Η εκτίμηση ότι η Άγκυρα δεν θα προχωρήσει άμεσα σε σοβαρή κλιμάκωση, η στρατηγική της σταδιακής αμφισβήτησης των ελληνικών δικαιωμάτων και η ανάγκη η Ελλάδα να αναλάβει διεθνή πρωτοβουλία για την προστασία του Δικαίου της Θάλασσας βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του καθηγητή Γεωπολιτικής Κωνσταντίνου Γρίβα στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
«Η Τουρκία δεν θα κλιμακώσει, γιατί πήρε αυτό που ήθελε»
Την εκτίμηση ότι η Τουρκία δεν επιδιώκει, στην παρούσα φάση, μια παρατεταμένη ελληνοτουρκική κρίση διατύπωσε ο καθηγητής Γεωπολιτικής στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, Κωνσταντίνος Γρίβας, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής», με αφορμή τις εξελίξεις γύρω από το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η Άγκυρα θεωρεί ότι έχει ήδη επιτύχει έναν περιορισμένο αλλά σημαντικό στόχο: να προσθέσει ακόμη ένα στοιχείο στο οικοδόμημα της αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο κ. Γρίβας εκτίμησε ότι το επόμενο διάστημα θα χαρακτηρίζεται από σχετικά ήπιες τουρκικές προκλήσεις, χωρίς να αποκλείει απολύτως διαφορετικές εξελίξεις. Επισήμανε, ωστόσο, ότι η ενημέρωση της Τουρκίας για τις δραστηριότητες στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή μπορεί να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα για να ενισχύσει τους ισχυρισμούς της περί δικαιωμάτων στην περιοχή.
«Βλέπουμε το δέντρο και χάνουμε το δάσος»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη μακροχρόνια στρατηγική της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά συχνά αντιμετωπίζει κάθε επεισόδιο μεμονωμένα, χωρίς να το εντάσσει στη συνολική εικόνα.
Όπως εξήγησε, η τουρκική πολιτική αμφισβήτησης δεν αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο, αλλά εξελίσσεται επί δεκαετίες, με αφετηρία τις διεκδικήσεις που διατυπώθηκαν από το 1974 σχετικά με την υφαλοκρηπίδα και τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Κατά τον καθηγητή, η Τουρκία δεν αμφισβητεί απλώς συγκεκριμένες ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου, αλλά επιχειρεί να επιβάλει μια αντίληψη που υποβαθμίζει τη γεωγραφική και νομική υπόσταση των ελληνικών νησιών.
Χαρακτήρισε την τουρκική πρακτική ως προσπάθεια υπονόμευσης της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας μέσα από «χίλιες μικρές τομές». Με αυτή τη διατύπωση θέλησε να καταδείξει ότι οι διαδοχικές, φαινομενικά περιορισμένες αμφισβητήσεις μπορούν να αποκτήσουν σωρευτικά σοβαρές συνέπειες.
Παράλληλα, επέκρινε την απουσία συνεκτικής και μακροπρόθεσμης ελληνικής στρατηγικής, αντιπαραβάλλοντάς την με τη διαχρονική προσέγγιση της Άγκυρας.
Το Δίκαιο της Θάλασσας και ο κίνδυνος δημιουργίας τετελεσμένων
Ο Κωνσταντίνος Γρίβας αναφέρθηκε στην ιστορική εξέλιξη του Δικαίου της Θάλασσας, υπογραμμίζοντας ότι ορισμένοι θεσμοί του διαμορφώθηκαν μέσα από μονομερείς κρατικές διεκδικήσεις που στη συνέχεια απέκτησαν ευρύτερη αναγνώριση.
Επικαλέστηκε την αμερικανική διακήρυξη Τρούμαν του 1945 για την υφαλοκρηπίδα, τη Διακήρυξη του Σαντιάγο για τις θαλάσσιες ζώνες των 200 ναυτικών μιλίων, καθώς και ιστορικά παραδείγματα από την Ινδονησία και την Ισλανδία.
Με αυτά τα παραδείγματα υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να θεωρεί πως η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου αρκεί από μόνη της για την προστασία των συμφερόντων της.
Η βασική του προειδοποίηση ήταν ότι η επαναλαμβανόμενη προβολή διεκδικήσεων από την Τουρκία μπορεί να δημιουργήσει πολιτικές και διπλωματικές πραγματικότητες, εφόσον δεν αντιμετωπίζεται με συνεκτική στρατηγική.
«Γεωπολιτικός επαρχιωτισμός» – Η Ελλάδα πρέπει να αναλάβει παγκόσμια πρωτοβουλία
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της παρέμβασης αφορούσε τη διεθνή διάσταση των τουρκικών διεκδικήσεων.
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει συχνά το πρόβλημα μέσα από ένα στενά περιφερειακό πρίσμα, το οποίο περιέγραψε ως «γεωπολιτικό επαρχιωτισμό».
Κατά την ανάλυσή του, οι τουρκικές αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο συνδέονται με ευρύτερες προκλήσεις για τη διεθνή θαλάσσια τάξη, όπως οι κινεζικές διεκδικήσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα και οι ρωσικές επιδιώξεις στην Αρκτική.
Εκτίμησε ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να αναλάβει ακόμη και ηγετικό ρόλο σε μια διεθνή πρωτοβουλία για τη διαφύλαξη του Δικαίου της Θάλασσας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ιαπωνίας και άλλων κρατών, τα οποία, σύμφωνα με την προσέγγισή του, έχουν λόγους να αντιταχθούν σε πρακτικές που αμφισβητούν τη διεθνή θαλάσσια τάξη.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Ο κίνδυνος για Ισραήλ και Αίγυπτο
Ξεχωριστή αναφορά έκανε στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειές του δεν περιορίζονται στην Ελλάδα.
Όπως υποστήριξε, εάν η τουρκική αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες επικρατήσει, ακόμη και ανεπίσημα, χώρες όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με σοβαρούς γεωπολιτικούς περιορισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο.
Χρησιμοποίησε μάλιστα την εικόνα μιας «γεωπολιτικής φυλακής», προκειμένου να περιγράψει τις πιθανές επιπτώσεις για τα συγκεκριμένα κράτη.
Για τον λόγο αυτό υποστήριξε ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο ανάπτυξης διεθνών συνεργασιών, διπλωματικών πρωτοβουλιών και συμμαχιών, με επίκεντρο την προστασία των θαλάσσιων δικαιωμάτων.
Η απάντηση στη «Γαλάζια Πατρίδα»: Επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Κωνσταντίνος Γρίβας ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο η Τουρκία να προχωρήσει σε νομοθετική κατοχύρωση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ο καθηγητής εκτίμησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί αργά ή γρήγορα και υποστήριξε ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να την αντιμετωπίσει ως ευκαιρία για την άσκηση των δικών της δικαιωμάτων.
Συγκεκριμένα, πρότεινε την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, χαρακτηρίζοντας μια ενδεχόμενη θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» εχθρική ενέργεια απέναντι στον πυρήνα της ελληνικής κυριαρχίας.
Μάλιστα, εξέφρασε την άποψη ότι η Ελλάδα θα έπρεπε ήδη να έχει προχωρήσει στην άσκηση του συγκεκριμένου δικαιώματος.
Η κεντρική θέση του ήταν ότι οι τουρκικές ενέργειες δεν πρέπει να οδηγούν την Αθήνα αποκλειστικά σε διαμαρτυρίες ή αμυντική διπλωματική διαχείριση, αλλά να ενεργοποιούν συγκεκριμένες, νόμιμες ελληνικές αντιδράσεις.