Αυστηρή κριτική στους χειρισμούς γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου άσκησε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης, μιλώντας στη Θεσσαλία Τηλεόραση. Κεντρική του προειδοποίηση ήταν ότι η πρόοδος του έργου δεν αρκεί, εάν συνοδευτεί από ενέργειες που η Άγκυρα θα μπορούσε να αξιοποιήσει για να στηρίξει τις διεκδικήσεις της.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ενημέρωση της Άγκυρας και στις συνέπειες που, κατά τον ίδιο, μπορεί να έχουν οι συγκεκριμένοι χειρισμοί για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ο πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών υποστήριξε ότι η ελληνική πλευρά όφειλε να επιμείνει στην αρμοδιότητά της για τις εργασίες και να μην αφήσει περιθώριο στην Τουρκία να εμφανίζεται ως παράγοντας αδειοδότησης ή έγκρισης του έργου.
Η ανησυχία για τη ρηματική διακοίνωση
Σύμφωνα με τον Ιωάννη Μπαλτζώη, το πρόβλημα δεν εξαντλείται στο εάν η επικοινωνία με την Άγκυρα χαρακτηρίζεται «ενημέρωση» ή «αίτημα άδειας». Η ουσία, όπως υποστήριξε, βρίσκεται στο κατά πόσο δημιουργείται διπλωματικό υλικό το οποίο η Τουρκία θα μπορεί να επικαλείται στο μέλλον.
Εξέφρασε την άποψη ότι η ειδική ενημέρωση της τουρκικής πλευράς ενδέχεται να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως επιχείρημα ότι αναγνωρίζεται κάποιος ρόλος της στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή. Πρόκειται για δική του εκτίμηση σχετικά με τις πιθανές συνέπειες των χειρισμών και όχι για τεκμηριωμένη διαπίστωση ότι έχει συντελεστεί νομική αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων.
Ο ίδιος απέδωσε στην Αθήνα την πολιτική ευθύνη για την εμπλοκή της Γαλλίας στη συγκεκριμένη διαδικασία. Παράλληλα, επικαλέστηκε παρεμβάσεις του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου και του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, εντάσσοντάς τες στην επιχειρηματολογία του υπέρ μιας αποφασιστικότερης ελληνικής στάσης.
Το καλώδιο και τα δικαιώματα στη θάλασσα
Ο αντιστράτηγος ε.α. αναφέρθηκε εκτενώς στη διάκριση μεταξύ υφαλοκρηπίδας, ΑΟΖ και χωρικών υδάτων, επιδιώκοντας να εξηγήσει γιατί απορρίπτει την τουρκική αξίωση παρέμβασης στη διασύνδεση.
Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του έθεσε το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Το άρθρο προβλέπει το δικαίωμα όλων των κρατών να τοποθετούν υποθαλάσσια καλώδια στην υφαλοκρηπίδα, υπό τους όρους του, και διατηρεί το δικαίωμα του παράκτιου κράτους να θέτει όρους για καλώδια που εισέρχονται στο έδαφος ή στην αιγιαλίτιδα ζώνη του. un.org
Ο Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να ασκήσει τα δικαιώματά της χωρίς να αποδέχεται πρόσθετες τουρκικές προϋποθέσεις. Απέρριψε επίσης τη λογική του τουρκολιβυκού μνημονίου, επισημαίνοντας ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις παρακάμπτουν την παρουσία ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος.
Η βασική του θέση ήταν ότι η ολοκλήρωση της διασύνδεσης πρέπει να συμβαδίζει με την προάσπιση των ελληνικών θέσεων και να μη χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για υποχωρήσεις.
Αιχμές για την ευρωπαϊκή στάση
Στη συζήτηση τέθηκε και η αμερικανική τοποθέτηση υπέρ της προώθησης έργων ηλεκτρικής διασύνδεσης χωρίς παρεμπόδιση από τρίτες πλευρές. Ο Μπαλτζώης την αξιολόγησε ως μήνυμα κυρίως προς την Τουρκία, αλλά και ως στοιχείο που ενισχύει την κριτική του για τους ελληνικούς χειρισμούς.
Ταυτόχρονα, επέκρινε την Ευρωπαϊκή Ένωση για την έλλειψη, κατά την εκτίμησή του, ανάλογου πολιτικού βάρους. Το ερώτημα που αναδείχθηκε ήταν γιατί ένα έργο μεταξύ δύο κρατών μελών, με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και συμμετοχή γαλλικής εταιρείας, χρειάζεται αμερικανική παρέμβαση για να προστατευθεί πολιτικά.
Συνέδεσε την υπόθεση με τη γενικότερη άποψή του ότι η Ευρώπη αδυνατεί να μετατρέψει την οικονομική της ισχύ σε ενιαία στρατηγική παρουσία. Έκανε επίσης σύγκριση ανάμεσα στην ευρωπαϊκή κινητοποίηση για την Ουκρανία και στην υποστήριξη προς την Κύπρο απέναντι στην τουρκική πολιτική.
Ουκρανία, ενεργειακό κόστος και ευρωπαϊκή βιομηχανία
Στο ουκρανικό μέτωπο, ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ εκτίμησε ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις μπορούν να συνεχιστούν και κατά τη χειμερινή περίοδο, με τα drones να επηρεάζουν τον τρόπο διεξαγωγής τους.
Επικαλούμενος αναλύσεις του Αλεξάντερ Μερκούρη, έδωσε ιδιαίτερο βάρος στη σημασία του Σλοβιάνσκ και του Κραματόρσκ. Παρουσίασε το ενδεχόμενο απώλειάς τους ως εξέλιξη που, κατά την ανάλυση την οποία μετέφερε, θα μπορούσε να επιβαρύνει σοβαρά την ουκρανική διαπραγματευτική θέση.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Συνέδεσε το υψηλό κόστος ενέργειας με τις πιέσεις στη γερμανική βιομηχανία και αναφέρθηκε στον εντεινόμενο ανταγωνισμό από τις κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες. Η τοποθέτησή του αφορούσε συνολικά την ανταγωνιστικότητα και τις στρατηγικές επιλογές της Ευρώπης.
Τραμπ και ενδεχόμενο συνεννόησης των μεγάλων δυνάμεων
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Μπαλτζώης υποστήριξε ότι οι κοινοβουλευτικοί περιορισμοί δεν εξαλείφουν την ισχύ του Αμερικανού προέδρου. Εκτίμησε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιδιώξει αποτελέσματα που θα ενισχύσουν την ιστορική του υστεροφημία, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις συγκρούσεις στο Ιράν και στην Ουκρανία.
Στο πλαίσιο αυτό, συζήτησε το ενδεχόμενο ευρύτερης συνεννόησης ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας. Η αναφορά σε μια πιθανή νέα κατανομή σφαιρών επιρροής παρουσιάστηκε ως σενάριο, με τον ίδιο να διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει ασφαλές συμπέρασμα για την ωριμότητα μιας τέτοιας συμφωνίας.
Αναφέρθηκε ακόμη στην άνοδο της Ινδίας και επανήλθε στην εκτίμησή του ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση υστερεί σε ενιαία πολιτική και στρατιωτική ισχύ.
Ιράν και πολιτική αστάθεια στο Ισραήλ
Για το Ιράν, ο αντιστράτηγος ε.α. αντιμετώπισε τη στρατιωτική συγκέντρωση που περιέγραψε στην περιοχή ως ένδειξη ότι το ενδεχόμενο κλιμάκωσης παραμένει ανοιχτό. Υποστήριξε ότι η αναβολή μιας επίθεσης δεν αρκεί για να συναχθεί πως έχει εγκαταλειφθεί η επιλογή στρατιωτικής δράσης.
Στο ισραηλινό πολιτικό σκηνικό, επικεντρώθηκε στις δυσκολίες συγκρότησης κυβερνητικών συνεργασιών, στις αντιθέσεις μεταξύ των κομμάτων και στον ρόλο της αραβικής και της υπερορθόδοξης εκπροσώπησης. Η εκτίμησή του ήταν ότι μια κυβέρνηση με έντονες εσωτερικές αντιφάσεις θα αντιμετωπίσει πρόβλημα συνοχής και διάρκειας.
Κλείνοντας, επέστρεψε στο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: θεωρεί πιθανή την πρόοδο του έργου, αλλά προειδοποιεί ότι το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιο διπλωματικό προηγούμενο θα αφήσει πίσω της η διαδικασία.