Με έντονη επιφυλακτικότητα αντιμετωπίζει την υπό διαμόρφωση συμφωνία για το Ιράν ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης, ο οποίος μιλώντας στη Ναυτεμπορική δήλωσε «συγκρατημένα αισιόδοξος, με ισχυρές δόσεις απαισιοδοξίας».
Ο κ. Μπαλτζώης υπογράμμισε ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, καθώς οποιαδήποτε πρόκληση από τον Λίβανο προς το Ισραήλ ή αντίστροφα μπορεί να τινάξει στον αέρα μια συμφωνία που ακόμη δεν έχει δοκιμαστεί στην πράξη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν επιτρέπουν πανηγυρισμούς. Το Ιράν, όπως σημείωσε, δεσμεύεται ότι θα παραμείνει στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων και ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, όμως αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Οι ίδιες δεσμεύσεις υπήρχαν και πριν από τον πόλεμο.
Το μεγάλο κενό, κατά τον πρόεδρο του ΕΛΙΣΜΕ, είναι ότι δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το εμπλουτισμένο ουράνιο, για την τύχη των πυρηνικών εγκαταστάσεων και για το εάν θα υπάρξει ουσιαστική αποδόμηση του πυρηνικού προγράμματος. Αντίστοιχα, ασαφές παραμένει και το τι θα γίνει με το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να βρίσκεται στο επίκεντρο της συμφωνίας.
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η συμφωνία μοιάζει περισσότερο με πλαίσιο 60 ημερών για διαπραγμάτευση παρά με τελική λύση. Σε αυτό το διάστημα, όπως ανέφερε, θα κριθούν τα πραγματικά δύσκολα ζητήματα, από τις επιθεωρήσεις έως τις αποζημιώσεις και τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ποσό των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων που εμφανίζεται στις συζητήσεις ως αποζημίωση ή σχέδιο ανοικοδόμησης μετά τους βομβαρδισμούς. Ο ίδιος χαρακτήρισε την κατάσταση εξαιρετικά περίπλοκη, διερωτώμενος ποιος τελικά θα πληρώσει και με ποιον μηχανισμό.
«Το Ιράν επέβαλε νέα γεωπολιτικά δεδομένα»
Το πιο κρίσιμο σημείο της ανάλυσης του κ. Μπαλτζώη αφορά την αποτίμηση του πολέμου.
Όπως υποστήριξε, αν εφαρμοστεί η λογική του «ποιος κέρδισε και ποιος έχασε», το Ιράν φαίνεται να βγαίνει ενισχυμένο. Κατά την εκτίμησή του, η Τεχεράνη δεν έχασε κανέναν από τους βασικούς στρατηγικούς πυλώνες που ήθελαν να πλήξουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ο αντιστράτηγος ε.α. υπενθύμισε ότι οι στόχοι του πολέμου ήταν τέσσερις: αλλαγή καθεστώτος, καταστροφή των πυρηνικών εγκαταστάσεων και ανάκτηση του εμπλουτισμένου ουρανίου, αποδυνάμωση ή καταστροφή του πυραυλικού προγράμματος και παύση της υποστήριξης προς δυνάμεις-πληρεξουσίους.
«Δεν έχουμε τίποτα από αυτά», ήταν το συμπέρασμα που προκύπτει από την ανάλυσή του.
Ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι το Ιράν πέρασε από το δόγμα της «στρατηγικής υπομονής» σε ένα νέο δόγμα, το οποίο χαρακτήρισε «δόγμα του αίματος». Δηλαδή, πλέον δεν απορροφά απλώς πλήγματα, αλλά απαντά άμεσα σε στρατιωτικές επιθέσεις.
Αυτό, όπως εξήγησε, δημιουργεί νέα δεδομένα στην περιοχή. Το Ιράν εμφανίζεται ως δύναμη που δεν περιορίζεται πια στην έμμεση δράση μέσω συμμάχων και οργανώσεων, αλλά νομιμοποιεί στα μάτια του τις απευθείας επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις, δυνάμεις και στρατηγικούς στόχους.
«Οι αντικαθεστωτικοί φοβούνται ότι το καθεστώς θα γίνει ισχυρότερο»
Σημαντικό μέρος της παρέμβασης αφορούσε και το εσωτερικό του Ιράν.
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανακοίνωση Ιρανών αντικαθεστωτικών, οι οποίοι εκφράζουν σοκ και ανησυχία για τη συμφωνία, φοβούμενοι ότι το καθεστώς θα την παρουσιάσει ως μεγάλη νίκη και θα βγει πιο ισχυρό από πριν.
Κατά τον κ. Μπαλτζώη, αυτός ο φόβος είναι βάσιμος. Εάν το καθεστώς αισθανθεί ότι άντεξε απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, μπορεί όχι μόνο να μην υποχωρήσει στο εσωτερικό, αλλά να γίνει ακόμη πιο σκληρό απέναντι στους αντιφρονούντες.
Τα αραβικά κράτη και η αμφισβήτηση της αμερικανικής προστασίας
Ο κ. Μπαλτζώης στάθηκε και στη στάση των αραβικών κρατών του Κόλπου.
Όπως ανέφερε, για χρόνια οι χώρες αυτές επένδυσαν στην αμερικανική ασφάλεια και στις αμερικανικές βάσεις στο έδαφός τους. Όμως, μέσα στην κρίση, είδαν υποδομές να πλήττονται και την περιφερειακή σταθερότητα να καταρρέει.
Κατά την ανάλυσή του, εάν το Ιράν παραμείνει ισχυρό, δεν αποκλείεται αραβικά κράτη να αρχίσουν να αναζητούν τρόπους συνεννόησης ή ακόμη και στήριξης προς την Τεχεράνη, όχι επειδή το επιθυμούν ιδεολογικά, αλλά επειδή θα θεωρήσουν ότι η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας δεν επαρκεί.
«Το Ισραήλ αισθάνεται προδομένο»
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Ιωάννης Μπαλτζώης και για τη θέση του Ισραήλ.
Όπως σημείωσε, το μεγάλο πρόβλημα του Ισραήλ παραμένει ο Λίβανος και η Χεζμπολάχ. Εκεί, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να υπάρξει η σπίθα που θα υπονομεύσει τη συμφωνία.
Ο ίδιος ανέφερε ότι στο Ισραήλ υπάρχει αίσθηση προδοσίας, καθώς η συμφωνία φαίνεται να αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας. Μάλιστα, συνέδεσε τη δυσφορία αυτή με τη βαθιά στρατιωτική συνεργασία ΗΠΑ-Ισραήλ και τις προβλέψεις για ενοποίηση επιχειρησιακών δυνατοτήτων, ανάπτυξη συστημάτων και συνεργασία στην άμυνα.
Το παράδοξο, όπως σημείωσε, είναι ότι ενώ οι δύο χώρες έχουν βαθύτατη στρατηγική σχέση, στο συγκεκριμένο ζήτημα μοιάζουν να μην κινούνται απολύτως συντονισμένα.
Συμπέρασμα
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης εμφανίστηκε προσεκτικός απέναντι στις ελπίδες για αποκλιμάκωση. Δεν απέκλεισε να υπάρξει συμφωνία, όμως τόνισε ότι η Μέση Ανατολή δεν επιτρέπει απόλυτη αισιοδοξία.
Κατά την εκτίμησή του, ακόμη και αν υπάρξει κατάπαυση πυρός, η ουσία παραμένει ανοιχτή: το Ιράν φαίνεται να βγαίνει με ενισχυμένη γεωπολιτική θέση, οι ΗΠΑ δεν πέτυχαν όλους τους αρχικούς στόχους τους, το Ισραήλ ανησυχεί και οι χώρες του Κόλπου αναθεωρούν την εμπιστοσύνη τους στην αμερικανική προστασία.