Μια διαφορετική ανάγνωση της εκρηκτικής κατάστασης που διαμορφώνεται στην παγκόσμια αγορά ενέργειας έδωσε ο οικονομολόγος, οικονομέτρης και ενεργειακός αναλυτής Γιώργος Αδαλής, μιλώντας στην ΕΡΤ.
Με τις πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, τα χτυπήματα στην Υεμένη, τις απειλές για τις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς και τις ενεργειακές υποδομές να βρίσκονται στο επίκεντρο, ο Γιώργος Αδαλής υποστήριξε ότι η συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται στην τιμή του αργού πετρελαίου.
Κατά την εκτίμησή του, το κρίσιμο ζήτημα μεταφέρεται πλέον στη δυνατότητα διύλισης και στην έγκαιρη παράδοση των καυσίμων στις αγορές.
«Δεν φταίνε μόνο οι Χούθι»
Ο Γιώργος Αδαλής αμφισβήτησε την άποψη ότι η τελευταία εκτίναξη των τιμών οφείλεται πρωτίστως στις επιθέσεις των Χούθι. Όπως επισήμανε, όταν σημειώθηκαν οι επιθέσεις, το πετρέλαιο είχε ήδη κινηθεί στην περιοχή των 100-102 δολαρίων το βαρέλι.
Οι επιθέσεις, σύμφωνα με την ανάλυσή του, πρόσθεσαν ένα νέο γεωπολιτικό premium, οδηγώντας πρόσκαιρα την τιμή κοντά στα 110 δολάρια.
Η βαθύτερη αιτία, όμως, κατά τον ίδιο, πρέπει να αναζητηθεί στις εξελίξεις που είχαν προηγηθεί και ιδιαίτερα στη Σαουδική Αραβία και στη σημαντική υποχώρηση της παραγωγής της.
Όπως ανέφερε, ενώ το Ριάντ διαθέτει δυνατότητα παραγωγής περίπου 12,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως και πριν από την τελευταία κρίση κινούνταν κοντά στα 9,5-10 εκατ., η παραγωγή υποχώρησε κάτω από τα 6,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Αυτή, σύμφωνα με τον Αδαλή, ήταν μία από τις βασικές αιτίες που οι αγορές άρχισαν να αντιδρούν ήδη από τον Αύγουστο.
Η μεγάλη αλλαγή των ΗΠΑ
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνοντας ότι οι συσχετισμοί στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά έχουν αλλάξει δραματικά.
Χρησιμοποιώντας μια χαρακτηριστική παρομοίωση, υποστήριξε ότι παλαιότερα Σαουδική Αραβία και ΗΠΑ βρίσκονταν στην ίδια «αρένα» κρατώντας από ένα «σπαθί». Σήμερα, όμως, όπως είπε, οι ΗΠΑ έχουν μπει στην αρένα με «περίστροφο», χάρη στη ριζική αλλαγή του ενεργειακού τους μοντέλου.
Η ανάπτυξη του σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει μετατρέψει την Αμερική σε καθοριστικό παράγοντα της παγκόσμιας αγοράς.
Ο Αδαλής στάθηκε ιδιαίτερα στο χάσμα με την Ευρώπη, υποστηρίζοντας ότι το φυσικό αέριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση κοστίζει πολλαπλάσια σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι καθόλου έτοιμη»
Η πιο αυστηρή προειδοποίηση αφορούσε την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο ερώτημα εάν η ΕΕ είναι προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει τη νέα ενεργειακή πραγματικότητα, η απάντησή του ήταν κατηγορηματική:
«Δεν είναι καθόλου έτοιμη».
Κατά τον Γιώργο Αδαλή, η Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθεί λανθασμένη στρατηγική αντιμετωπίζοντας σε μεγάλο βαθμό τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τους υδρογονάνθρακες ως ανταγωνιστικές και αλληλοαποκλειόμενες επιλογές.
Αντίθετα, όπως υποστήριξε, ΗΠΑ και Κίνα εφαρμόζουν ένα περισσότερο σύνθετο ενεργειακό μείγμα, αξιοποιώντας παράλληλα ΑΠΕ, πετρέλαιο, φυσικό αέριο, πυρηνική και υδροηλεκτρική ενέργεια αλλά και, όπου απαιτείται, άνθρακα.
«Λες και υπάρχει εμφύλιος πόλεμος στην Ευρωπαϊκή Ένωση», ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται διαφορετικές μορφές ενέργειας.
Το πρόβλημα μεταφέρεται στα διυλιστήρια
Εδώ βρίσκεται και η βασικότερη προειδοποίηση της ανάλυσής του.
Ο Αδαλής σημείωσε ότι πλέον δεν αρκεί να εξετάζεται εάν υπάρχει διαθέσιμο αργό πετρέλαιο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτό μπορεί να διυλιστεί και εάν τα προϊόντα μπορούν να φτάσουν εγκαίρως εκεί όπου υπάρχει ζήτηση.
Αναφέρθηκε σε περίπου 14 ρωσικά διυλιστήρια τα οποία, σύμφωνα με όσα είπε, βρίσκονται είτε σε κατάσταση μειωμένης λειτουργίας είτε εκτός αγοράς, καθώς και στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή.
Έτσι δημιουργείται ένα φαινομενικά παράδοξο σενάριο:
Η τιμή του αργού μπορεί να υποχωρεί, αλλά η τιμή της βενζίνης και του ντίζελ στην αντλία να παραμένει υψηλή.
Αιτία θα είναι η μειωμένη δυνατότητα διύλισης και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Γιατί η Ελλάδα έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα
Για την Ελλάδα ο ενεργειακός αναλυτής εμφανίστηκε περισσότερο καθησυχαστικός όσον αφορά τα πετρελαϊκά προϊόντα.
Όπως εξήγησε, η μεγάλη εγχώρια δυναμικότητα διύλισης επιτρέπει στη χώρα να παράγει καύσιμα σε ποσότητες σημαντικά μεγαλύτερες από τις εσωτερικές ανάγκες, καθώς σημαντικό μέρος της παραγωγής προορίζεται για εξαγωγές.
Κατά συνέπεια, εκτίμησε ότι ο βασικός κίνδυνος για την Ελλάδα δεν βρίσκεται τόσο στο πετρέλαιο όσο στο φυσικό αέριο.
Και εκεί το ελληνικό πρόβλημα συνδέεται με τη συνολικότερη ενεργειακή στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Η λύση λέγεται εξορύξεις»
Ο Αδαλής κατέληξε σε μια σαφή πρόταση για την Ευρώπη: να ακολουθήσει περισσότερο το μοντέλο των ΗΠΑ και της Κίνας και να αξιοποιήσει όλες τις διαθέσιμες ενεργειακές πηγές.
«Εφόσον το πρόβλημα είναι στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο, η λύση που έχουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μία και λέγεται εξορύξεις», ανέφερε.
Το ακραίο σενάριο των 150-200 δολαρίων
Το πλέον ανησυχητικό σημείο της παρέμβασής του αφορούσε το ενδεχόμενο γενικευμένης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Ο Γιώργος Αδαλής ξεκαθάρισε ότι ένα πετρέλαιο στα 150 ή ακόμη και στα 200 δολάρια το βαρέλι δεν αποτελεί το βασικό σενάριο υπό τις σημερινές συνθήκες.
Η εικόνα όμως θα άλλαζε δραματικά εάν η σύγκρουση μετατρεπόταν σε ολοκληρωτικό πόλεμο και άρχιζαν να πλήττονται συστηματικά πετρελαιοπηγές και μεγάλες ενεργειακές υποδομές.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, προειδοποίησε, οι σημερινές ισορροπίες θα κατέρρεαν και τότε οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν στα 150 και ενδεχομένως ακόμη και στα 200 δολάρια το βαρέλι.
Το μήνυμα της ανάλυσής του είναι ότι η ενεργειακή κρίση δεν κρίνεται πλέον μόνο στο χρηματιστηριακό ταμπλό του Brent. Κρίνεται στα διυλιστήρια, στους αγωγούς, στις θαλάσσιες οδούς και στην ικανότητα κάθε χώρας να διαθέτει ένα πραγματικά διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα.