Μία νέα «Γιάλτα 2.0» στην Κίνα; Το «φάντασμα» της διαβόητης συμφωνίας της Γιάλτας πριν 81 χρόνια, εμφανίστηκε και πάλι στο διεθνές στερέωμα, μετά την ανακοίνωση του Λευκού Οίκου ότι την προσεχή Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ ,θα συναντηθούν στη Σενζέν, την τεχνολογική πρωτεύουσα της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής των χωρών του Ειρηνικού.
Η προοπτική της συνάντησης των τριών προέδρων αναζωπύρωσε τις μνήμες από τη Γιάλτα όταν τον Φεβρουάριο του 1945, ο Φράνκλιν Ντ. Ρούσβελτ, ο Ουίνστον Τσώρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν στο περίφημο «Παλάτι της Λιβαδειάς».
Για την ιστορία, το παλάτι πήρε το όνομά του από το γειτονικό χωριό «Λιβαδειά», χάρη στον ήρωα του ελληνικού απελευθερωτικού κινήματος του 1787, Λάμπρο Κατσώνη. Όταν ο Έλληνας επαναστάτης επέστρεψε κακήν κακώς στη Ρωσία αφού το κίνημά του είχε αποτύχει, η τσαρίνα Μεγάλη Αικατερίνη χάρισε στον Κατσωνη ένα τεράστιο αγρόκτημα στην χερσόνησο της Κριμαίας, τρία χιλιόμετρα από τη Γιάλτα, όπου ο Κατσώνης εγκαταστάθηκε μόνιμα.
Από τη «Λιβαδειά» στην υψηλή τεχνολογία
Οκτώ δεκαετίες μετά τη σύνοδο στο παραδοσιακό «Παλάτι της Λιβαδειάς» , οι τρεις μεγάλοι θα συναντηθούν στο υπερσύγχρονο τεχνολογικά, « Διεθνές Κέντρο Ανταλλαγών» της Σεντζέν στη λίμνη Σιανγκμί .
Μόνο η φιλοδοξία παραμένει ίδια: να αποφασιστεί η μοίρα του κόσμου ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις.
To φόρουμ APEC
Το φόρουμ αποτελείται από 21 οικονομίες της Ασίας-Ειρηνικού, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας, της Ρωσίας, της Ιαπωνίας, του Καναδά, της Αυστραλίας και των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας, καθώς και εκπροσώπους από το Χονγκ Κονγκ και την Ταϊβάν. Συνολικά, η APEC αντιπροσωπεύει περίπου το 61,6% του παγκόσμιου ΑΕΠ, πάνω από το 40% του παγκόσμιου εμπορίου και πληθυσμό περίπου τριών δισεκατομμυρίων ανθρώπων.
«Αυτά τα στοιχεία καταδεικνύουν τη δυνατότητα του φόρουμ να επηρεάσει τη διεθνή οικονομία, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη τον ρόλο της περιοχής στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και τις εμπορικές ροές. Αν και αυτοί οι παράγοντες μοιράζονται οικονομικά συμφέροντα, τα τελευταία χρόνια έχουν συχνά βρεθεί σε βαθιά αποκλίνουσες πολιτικές και στρατηγικές θέσεις», λένε παράγοντες της αγοράς.
Ιδέα του Πούτιν
Η τριμερής σύνοδος κορυφής ήταν μια ιδέα που εξέφρασε ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν την 1η Οκτωβρίου και σύμφωνα με την Wall Street Journal , στη συνέχεια έθεσε το ζήτημα στον Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας στις 9 Οκτωβρίου: μια τριμερή συνάντηση στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, υπό συνθήκες ευνοϊκές για τη Μόσχα.
«Αλλά ακόμη και ένα πολύ πιο μετριοπαθές αποτέλεσμα θα θεωρούνταν επιτυχία για τον Πούτιν», λένε στη Ναυτεμπορική, Ευρωπαίοι διπλωμάτες . «Το απλό γεγονός της συμμετοχής σε μια τέτοια σύνοδο κορυφής θα ήταν αρκετό για να ανεβάσει το κύρος της Μόσχας στο επίπεδο των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, να βοηθήσει στην άρση της διπλωματικής απομόνωσης της Μόσχας και ίσως να διευρύνει ακόμη περισσότερο το χάσμα μεταξύ του Λευκού Οίκου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης», προσθέτουν.
Το Πεκίνο , από την άλλη πλευρά, φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο για τη συμβολική αξία της φιλοξενίας της συνάντησης . «Η Κίνα στοχεύει στην επίτευξη χαλάρωσης των τεχνολογικών περιορισμών και στη διατήρηση ενός προβλέψιμου διεθνούς περιβάλλοντος ενόψει του Συνεδρίου του Κομμουνιστικού Κόμματος του 2027. Ο Τραμπ, από την άλλη πλευρά, επιδιώκει εγγυήσεις για την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών και αποτελέσματα για το εμπόριο και τις επενδύσεις, για να επιβεβαιώσει μετά την ήττα του στις ενδιάμεσες εκλογές» σημειώνουν Αμερικανοί αναλυτές.
Πυρηνικά και Τεχνητή Νοημοσύνη
Ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει πάντως, το κύριο θέμα της ημερήσιας διάταξης να είναι η « παγκόσμια μείωση των πυρηνικών όπλων».
Αξίζει να θυμίσουμε ότι η τελευταία συμφωνία για τα πυρηνικά όπλα μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας, γνωστή ως New START, έληξε τον περασμένο Φεβρουάριο , γεγονός που οδήγησε αμέσως στην άρση των περιορισμών στα δύο μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια στον κόσμο.
Εκείνη την εποχή, οι δύο πυρηνικές υπερδυνάμεις κατείχαν περίπου 5.000 κεφαλές η καθεμία, με την Κίνα να ακολουθεί πολύ πίσω με περίπου 600.
Ο Πούτιν είχε ζητήσει από τον Τραμπ-ο οποίος αρνήθηκε- να παρατείνει τους περιορισμούς της New START για ένα ακόμη έτος , μέχρι τον Φεβρουάριο του 2027. Ο Ρώσος πρόεδρος είχε προτείνει «μια νέα, βελτιωμένη και εκσυγχρονισμένη συμφωνία , συμπεριλαμβανομένης της Κίνας».
«Είναι πιθανό, τόσο εντός του φόρουμ όσο και κατά τη διάρκεια της κεκλεισμένων των θυρών συνάντησης μεταξύ Τραμπ, Πούτιν και Σι, να συζητηθούν τουλάχιστον ορισμένες πτυχές μιας πυρηνικής συμφωνίας αλλά και ενός άλλου από τα σημαντικότερα τρέχοντα καθοριστικά ζητήματα : της Τεχνητής Νοημοσύνης», λένε Ευρωπαίοι αναλυτές. Σημειώνουν άλλωστε, ότι «παραμένουν κάποια άγνωστα σχετικά με τον «τυφώνα» που προκάλεσε το σκάνδαλο στην Nvidia, που προκλήθηκε από την σχέση του ιδρυτή και κύριου μετόχου της, Τζένσεν Χουάνγκ με την Κινέζα κατάσκοπο», προσθέτουν.
Στους προηγμένους ημιαγωγούς και την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) , οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να διατηρήσουν το πλεονέκτημά τους, ενώ η Κίνα στοχεύει να μειώσει την εξάρτησή της από τις δυτικές προμήθειες και να ενισχύσει τις δικές της δυνατότητες παραγωγής και καινοτομίας. Για τον Λευκό Οίκο, ωστόσο, οι έλεγχοι των εξαγωγών παρουσιάζουν ένα δίλημμα: ο περιορισμός της πρόσβασης της Κίνας στις πιο προηγμένες τεχνολογίες μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη του Πεκίνου, αλλά μειώνει επίσης τις εμπορικές ευκαιρίες των αμερικανικών εταιρειών και θα μπορούσε να επιταχύνει την ανάπτυξη των Κινέζων ανταγωνιστών.
Η επιλογή της Σενζέν
Από την πλευρά του Πεκίνου, η επιλογή της Σενζέν για το φόρουμ δεν πήραν τυχαία.
Η Σεντζέν είναι ένα από τα κύρια τεχνολογικά και βιομηχανικά κέντρα της Κίνας και φιλοξενεί τα κεντρικά γραφεία μερικών από τις μεγαλύτερες εταιρείες της χώρας -συμπεριλαμβανομένων των Huawei, Tencent, BYD και DJI- και έχει γίνει σύμβολο του οικονομικού μετασχηματισμού της Κίνας σε διεθνή κόμβο καινοτομίας τις τελευταίες δεκαετίες .
Τα χαρακτηριστικά της πόλης συνδέονται επίσης με το θέμα της συνόδου κορυφής, το οποίο επέλεξε η Κίνα, η οποία έχει προσδιορίσει την καινοτομία ως έναν από τους τρεις πυλώνες της ατζέντας της APEC, μαζί με το άνοιγμα και τη συνεργασία, υπό το σύνθημα « Οικοδόμηση μιας Κοινότητας Ασίας-Ειρηνικού για την Μαζική Ευημερία». διαφοροποίησης.
Για τις οικονομίες της Ασίας-Ειρηνικού , οι οποίες είναι ενσωματωμένες στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού και εκτίθενται σε εντάσεις μεταξύ των δύο οικονομικών υπερδυνάμεων, το κλειδί θα είναι να κατανοηθεί εάν η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο μπορούν να προσφέρουν ένα επαρκώς σταθερό πλαίσιο για να αποφευχθεί η ανάγκη για συνεχείς προσαρμογές. Ο περιορισμός της διμερούς σύγκρουσης θα ήταν ήδη ένα σημαντικό επίτευγμα, αλλά από μόνος του δεν εγγυάται μεγαλύτερη σταθερότητα για ολόκληρο το περιφερειακό οικονομικό σύστημα.