Του Αρντασές Γιαγουπιάν
Με πρωτοβουλία του Γραφείου Ευρωπαϊκής Αρμενικής Ομοσπονδίας για τη Δικαιοσύνη και τη Δημοκρατία και με συντονιστές τους ευρωβουλευτές Κώστα Μαυρίδη (S&D, CYPRUS) και Μίριαμ Λέξμαν (EPP, SLOVAKIA), πραγματοποιήθηκε στις 14 Ιουλίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκδήλωση με θέμα «Οι Αρμένιοι πολιτικοί κρατούμενοι στο Αζερμπαϊτζάν και η επιτακτική ανάγκη για εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Στην εκδήλωση συμμετείχαν ευρωβουλευτές, νομικοί, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συγγενείς Αρμενίων κρατουμένων. Κοινό μήνυμα όλων των ομιλητών ήταν ότι η συνεχιζόμενη κράτηση Αρμενίων αιχμαλώτων πολέμου και πολιτικών κρατουμένων παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, υπονομεύει την ειρηνευτική διαδικασία και απαιτεί άμεση και ουσιαστική παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο ευρωβουλευτής Κώστας Μαυρίδης επανέλαβε τη σταθερή θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπέρ της άμεσης και άνευ όρων απελευθέρωσης όλων των Αρμενίων κρατουμένων, καλώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εφαρμόσει τα σχετικά ψηφίσματα και να επανεξετάσει τις σχέσεις της με το Αζερμπαϊτζάν υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αντίστοιχα, η Μίριαμ Λέξμαν τόνισε ότι η απελευθέρωση των κρατουμένων πρέπει να αποτελέσει ύψιστη προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η ομιλία του Αρμέν Ισχανιάν, γιου του πρώην Προέδρου της Εθνοσυνέλευσης της Δημοκρατίας του Αρτσάχ, Ταβίτ Ισχανιάν, ο οποίος περιέγραψε το προσωπικό δράμα της οικογένειάς του, αλλά και την ευρύτερη διάσταση της κράτησης των Αρμενίων πολιτικών κρατουμένων στο Αζερμπαϊτζάν. Ακολουθεί η ομιλία του:
Αξιότιμα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
Εξοχότατοι,
Αξιότιμοι εκπρόσωποι της κοινότητας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
Κυρίες και κύριοι,
Εκ μέρους της οικογένειάς μου και προσωπικά, θα ήθελα να εκφράσω τις θερμότερες ευχαριστίες μου για τη διοργάνωση αυτής της σημαντικής διάσκεψης με θέμα «Οι Αρμένιοι πολιτικοί κρατούμενοι στο Αζερμπαϊτζάν και η επιτακτική ανάγκη για ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Το γεγονός ότι αυτή η συζήτηση πραγματοποιείται εδώ, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μας γεμίζει ελπίδα πως θα συμβάλει στη διεθνοποίηση του ζητήματος των Αρμενίων κρατουμένων που βρίσκονται στο Μπακού και, κυρίως, στην άμεση απελευθέρωσή τους.
Θα ήθελα επίσης να εκφράσω την εκτίμησή μου για τα προηγούμενα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τα οποία καλούσαν με σαφήνεια το Αζερμπαϊτζάν να προχωρήσει στην άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση των Αρμενίων ομήρων.
Ωστόσο, με βαθιά λύπη οφείλουμε να διαπιστώσουμε ότι η ξεκάθαρη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν έχει αποτυπωθεί επαρκώς στις πολιτικές και στις ενέργειες των εκτελεστικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν βλέπουμε το επίπεδο πολιτικής πίεσης προς το Αζερμπαϊτζάν που απαιτείται για να διασφαλιστεί η απελευθέρωση αυτών των ανθρώπων.
Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,
Από τη δεκαετία του 1990, ο πατέρας μου, μαζί με πολλούς από τους Αρμενίους που σήμερα βρίσκονται φυλακισμένοι στο Αζερμπαϊτζάν, αγωνίστηκε για την άσκηση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης του λαού του Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Την ίδια περίοδο, το ίδιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνώρισε επανειλημμένα αυτό το αναφαίρετο δικαίωμα και εξέφρασε την αλληλεγγύη του προς τον αγώνα των Αρμενίων του Αρτσάχ.
Τη δεκαετία του 1990, η επίθεση του Αζερμπαϊτζάν εναντίον του νόμιμα ασκημένου δικαιώματος αυτοδιάθεσης των Αρμενίων του Αρτσάχ ανάγκασε τον πατέρα μου να πάρει τα όπλα για να υπερασπιστεί το χωριό όπου γεννήθηκε. Αργότερα επέστρεψε ως δάσκαλος στο ίδιο σχολείο του χωριού του και στη συνέχεια αφιέρωσε τη ζωή του στη δημιουργία των θεσμών της Δημοκρατίας του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και στην προσπάθεια για τη διεθνή αναγνώρισή της.
Ο πατέρας μου πίστευε πάντοτε ότι η ελευθερία, η δικαιοσύνη και η ισότητα αποτελούν τα θεμέλια κάθε υγιούς κοινωνίας. Πίστευε επίσης ότι μόνο πάνω σε αυτές τις αξίες μπορούν να επιλυθούν δίκαια οι συγκρούσεις και να οικοδομηθεί μια πραγματικά διαρκής ειρήνη.
Με αυτή την πεποίθηση ανέπτυξε διεθνή δράση και βρέθηκε πολλές φορές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου παρουσίασε τις προσδοκίες και τις ανησυχίες του λαού που εκπροσωπούσε.
Αγαπητοί φίλοι,
Μετά την επίθεση του Αζερμπαϊτζάν κατά του Αρτσάχ το 2023, τον εννιάμηνο αποκλεισμό και την επακόλουθη εθνοκάθαρση, η οικογένειά μας αναγκάστηκε να εγκατασταθεί στη Δημοκρατία της Αρμενίας.
Ο πατέρας μου, όμως, δεν ήρθε μαζί μας.
Ως δημόσιος λειτουργός, ένιωθε καθήκον και ευθύνη να παραμείνει πίσω, ώστε να διασφαλίσει πρώτα την ασφαλή απομάκρυνση του άμαχου πληθυσμού. Μόνο αφού ολοκλήρωνε αυτή την αποστολή σκόπευε να μεταβεί στην Αρμενία.
Στις 3 Οκτωβρίου 2023 πληροφορηθήκαμε ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας του Αζερμπαϊτζάν είχαν συλλάβει την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Αρτσάχ, μεταξύ των οποίων και τον πατέρα μου.
Για δέκα ημέρες μετά τη σύλληψή του δεν γνωρίζαμε απολύτως τίποτα για την τύχη του.
Μόνο έπειτα από αυτό το διάστημα λάβαμε το πρώτο του μήνυμα.
Από τότε μέχρι σήμερα η οικογένειά μας βιώνει μια ψυχολογική δοκιμασία που δύσκολα μπορεί να περιγραφεί με λόγια.
Παρότι κατά διαστήματα έχουμε τη δυνατότητα σύντομων τηλεφωνικών επικοινωνιών μαζί του, η αγωνία και ο φόβος δεν μας εγκαταλείπουν. Ανησυχούμε διαρκώς για την υγεία του, για τις συνθήκες κράτησής του και για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη η γενικότερη κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Αζερμπαϊτζάν.
Για περισσότερες από χίλιες ημέρες ζούμε μέσα στην αβεβαιότητα, τον φόβο και τον βαθύ ψυχικό πόνο.
Οι εικονικές δίκες που οργανώθηκαν εναντίον του κατέληξαν στην καταδίκη του σε ισόβια κάθειρξη. Πιστεύω όμως ότι δεν χρειάζεται να εξηγήσω εδώ τον κατασκευασμένο χαρακτήρα αυτών των διαδικασιών.
Ο πατέρας μου, ο Ρούμπεν Βαρντανιάν, ο Νταβίτ Μπαμπαγιάν και οι υπόλοιποι Αρμένιοι πολιτικοί κρατούμενοι στο Αζερμπαϊτζάν κατάφεραν, μέσω ηχογραφημένων μηνυμάτων, να ενημερώσουν την αρμενική κοινωνία για το τι πραγματικά συμβαίνει σε αυτές τις δίκες.
Πολλοί από εσάς σε αυτό το Κοινοβούλιο γνωρίζετε ήδη τα γεγονότα.
Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι άνθρωποι να τιμωρούνται επειδή υπερασπίστηκαν αρχές που αποτελούν θεμέλια του διεθνούς δικαίου: την ισότητα των λαών και το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.
Την ίδια στιγμή, το κράτος που προχωρά σε αυτές τις διώξεις εξακολουθεί να αποφεύγει κάθε λογοδοσία.
Οι συνεχιζόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν αγνοούν την ανθρωπιστική διάσταση της σύγκρουσης και δεν έχουν οδηγήσει στην απελευθέρωση των Αρμενίων πολιτικών κρατουμένων.
Κι όμως, σχεδόν κάθε ειρηνευτική συμφωνία στη σύγχρονη ιστορία ξεκίνησε με την ανταλλαγή ή την απελευθέρωση των αιχμαλώτων πολέμου. Το Αζερμπαϊτζάν αρνείται σταθερά να πράξει το ίδιο.
Όπως έχει δηλώσει ο πατέρας μου, αυτές οι δίκες δεν στρέφονται μόνο εναντίον του προσωπικά. Στρέφονται εναντίον της ίδιας της Δημοκρατίας της Αρμενίας.
Οι Αρμένιοι κρατούμενοι που βρίσκονται σήμερα στο Μπακού χρησιμοποιούνται ως μέσο πολιτικής πίεσης κατά της Αρμενίας.
Αυτό από μόνο του γεννά σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο το Αζερμπαϊτζάν επιδιώκει πραγματικά μια δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη.
Αγαπητοί φίλοι,
Σας ευχαριστώ και πάλι που μου δώσατε την ευκαιρία να απευθυνθώ σε εσάς.
Σας καλώ με σεβασμό να κάνετε ό,τι περνά από το χέρι σας ώστε να συμβάλετε στην απελευθέρωση των Αρμενίων κρατουμένων που βρίσκονται στο Αζερμπαϊτζάν.
Λαμβάνοντας υπόψη τη μακροχρόνια παρουσία και τα στρατηγικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή μας, εξακολουθώ να ελπίζω ότι, εφόσον υπάρξει η απαραίτητη πολιτική βούληση, τα εκτελεστικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να ασκήσουν ουσιαστική και αποτελεσματική πίεση στο Αζερμπαϊτζάν για την επίλυση αυτού του ανθρωπιστικού ζητήματος.
Στο σπίτι μας, η μητέρα μου, η αδελφή μου, ο αδελφός μου και τα εγγόνια του περιμένουν τον πατέρα μου να επιστρέψει.
Τα εγγόνια του είναι ακόμη πολύ μικρά για να καταλάβουν γιατί ο παππούς τους δεν βρίσκεται κοντά τους.
Πριν από λίγες ημέρες ήταν τα γενέθλια της κόρης μου.
Για εκείνη, το μεγαλύτερο δώρο δεν ήταν τίποτε άλλο από ένα τηλεφώνημα του παππού της.
Όταν τη ρώτησα τι δώρο ήθελε για τα γενέθλιά της, μου απάντησε απλά:
«Θέλω ο παππούς μου να γυρίσει σπίτι.»
Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης, οι συμμετέχοντες κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Ένωση να περάσει από τις απλές δηλώσεις ανησυχίας σε συγκεκριμένες πολιτικές και διπλωματικές πρωτοβουλίες, αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα πίεσης προς το Αζερμπαϊτζάν για την άμεση απελευθέρωση των Αρμενίων κρατουμένων.
Η διάσκεψη ολοκληρώθηκε με κοινή έκκληση προς τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να θέσουν την απελευθέρωση όλων των Αρμενίων αιχμαλώτων πολέμου και πολιτικών κρατουμένων ως άμεση προτεραιότητα, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά τη σταθερή θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπέρ της προστασίας του διεθνούς δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δικαιοσύνης.