Την ώρα που η διεθνής κοινότητα προετοιμάζεται για την άτυπη συνάντηση για το Κυπριακό, η οποία θα πραγματοποιηθεί από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου υπό τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο διευθυντής σύνταξης της τουρκικής εφημερίδας Milliyet, Οζάι Σεντίρ, επιλέγει να δυναμιτίσει το κλίμα.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Στο σημερινό του άρθρο, ο Τούρκος δημοσιογράφος εμφανίζεται ως υπερασπιστής της ιστορικής αλήθειας και καλεί τον ΟΗΕ να αποτρέψει τη «διαστρέβλωση της Ιστορίας» σε βάρος της τουρκικής πλευράς. Μόνο που για να στηρίξει το αφήγημά του, απομονώνει ορισμένες σελίδες της κυπριακής τραγωδίας και διαγράφει όσες δεν εξυπηρετούν την Άγκυρα.
Από το άρθρο του απουσιάζουν η τουρκική εισβολή του 1974, η συνεχιζόμενη στρατιωτική κατοχή, ο εκτοπισμός των Ελληνοκυπρίων, οι αγνοούμενοι, ο εποικισμός και η παράνομη ανακήρυξη ενός μορφώματος που αναγνωρίζεται αποκλειστικά από την Τουρκία.
Αυτή δεν είναι υπεράσπιση της Ιστορίας. Είναι επιλεκτική χρήση της Ιστορίας για την εξυπηρέτηση ενός σύγχρονου πολιτικού στόχου: τη μονιμοποίηση της διχοτόμησης και τη νομιμοποίηση των τετελεσμένων που δημιούργησαν τα τουρκικά όπλα.
Η ιστορική παραχάραξη που προκαλεί οργή
Η ιστορική παραχάραξη του Οζάι Σεντίρ φθάνει σε σημείο πραγματικά εξωφρενικό όταν χαρακτηρίζει τον Ανδρέα Δημητρίου μέλος της ΕΟΚΑ Β΄. Η ΕΟΚΑ Β΄ ιδρύθηκε το 1971, ενώ ο Δημητρίου ήταν αγωνιστής της ΕΟΚΑ του 1955–1959 και απαγχονίστηκε από τους Βρετανούς στις 10 Μαΐου 1956, έχοντας καταδικαστεί για την απόπειρα εκτέλεσης του Άγγλου πράκτορα Τέιλορ, τον οποίο τραυμάτισε. Η επίσημη καταγραφή της δράσης του δεν αφήνει κανένα περιθώριο για τη χονδροειδή αυτή σύγχυση. Διαβάσε αναλυτικά τη βιογραφία του Ανδρέα Δημητρίου.
Ακόμη πιο προκλητικός είναι ο ισχυρισμός ότι ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης και ο Μιχαλάκης Καραολής πραγματοποιούσαν δήθεν επιδρομές σε τουρκικά χωριά. Από τα καταγεγραμμένα ιστορικά στοιχεία δεν προκύπτει καμία τέτοια δράση. Ο Παλληκαρίδης συμμετείχε σε επιθέσεις και δολιοφθορές εναντίον του βρετανικού αποικιακού μηχανισμού και καταδικάστηκε σε θάνατο επειδή συνελήφθη να μεταφέρει οπλοπολυβόλο Μπρεν.
Ο Καραολής καταδικάστηκε για την υπόθεση του αστυνομικού Ηρόδοτου Πουλλή, στενού συνεργάτη των Βρετανών, και όχι για επίθεση εναντίον τουρκοκυπριακού χωριού. Δεν πρόκειται για διαφορετική ερμηνεία της Ιστορίας, αλλά για κατάφωρη διαστρέβλωση της χρονολογίας και των γεγονότων, με σκοπό να μετατραπούν οι απαγχονισμένοι αγωνιστές του αντιαποικιακού αγώνα σε δράστες διακοινοτικών εγκλημάτων και να κατασκευαστεί αναδρομικά άλλοθι για την τουρκική εισβολή και κατοχή.
Η ΕΟΚΑ ως άλλοθι για την τουρκική εισβολή
Ο Σεντίρ επικρίνει την ελληνοκυπριακή ηγεσία επειδή παρουσιάζει την ΕΟΚΑ ως ηρωική οργάνωση. Υποστηρίζει ότι η ΕΟΚΑ δολοφόνησε όχι μόνο Βρετανούς, αλλά και Ελληνοκυπρίους, επιχειρώντας να παρουσιάσει συνολικά τον κυπριακό αντιαποικιακό αγώνα ως εγκληματική δραστηριότητα.
Κανείς σοβαρός ιστορικός δεν είναι υποχρεωμένος να αρνηθεί τις σκοτεινές ή αιματηρές πτυχές μιας ιστορικής περιόδου. Η ΕΟΚΑ πραγματοποίησε επιθέσεις και εναντίον Ελληνοκυπρίων τους οποίους θεωρούσε συνεργάτες της βρετανικής αποικιοκρατικής διοίκησης. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί τον βασικό χαρακτήρα του αγώνα της εναντίον της βρετανικής κυριαρχίας ούτε δίνει στην Τουρκία δικαίωμα να χρησιμοποιεί την ΕΟΚΑ ως διαχρονικό άλλοθι για την εισβολή και την κατοχή.
Η επιλεκτική αφήγηση του Σεντίρ επιχειρεί να συγχωνεύσει διαφορετικές περιόδους, οργανώσεις και ιστορικά γεγονότα, ώστε να κατασκευάσει μια βολική εξίσωση: Από τη στιγμή που υπήρξε βία από την ελληνική πλευρά, η Τουρκία δικαιούται να εμφανίζεται αιωνίως ως προστάτιδα δύναμη και να διατηρεί στρατό κατοχής στην Κύπρο.
Η Ιστορία, όμως, δεν λειτουργεί έτσι. Τα εγκλήματα του παρελθόντος δεν νομιμοποιούν νέα εγκλήματα, ούτε μια τραγωδία διαγράφει την επόμενη.
Όσα δεν γράφει ο διευθυντής της Milliyet
Ο Οζάι Σεντίρ ζητεί από τον ΟΗΕ να προστατεύσει την τουρκική πλευρά από την ιστορική «διαστρέβλωση». Δεν ζητεί, όμως, να εφαρμοστούν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας που καταδίκασαν την απόπειρα απόσχισης του κατεχόμενου τμήματος της Κύπρου.
Δεν εξηγεί γιατί δεκάδες χιλιάδες Ελληνοκύπριοι δεν μπορούν να επιστρέψουν στις περιουσίες και στις πατρογονικές τους εστίες. Δεν αναφέρεται στη συστηματική μεταφορά εποίκων από την Τουρκία, η οποία αλλοίωσε τον δημογραφικό χαρακτήρα των κατεχομένων και περιθωριοποίησε ακόμη και την ίδια την τουρκοκυπριακή κοινότητα.
Δεν αναρωτιέται γιατί, περισσότερα από πενήντα χρόνια μετά την εισβολή, η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί στρατιωτικές δυνάμεις σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Και κυρίως δεν απαντά στο θεμελιώδες ερώτημα: Εάν η Άγκυρα ενδιαφέρεται πραγματικά για την ειρήνη και την προστασία των Τουρκοκυπρίων, γιατί επιμένει σε ένα καθεστώς εξάρτησης, στρατιωτικής παρουσίας και εξωτερικού ελέγχου;
Το Σχέδιο Ανάν δεν νομιμοποιεί τη διχοτόμηση
Ο Σεντίρ επαναφέρει και το δημοψήφισμα του 2004, υποστηρίζοντας ότι οι Τουρκοκύπριοι αποδέχθηκαν το Σχέδιο Ανάν, αλλά δεν ανταμείφθηκαν από τον ΟΗΕ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η αποδοχή του Σχεδίου Ανάν από τους Τουρκοκυπρίους αποτελεί ιστορικό γεγονός. Όπως ιστορικό γεγονός αποτελεί και η απόρριψή του από την πλειονότητα των Ελληνοκυπρίων, οι οποίοι έκριναν ότι το συγκεκριμένο σχέδιο δεν εξασφάλιζε ένα λειτουργικό και ασφαλές κράτος.
Η δημοκρατική απόφαση μιας κοινότητας δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως παρανομία επειδή δεν συνέπεσε με τις επιθυμίες της Άγκυρας. Ούτε η θετική ψήφος των Τουρκοκυπρίων μπορεί να μετατρέψει σε νόμιμο κράτος ένα αποσχιστικό μόρφωμα που δημιουργήθηκε και συντηρείται με τη δύναμη του τουρκικού στρατού.
Ο Οζάι Σεντίρ προχωρεί, όμως, ακόμη περισσότερο. Υποστηρίζει ότι, εάν δεν υπάρξει συμφωνία, θα πρέπει να γίνει αποδεκτό το υφιστάμενο καθεστώς στο νησί.
Με άλλα λόγια, προτείνει την αναγνώριση του αποτελέσματος της εισβολής. Ζητεί από τη διεθνή κοινότητα να αποδεχθεί ότι η στρατιωτική ισχύς μπορεί να δημιουργεί σύνορα και ότι μια κατοχή νομιμοποιείται απλώς επειδή πέρασαν αρκετές δεκαετίες.
Αυτή η λογική δεν αποτελεί λύση του Κυπριακού. Αποτελεί επιβράβευση της παρανομίας.
Ενοχλεί η Ευρωπαϊκή Ένωση επειδή θυμίζει το αυτονόητο
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι και η ενόχληση του Σεντίρ για τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατηγορεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι αγνόησε εγκλήματα σε βάρος Τουρκοκυπρίων και ζητεί από τον Γκουτέρες να μην επιτρέψει στην ευρωπαϊκή στάση να επηρεάσει τις συνομιλίες.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, όμως, είναι αναγνωρισμένο κράτος και πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια υπόθεση ξένη προς την Ευρώπη.
Η Άγκυρα ενοχλείται από την ευρωπαϊκή παρουσία, επειδή η ευρωπαϊκή έννομη τάξη δεν αφήνει εύκολα περιθώρια για εγγυήτριες δυνάμεις, μόνιμους στρατούς κατοχής και κρατικά μορφώματα που δημιουργήθηκαν με τη βία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να απουσιάζει από τη συζήτηση για το μέλλον ενός κράτους-μέλους της, μόνο και μόνο επειδή η συμμετοχή της χαλάει τα σχέδια της Τουρκίας.
Απειλές αντί επιχειρημάτων
Το πλέον ανησυχητικό σημείο του άρθρου είναι το κλείσιμό του. Ο Σεντίρ παραλληλίζει την κατάσταση των Τουρκοκυπρίων πριν από το 1974 με ιστορικές περιπτώσεις διώξεων και προειδοποιεί ότι, εάν το ΕΛΑΜ επιχειρήσει να επαναλάβει πρακτικές της ΕΟΚΑ, η τουρκική πλευρά θα αντιδράσει «με τον σκληρότερο τρόπο».
Πρόκειται για μια υποθετική κατηγορία που χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει εκ των προτέρων μια πραγματική απειλή. Ο Τούρκος αρθρογράφος δεν παρουσιάζει κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο ή ενέργεια του ΕΛΑΜ. Κατασκευάζει ένα πιθανό μελλοντικό σενάριο και το μετατρέπει σε βάση για προειδοποίηση στρατιωτικού χαρακτήρα.
Η ρητορική αυτή δεν υπηρετεί την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων. Καλλιεργεί φόβο, αναπαράγει το αφήγημα της μόνιμης τουρκικής «προστασίας» και δημιουργεί κλίμα έντασης πριν ακόμη αρχίσουν οι συνομιλίες.
Ιδιαίτερη ευθύνη έχει και η θέση του Σεντίρ ως διευθυντή σύνταξης της Milliyet. Δεν πρόκειται απλώς για μια προσωπική ανάρτηση. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί διοχετεύεται μέσα από ένα από τα ιστορικότερα μέσα ενημέρωσης της Τουρκίας και ενισχύει την επίσημη γραμμή περί δύο κρατών, μόνιμης διχοτόμησης και τουρκικού δικαιώματος επέμβασης.
Η Ιστορία δεν σβήνει την κατοχή
Ο Αντόνιο Γκουτέρες οφείλει πράγματι να μην επιτρέψει τη διαστρέβλωση της Ιστορίας. Αυτό, όμως, ισχύει προς όλες τις κατευθύνσεις.
Οι βιαιότητες που υπέστησαν Τουρκοκύπριοι δεν πρέπει να αποσιωπηθούν. Δεν μπορούν, όμως, να χρησιμοποιούνται για να διαγραφούν η τουρκική εισβολή, η κατοχή, οι εκτοπισμένοι, οι αγνοούμενοι και η παραβίαση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο Οζάι Σεντίρ κατηγορεί τους άλλους ότι εργαλειοποιούν την Ιστορία, την ίδια στιγμή που χρησιμοποιεί την πιο επιλεκτική εκδοχή της για να νομιμοποιήσει το σημερινό τουρκικό αφήγημα.
Η ειρήνη στην Κύπρο δεν θα έρθει με απειλές περί «σκληρότερης αντίδρασης», ούτε με την αναγνώριση των τετελεσμένων της εισβολής. Θα έρθει όταν γίνει αποδεκτό το αυτονόητο: Η στρατιωτική κατοχή δεν αποτελεί καθεστώς προς αναγνώριση, αλλά παρανομία που πρέπει να τερματιστεί.