breaking newsΕλλάδα

Βαληνάκης: Η Γαλλία εξισώνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο με τη συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου

Σοβαρά ερωτήματα για τη στάση της Γαλλίας, το περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Τουρκία και τους χειρισμούς της ελληνικής διπλωματίας στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου έθεσε ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Ιωάννης Βαληνάκης, μιλώντας στη Ναυτεμπορική TV. Ο κ. Βαληνάκης προειδοποίησε ότι η γαλλική στάση, εφόσον επιβεβαιωθούν οι διαρροές, δημιουργεί πρόβλημα για τις ελληνικές θέσεις, ενώ άσκησε κριτική στην Αθήνα για την αξιοποίηση και την υπεράσπιση της συμφωνίας ΑΟΖ με την Αίγυπτο.

«Η Γαλλία πήρε ίσες αποστάσεις από Ελλάδα και Τουρκία»

Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρέθηκε η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την Τουρκία, η οποία συνδέεται με τις έρευνες για το έργο Great Sea Interconnector.

Ο Ιωάννης Βαληνάκης υποστήριξε ότι η Αθήνα επιχείρησε να αξιοποιήσει τη γαλλική εμπλοκή στο έργο, προσδοκώντας ισχυρότερη διπλωματική υποστήριξη απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις.

Κατά την εκτίμησή του, όμως, το αποτέλεσμα ενδέχεται να είναι διαφορετικό από εκείνο που επιδίωκε η ελληνική πλευρά.

Όπως εξήγησε, σύμφωνα με τις διαρροές που έχουν δημοσιοποιηθεί, η Γαλλία φέρεται να δηλώνει ότι δεν λαμβάνει θέση επί διεκδικήσεων σε επικαλυπτόμενες θαλάσσιες ζώνες.

Εφόσον αυτή η διατύπωση περιλαμβάνεται πράγματι στη διακοίνωση, ο πρώην υφυπουργός εκτιμά ότι το Παρίσι μετακινείται από τη θέση του στενού συμμάχου της Ελλάδας σε μια στάση ίσων αποστάσεων.

Το πρόβλημα, όπως τόνισε, είναι ότι μια τέτοια προσέγγιση αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο δύο εντελώς διαφορετικές συμφωνίες: την ελληνοαιγυπτιακή οριοθέτηση ΑΟΖ του 2020 και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Ο κ. Βαληνάκης υπογράμμισε ότι η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου στηρίζεται στους κανόνες του Δικαίου της Θάλασσας, ενώ αμφισβήτησε τη συμβατότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου με το διεθνές δίκαιο.

Η επισήμανσή του συνοδεύτηκε από σαφή επιφύλαξη: δεν έχει στη διάθεσή του το πλήρες κείμενο της γαλλικής διακοίνωσης και συνεπώς η αξιολόγησή του βασίζεται στις πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει.

«Άλλο άδεια και άλλο συναίνεση» – Το τουρκικό επιχείρημα

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών στη διάκριση ανάμεσα στην άδεια και τη συναίνεση.

Εξήγησε ότι, στο πλαίσιο των διατάξεων για τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα, κρίσιμη νομική έννοια είναι η συναίνεση του παράκτιου κράτους που διαθέτει δικαιοδοσία στην αντίστοιχη θαλάσσια περιοχή.

Η Τουρκία, σύμφωνα με τον ίδιο, επιχειρεί να αξιοποιήσει ακριβώς αυτή τη διατύπωση, παρουσιάζοντας την εξέλιξη ως αποτέλεσμα συντονισμού και συναίνεσης από την πλευρά της.

Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η Άγκυρα διεκδικεί δικαιοδοσία σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η Ελλάδα θεωρεί ότι εμπίπτουν στα δικά της κυριαρχικά δικαιώματα.

Ο κ. Βαληνάκης εκτίμησε ότι η Τουρκία αξιοποιεί τις διατυπώσεις που προέκυψαν από τις διπλωματικές επαφές για να υποστηρίξει πως το έργο προχώρησε με τη δική της συναίνεση.

Το παρασκήνιο των τριών πρωτευουσών

Ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών περιέγραψε επίσης το πιθανό διπλωματικό παρασκήνιο μεταξύ Αθήνας, Παρισιού και Άγκυρας.

Κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα δεν χρειάστηκε να συνομιλήσει απευθείας με την Τουρκία για το συγκεκριμένο ζήτημα. Η γαλλική πλευρά ενδέχεται να ανέλαβε ρόλο διαμεσολαβητή, μεταφέροντας τις θέσεις της Αθήνας στην Άγκυρα και αντιστρόφως.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, σύμφωνα με την ανάλυσή του, θα μπορούσε να έχει διαμορφωθεί μια διατύπωση αποδεκτή και από τις δύο πλευρές, η οποία επιτρέπει σε καθεμία να παρουσιάζει διαφορετική ερμηνεία της εξέλιξης.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι πρόκειται για εκτίμηση που βασίζεται στην εμπειρία του από τη διπλωματική πρακτική και όχι για επιβεβαιωμένη γνώση των συγκεκριμένων διαβουλεύσεων.

Παράλληλα, απέρριψε την άποψη ότι οι ρηματικές διακοινώσεις είναι υποχρεωτικά απόρρητες. Υπενθύμισε περιπτώσεις δημοσιοποίησης αντίστοιχων διπλωματικών εγγράφων, μεταξύ των οποίων οι ελληνοτουρκικές ανταλλαγές της περιόδου 1975–1976 και ελληνική διακοίνωση προς τη Λιβύη το 2025.

«Ο διάλογος με την Τουρκία είναι άτυπη προδιαπραγμάτευση»

Αναφερόμενος στις επαφές του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο κ. Βαληνάκης υποστήριξε ότι η διατήρηση διαύλων επικοινωνίας είναι χρήσιμη, αλλά δεν αρκεί από μόνη της.

Όπως επισήμανε, οι συναντήσεις υπουργών Εξωτερικών δεν περιορίζονται σε τυπικές συνομιλίες. Περιλαμβάνουν ανταλλαγή θέσεων επί ουσιαστικών ζητημάτων και, υπό αυτή την έννοια, συνιστούν μορφή άτυπης προδιαπραγμάτευσης.

Εξέφρασε επίσης την ανησυχία ότι οι διαδοχικές περιπτώσεις στις οποίες ερευνητικά πλοία αντιμετώπισαν τουρκικές αντιδράσεις ενδέχεται να δημιουργούν προηγούμενα που επηρεάζουν τη διπλωματική διαχείριση των θαλάσσιων διαφορών.

Αιχμές για την ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου: «Δεν την αξιοποιήσαμε ούτε την υπερασπιστήκαμε»

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε για τους ελληνικούς χειρισμούς μετά την υπογραφή της συμφωνίας μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο το 2020.

Ο Ιωάννης Βαληνάκης αναγνώρισε τη σημασία της συμφωνίας και επαίνεσε τον τότε υπουργό Εξωτερικών Νίκο Δένδια για την επίτευξή της.

Ωστόσο, υποστήριξε ότι τα επόμενα έξι χρόνια η Ελλάδα δεν προχώρησε στην ουσιαστική αξιοποίηση της οριοθετημένης περιοχής.

Επισήμανε ειδικότερα ότι δεν έχουν προχωρήσει αντίστοιχες ενέργειες διαμόρφωσης και αξιοποίησης θαλάσσιων οικοπέδων, ενώ αντιθέτως έχουν ανακοινωθεί διαγωνισμοί σε περιοχές νοτίως της Κρήτης όπου δεν υπάρχει οριοθετημένη ΑΟΖ.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε περιστατικά τουρκικής παρέμβασης κατά ερευνητικών δραστηριοτήτων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Κάσο, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά δεν υπερασπίστηκε επαρκώς τα δικαιώματα που απορρέουν από τη συμφωνία.

Κατά τον ίδιο, τέτοιες ενέργειες ή παραλείψεις εκπέμπουν μηνύματα όχι μόνο προς την Τουρκία, αλλά και προς την Αίγυπτο, το Ισραήλ και τη Γαλλία.

Επιφυλάξεις για επέκταση της συμφωνίας με την Αίγυπτο

Ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στην προοπτική επέκτασης της ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, προς το Καστελλόριζο.

Εξέφρασε την ευχή να υπάρξει συμφωνία, σημειώνοντας ότι θα αναγνώριζε μια τέτοια επιτυχία στον Γιώργο Γεραπετρίτη.

Ωστόσο, επικαλούμενος και τη δική του εμπειρία από τις διαπραγματεύσεις με την Αίγυπτο που ξεκίνησε το 2004, υποστήριξε ότι το Κάιρο διαχρονικά λαμβάνει υπόψη του και τις τουρκικές προτάσεις.

Όπως ανέφερε, η Άγκυρα επιχειρεί να προσελκύσει την Αίγυπτο προσφέροντάς της μεγαλύτερες θαλάσσιες εκτάσεις σε μια ενδεχόμενη μεταξύ τους οριοθέτηση.

Στο πλαίσιο αυτό, άσκησε κριτική στη λογική της αποφυγής διαπραγματευτικών ανταλλαγμάτων, επισημαίνοντας ότι η διεθνής διπλωματία προϋποθέτει συμβιβασμούς και αξιοποίηση ευκαιριών.

Η συμφωνία με την Αλβανία το 2009

Ο Ιωάννης Βαληνάκης αναφέρθηκε και στη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης Ελλάδας–Αλβανίας του 2009, επί κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή.

Τη χαρακτήρισε ιδιαίτερα ευνοϊκή για τα ελληνικά συμφέροντα, υπογραμμίζοντας ότι αναγνώριζε πλήρη επήρεια στα ελληνικά νησιά της περιοχής.

Άσκησε κριτική στο γεγονός ότι η συμφωνία δεν τέθηκε σε ισχύ και υποστήριξε ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει το ζήτημα ως διαπραγματευτικό εργαλείο στην ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας.

Η συνολική παρέμβασή του ανέδειξε την ανάγκη, κατά την εκτίμησή του, για πιο ενεργητική διπλωματική αξιοποίηση των συμφωνιών θαλάσσιας οριοθέτησης και μεγαλύτερη προσοχή στα προηγούμενα που δημιουργούνται κατά τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Back to top button