκεντρο της διπλωματικής αντιπαράθεσης βρίσκεται πλέον το περιεχόμενο της επικοινωνίας μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας.
Η Τουρκία παρουσιάζει τη γαλλική ενημέρωση και τη δική της απαντητική διακοίνωση ως μέρος μιας διαδικασίας συγκατάθεσης.
Από την άλλη πλευρά, η Αθήνα επιμένει ότι δεν υποβλήθηκε αίτημα αδειοδότησης προς την Τουρκία και ότι οι μόνες αρμόδιες χώρες για την έκδοση των απαιτούμενων αδειών ήταν η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία.
Η διάκριση μεταξύ απλής διπλωματικής ενημέρωσης και αιτήματος συγκατάθεσης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τη διαδικασία ως επιχείρημα υπέρ των διεκδικήσεών της.
Το πλήρες περιεχόμενο των σχετικών διπλωματικών διακοινώσεων δεν έχει δημοσιοποιηθεί, γεγονός που δεν επιτρέπει την ανεξάρτητη επιβεβαίωση της τουρκικής ερμηνείας.
Η τουρκική πλευρά δηλώνει, πάντως, ότι δεν επιδιώκει να εμποδίσει ενεργειακές διασυνδέσεις που εξυπηρετούν τα κοινά συμφέροντα των κρατών της περιοχής, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές πραγματοποιούνται με σεβασμό στα δικαιώματα που η ίδια επικαλείται.
Έτσι, παρά τη συνέχιση των ερευνών χωρίς επιχειρησιακή παρεμπόδιση, η αντιπαράθεση μεταφέρεται στο διπλωματικό και νομικό πεδίο, με την Άγκυρα να επιδιώκει να κατοχυρώσει τη δική της ερμηνεία των γεγονότων.
Το κεντρικό ερώτημα παραμένει κατά πόσον η διπλωματική διαδικασία που προηγήθηκε μπορεί να αξιοποιηθεί στο μέλλον από την Τουρκία ως προηγούμενο για την προβολή αξιώσεων συγκατάθεσης σε δραστηριότητες εντός θαλάσσιων ζωνών που διεκδικεί από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.