Σοβαρές ανακατατάξεις βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς η ταχεία προέλαση των Χούθι στη δυτική Υεμένη και η ενίσχυση της παρουσίας τους γύρω από τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ προκαλούν κινητικότητα σε Ισραήλ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με τη λιβανέζικη εφημερίδα Al-Akhbar, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να έχει προσφέρει τις «υπηρεσίες του Ισραήλ» σε χώρες της Αραβικής Χερσονήσου, εκφράζοντας ετοιμότητα ακόμη και για συμμετοχή σε έναν «ολοκληρωτικό πόλεμο» εναντίον της Ανσάρ Αλλάχ, δηλαδή των Χούθι.
Το δημοσίευμα υπογράφει ο διευθυντής της Al-Akhbar, Ιμπραχίμ αλ-Αμίν. Κατά την ίδια πηγή, ο Νετανιάχου πιέζει παράλληλα το ισραηλινό στρατιωτικό και πολιτικό σύστημα ασφαλείας να προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο νέων επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν και της Χεζμπολάχ.
Το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ στο επίκεντρο
Η ισραηλινή κινητικότητα συνδέεται άμεσα με τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στις ακτές της Υεμένης.
Οι Χούθι πραγματοποίησαν ταχεία προέλαση κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας, και ενισχύοντας δραστικά τη θέση τους γύρω από το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Παράλληλα, κατέλαβαν το στρατηγικής σημασίας νησί Μαγιούν –γνωστό και ως Περίμ– το οποίο βρίσκεται μέσα στα Στενά.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία. Το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ αποτελεί την πύλη που συνδέει τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό με την Ερυθρά Θάλασσα και, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, με τη Μεσόγειο.
Η κατάληψη νέων παράκτιων περιοχών και νησιών δεν σημαίνει απλώς περισσότερα εδάφη για τους Χούθι. Τους επιτρέπει να επιχειρούν ακόμη πιο κοντά στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς και δυνητικά να χρησιμοποιούν όπλα μικρότερου βεληνεκούς, μέσα επιτήρησης, μη επανδρωμένα συστήματα ή ακόμη και θαλάσσιες νάρκες εναντίον της ναυσιπλοΐας.
Για το Ισραήλ, επομένως, η εξέλιξη αγγίζει άμεσα την εθνική του ασφάλεια και την πρόσβασή του στην Ερυθρά Θάλασσα.
Σενάρια για ισχυρότερη παρουσία του ισραηλινού Ναυτικού
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταφέρει το Middle East Eye, οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούν στενά τις κινήσεις της Ανσάρ Αλλάχ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δυνατότητα των Χούθι να επηρεάζουν πλέον ακόμη περισσότερο τις κινήσεις δεξαμενόπλοιων και εμπορικών πλοίων που εισέρχονται στην Ερυθρά Θάλασσα.
Στις ισραηλινές εκτιμήσεις που επικαλούνται τα δημοσιεύματα εμφανίζεται ακόμη και το ενδεχόμενο ενίσχυσης της δραστηριότητας του ισραηλινού Πολεμικού Ναυτικού στην ευρύτερη περιοχή του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Η απειλή δεν είναι θεωρητική. Οι Χούθι έχουν ήδη αποδείξει από το 2023 ότι διαθέτουν την ικανότητα να διαταράσσουν τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Η τελευταία προέλασή τους, σύμφωνα με ανάλυση του Al Jazeera, εδραιώνει αυτή τη δυνατότητα και ταυτόχρονα αποκαλύπτει τις σοβαρές αδυναμίες και εσωτερικές διαιρέσεις του στρατοπέδου της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.
Το Ριάντ φέρεται να ζήτησε βοήθεια από το Ισραήλ
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης αφορά τη Σαουδική Αραβία.
Η ισραηλινή εφημερίδα Israel Hayom ανέφερε στις 13 Σεπτεμβρίου ότι ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν απευθύνθηκε σε χώρες της περιοχής ζητώντας βοήθεια για την αντιμετώπιση των Χούθι. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, προς το Ισραήλ διαβιβάστηκε έμμεσο αίτημα μέσω της αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης, CENTCOM, για παροχή πληροφοριών και άλλης υποστήριξης με στόχο να αποτραπεί αποκλεισμός του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Η πληροφορία, εφόσον αποτυπώνει τις πραγματικές παρασκηνιακές επαφές, αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις σχέσεις Ριάντ–Ιερουσαλήμ.
Μέχρι στιγμής δεν προκύπτει ότι το Ισραήλ έχει αποφασίσει να εισέλθει άμεσα στον πόλεμο στο πλευρό της Σαουδικής Αραβίας. Αντιθέτως, η Israel Hayom σημειώνει ότι υπάρχει ισχυρός προβληματισμός στο Ισραήλ, καθώς μια ανοικτή στρατιωτική εμπλοκή θα μπορούσε να οδηγήσει τους Χούθι στην επανέναρξη ή κλιμάκωση επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον ισραηλινών στόχων.
Από την άλλη πλευρά, η κοινή απειλή δημιουργεί αντικειμενικά πεδίο για συνεργασία στους τομείς των πληροφοριών, της έγκαιρης προειδοποίησης και της άμυνας απέναντι σε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η κρίση περνά στη Σαουδική Αραβία
Η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στο εσωτερικό της Υεμένης.
Οι Χούθι έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών στόχων, ενώ το Ριάντ έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει «αποφασιστικά» στις επιθέσεις.
Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: είτε να αυξήσει τη στρατιωτική εμπλοκή της, διακινδυνεύοντας έναν νέο κύκλο επιθέσεων στο έδαφός της, είτε να επιχειρήσει να συγκρατήσει την κλιμάκωση ενώ οι Χούθι ενισχύουν τη θέση τους στο σημαντικότερο θαλάσσιο πέρασμα της περιοχής.
Την ίδια στιγμή, οι δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης επιχειρούν να ανακτήσουν την πρωτοβουλία. Οι μάχες συνεχίζονται στην περιοχή της Ταΐζ και στη δυτική Υεμένη, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανατραπεί η στρατηγική εικόνα που δημιούργησε η προέλαση των Χούθι.
Ο κίνδυνος για το παγκόσμιο εμπόριο
Πίσω από τη στρατιωτική σύγκρουση βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη μάχη: ο έλεγχος των θαλάσσιων αρτηριών.
Το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ βρίσκεται στην ίδια αλυσίδα θαλάσσιων μεταφορών με την Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διατάραξη της ναυσιπλοΐας αναγκάζει εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια να επιλέγουν μακρύτερες διαδρομές γύρω από την Αφρική, αυξάνοντας χρόνο και κόστος μεταφοράς.
Η κατάσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της παράλληλης πίεσης στα Στενά του Ορμούζ. Αν δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια σημεία συμφόρησης της παγκόσμιας οικονομίας βρίσκονται ταυτόχρονα υπό απειλή, οι συνέπειες παύουν να είναι απλώς περιφερειακές.
Έτσι εξηγείται και η κινητοποίηση γύρω από το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ: το διακύβευμα δεν είναι μόνο ποιος ελέγχει ένα τμήμα της Υεμένης, αλλά ποιος μπορεί να επηρεάσει τη ροή ενέργειας και εμπορευμάτων μεταξύ Ινδικού Ωκεανού, Ερυθράς Θάλασσας, Σουέζ και Μεσογείου.
Νέα περιφερειακή εξίσωση
Η προέλαση των Χούθι δημιουργεί τελικά μια ιδιόμορφη σύγκλιση συμφερόντων ανάμεσα σε Ισραήλ και Σαουδική Αραβία.
Το Ριάντ θέλει να αποτρέψει τη δημιουργία μιας ισχυρής στρατιωτικής απειλής στα νότια σύνορά του και τον στραγγαλισμό των θαλάσσιων εξαγωγικών οδών του. Το Ισραήλ θέλει να εμποδίσει την Ανσάρ Αλλάχ να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη δυνατότητα να πλήττει ισραηλινούς στόχους και να ελέγχει την πρόσβαση προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Και πίσω από τους Χούθι βρίσκεται η ευρύτερη αντιπαράθεση με το Ιράν.
Γι’ αυτό και οι αναφορές περί προσφοράς των «υπηρεσιών του Ισραήλ» από τον Νετανιάχου έχουν μεγαλύτερη σημασία από μια ακόμη απειλή στρατιωτικής δράσης. Δείχνουν ότι το μέτωπο της Υεμένης κινδυνεύει να μετατραπεί από έναν εμφύλιο με περιφερειακές προεκτάσεις σε πεδίο ευρύτερης αντιπαράθεσης για τον έλεγχο της Ερυθράς Θάλασσας και των στρατηγικών περασμάτων της.