Παγκόσμιο γλωσσικό κενό
Η ελληνική γλώσσα, η πλουσιότερη στον κόσμο για τις αποχρώσεις του συναισθήματος, άφησε ένα αδιανόητο κενό: τη λέξη για την αγνή, ζωντανή αγάπη προς τον άνθρωπο που έφυγε από τη ζωή. Για αιώνες, η ανάγκη αυτή εγκλωβιζόταν σε περιφράσεις, καθώς οι ψυχίατροι του 19ου αιώνα —σαν «παλαιοημερολογίτες» της ανθρώπινης ψυχής και «καταστροφείς λέξεων»— «καπάρωσαν» εγκληματικά τη λέξη νεκροφιλία.
Στην αγωνία τους να βαφτίσουν μια σκοτεινή σεξουαλική διαστροφή, προχώρησαν σε μια απόλυτα άστοχη σύνθεση: πήραν δύο πανέμορφες ελληνικές ρίζες, το «νεκρός» και το «φιλώ» —που στην αυθεντική της διάσταση σημαίνει την αγνή, πνευματική αγάπη— και τις ακρωτηρίασαν. Λειτούργησαν σαν γλωσσικοί καταστροφείς εγγράφων. Αντί να βρουν έναν όρο που να δηλώνει τη σαρκική παθολογία, παραποίησαν την έννοια της ίδιας της «φιλίας», μετατρέποντας το ανώτερο συναίσθημα σε διαστροφή και στερώντας έτσι από εκατομμύρια ανθρώπους το δικαίωμα να ονομάσουν το υγιές, μεταθανάτιο συναίσθημα με μια λέξη.
Η Διεθνής Διάσταση του Όρου
Αυτό το παγκόσμιο γλωσσικό κενό και αυτή η γλωσσική διαστροφή δεν αφορούν μόνο εμάς. Καμία ξένη γλώσσα δεν διαθέτει μονολεκτικό όρο· οι Άγγλοι καταφεύγουν στο «postmortem love», στη «μεταθανάτια αγάπη» και οι Γάλλοι στο «amour au-delà de la mort» δηλαδή στην «αγάπη πέρα από το θάνατο». Όλες οι κοινωνίες εγκλωβίζονται σε κρύες περιφραστικές εκδοχές, ελλείψει μιας καθαρής λέξης. Το κενό αυτό έρχεται να καλύψει ο νεολογισμός: «Φιλομνήμη».
Η Οριστική Αποκατάσταση
Φιλομνήμη είναι η βαθιά στοργή και η ενεργή αγάπη για τη ζωντανή μνήμη του αγαπημένου προσώπου. Δεν στρέφεται στο φθαρτό σώμα που χάθηκε στο χώμα, αλλά στην αθάνατη ψυχή και στο πνευματικό αποτύπωμα που άφησε πίσω του. Είναι το ιερό βούρκωμα των ματιών μπροστά σε μια άδεια πολυθρόνα, η άρνηση της λήθης που κρατά τον άνθρωπο στην περιοχή της Αλήθειας. Ως «Philomneme» ή «Philomnesia», ο συγκεκριμένος όρος μπορεί να εισαχθεί στη διεθνή βιβλιογραφία, απαντώντας στην αυθαιρεσία των παλιών επιστημόνων. Ξεκινώντας από την Ελλάδα, η Φιλομνήμη αποκαθιστά ένα ιστορικό λάθος, δίνοντας όνομα και ηθική δικαίωση στην αγάπη που αποδεικνύεται ισχυρότερη από τον θάνατο.
Η Επιστροφή στη Λογική
Υπάρχει τέλος κάτι ακόμη. Επειδή η μνήμη σημαίνει τη μη λήθη και η αλήθεια ετυμολογικά βγαίνει από το στερητικό α και το λήθη, και επειδή επομένως η μνήμη και η αλήθεια είναι συνώνυμα, η νέα λέξη που προτείνω, η φιλομνήμη είναι και αυτή συνώνυμη με την φιλαλήθεια. Όπως δηλαδή λέμε φιλαλήθης, την ίδια έννοια μπορεί να αναδίδει και το φιλομνήμων. Όμως η κύρια αναφορά παραμένει ώστε να καλύψει το μεγάλο κοινωνικό, ηθικό και λεκτικό κενό από την απουσία μιας λέξης κλειδί ανάμεσα στην ανθρώπινη ζωή και στο θάνατο. Και αν όντως τα πάντα είναι πολιτική, η φιλομνήμη είναι η επιστροφή στη λογική από την καταστροφή της λέξης “νεκροφιλία”, που την απέδωσαν σε διαστροφή, που όμως ήταν και αυτό μια λογική διαστροφή.
Υ. Γ. Πρόταση του συγγραφέα εμπνευσμένη και αφιερωμένη στη μνήμη της αγαπημένης του Αλεξάνδρας.
__________________
Διδυμότειχο, Αύγουστος 2026