Ο επικεφαλής του Ούταρ Πραντές, Γιόγκι Αντιτιανάθ, ζητεί επανεξέταση ιστορικών μνημείων – Επίκεντρο της αντιπαράθεσης το τέμενος Shahi Jama στο Σαμπάλ
Νέα σφοδρή αντιπαράθεση γύρω από την ιστορία, τη θρησκεία και την πολιτιστική ταυτότητα της Ινδίας πυροδότησαν οι δηλώσεις του επικεφαλής της πολιτειακής κυβέρνησης του Ούταρ Πραντές, Γιόγκι Αντιτιανάθ.
Μιλώντας σε συγκέντρωση στην περιοχή Σαμπάλ, ο Ινδός πολιτικός, γνωστός για τη σκληρή ινδουιστική εθνικιστική ρητορική του, αναφέρθηκε στην περίοδο της Αυτοκρατορίας των Μουγκάλ και στη μουσουλμανική πολιτιστική κληρονομιά που άφησε πίσω της.
Σύμφωνα με το TRHaber, ο Αντιτιανάθ χρησιμοποίησε τον όρο «τουρκική κυριαρχία» για να περιγράψει προηγούμενες περιόδους της ινδικής ιστορίας, υποστηρίζοντας ότι ξένες δυνάμεις έπληξαν την ινδουιστική κουλτούρα και τις παραδόσεις της περιοχής.
Οι αναφορές του προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις, καθώς εκλήφθηκαν ως προσπάθεια στοχοποίησης όχι μόνο της ισλαμικής κληρονομιάς, αλλά και της τουρκικής ιστορικής ταυτότητας στην ινδική υποήπειρο. Τουρκικά μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν τις δηλώσεις υπό τον δραματικό τίτλο «θα τους διαγράψουμε από την ιστορία», αν και στο δημοσιευμένο απόσπασμα της ομιλίας δεν παρατίθεται αυτούσια η συγκεκριμένη φράση.
«Η πολιτιστική πολιτική θα βασιστεί στις ινδουιστικές παραδόσεις»
Ο Γιόγκι Αντιτιανάθ υποστήριξε ότι η σημερινή κυβέρνηση του Ούταρ Πραντές κινείται πλέον με διαφορετική αντίληψη απέναντι στην ιστορία και στον πολιτισμό. Όπως ανέφερε, οι πολιτιστικές δράσεις της πολιτείας θα συνεχιστούν στη βάση των ινδουιστικών παραδόσεων.
Παράλληλα, κατηγόρησε τις ξένες δυνάμεις που κυβέρνησαν κατά το παρελθόν την περιοχή ότι προκάλεσαν ζημιές στην τοπική θρησκευτική και πολιτιστική κληρονομιά. Στο πλαίσιο αυτό, τάχθηκε υπέρ της επανεξέτασης της ιστορίας και της ταυτότητας συγκεκριμένων μνημείων.
Οι δηλώσεις του εντάσσονται στη μεγαλύτερη ιδεολογική διαμάχη που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ινδία σχετικά με την περίοδο της μουσουλμανικής κυριαρχίας. Ινδουιστικές εθνικιστικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι αρκετά ισλαμικά τεμένη και μνημεία ανεγέρθηκαν πάνω σε παλαιότερους ινδουιστικούς ναούς, ζητώντας την αποκατάσταση της –κατά την άποψή τους– ιστορικής αλήθειας.
Οι επικριτές αυτής της πολιτικής αντιτείνουν ότι επιχειρείται μια αναθεώρηση του παρελθόντος με σημερινούς πολιτικούς και θρησκευτικούς όρους, η οποία απειλεί να βαθύνει το χάσμα ανάμεσα στην ινδουιστική πλειοψηφία και τη μεγάλη μουσουλμανική κοινότητα της χώρας.
Στο επίκεντρο το τέμενος Shahi Jama
Κεντρικό σημείο της ομιλίας του Αντιτιανάθ αποτέλεσε το ιστορικό τέμενος Shahi Jama στο Σαμπάλ, το οποίο αποδίδεται στην περίοδο των Μουγκάλ. Ινδουιστικές εθνικιστικές ομάδες ισχυρίζονται ότι το μουσουλμανικό τέμενος οικοδομήθηκε στο σημείο όπου προϋπήρχε ινδουιστικός ναός.
Οι ισχυρισμοί αυτοί οδήγησαν τοπικό δικαστήριο να επιτρέψει το 2024 τη διεξαγωγή έρευνας γύρω από το τέμενος, προκειμένου να εξεταστεί η ιστορική ταυτότητα του χώρου. Η σχετική απόφαση προκάλεσε διαδηλώσεις, κοινωνική αναταραχή και επεισόδια ασφαλείας στην περιοχή.
Το ζήτημα παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο, καθώς για τους μουσουλμάνους της περιοχής το Shahi Jama αποτελεί ενεργό χώρο λατρείας και ιστορικό σύμβολο. Για τις ινδουιστικές οργανώσεις, αντίθετα, το μνημείο αντιμετωπίζεται ως κατάλοιπο μιας περιόδου ξένης κυριαρχίας, κατά την οποία –όπως υποστηρίζουν– καταστράφηκαν ναοί και αλλοιώθηκε η πολιτιστική φυσιογνωμία της Ινδίας.
Η ιστορία στο πεδίο της πολιτικής σύγκρουσης
Οι επικριτές του Αντιτιανάθ κατηγόρησαν τον επικεφαλής του Ούταρ Πραντές ότι χρησιμοποιεί την ιστορική και θρησκευτική ταυτότητα για να καλλιεργήσει διχαστικό κλίμα. Υποστηρίζουν ότι η ρητορική περί «τουρκικής κυριαρχίας» δεν περιορίζεται σε μία ιστορική αποτίμηση, αλλά στοχεύει εμμέσως τη μουσουλμανική παρουσία στη σύγχρονη Ινδία.
Η συζήτηση γύρω από το τέμενος του Σαμπάλ είναι μόνο ένα τμήμα της ευρύτερης σύγκρουσης που μαίνεται στη χώρα για το καθεστώς θρησκευτικών μνημείων τα οποία χρονολογούνται από τις μουσουλμανικές δυναστείες.
Πίσω από τη διαμάχη για τις πέτρες, τους ναούς και τα τεμένη βρίσκεται μια πολύ βαθύτερη σύγκρουση: ποιος έχει το δικαίωμα να ορίζει την ιστορική ταυτότητα της Ινδίας και κατά πόσο η αποκατάσταση μιας αδικίας του παρελθόντος μπορεί να δικαιολογήσει έναν νέο θρησκευτικό διχασμό στο παρόν.