Η αρματική ισχύς εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την αμυντική ικανότητα της Ελλάδας, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως ο Έβρος και τα νησιά του Αιγαίου. Ωστόσο, το σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων έχει αλλάξει σημαντικά, με τα μη επανδρωμένα συστήματα, τους προηγμένους αισθητήρες, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και τη δικτύωση των μονάδων να μεταβάλλουν τα δεδομένα για τη χρήση των τεθωρακισμένων.
Σύμφωνα με ανοικτές εκτιμήσεις, η Τουρκία διαθέτει συνολικά περισσότερα από 2.200 άρματα μάχης, σημαντικό μέρος των οποίων αφορά παλαιότερες πλατφόρμες. Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στόλους αρμάτων στην Ευρώπη, με το συνολικό απόθεμα να εκτιμάται περίπου στα 1.350–1.400 άρματα.
Οι αριθμοί, ωστόσο, αποτελούν μόνο μία παράμετρο της πραγματικής μαχητικής ισχύος.
Δεν μετράει μόνο ο αριθμός των αρμάτων
Η αποτελεσματικότητα ενός σύγχρονου τεθωρακισμένου σχηματισμού εξαρτάται από ένα ευρύτερο σύνολο παραγόντων: την εκπαίδευση των πληρωμάτων, τη διαθεσιμότητα και συντήρηση των οχημάτων, την ποιότητα των αισθητήρων, την προστασία από σύγχρονες απειλές και, κυρίως, τη δυνατότητα συνεργασίας με Πεζικό, Πυροβολικό, μέσα επιτήρησης και μη επανδρωμένα συστήματα.
Με άλλα λόγια, το σύγχρονο άρμα δεν λειτουργεί πλέον ως ένα απομονωμένο οπλικό σύστημα. Αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου δικτύου μάχης, στο οποίο η ταχύτητα συλλογής, επεξεργασίας και διαβίβασης πληροφοριών μπορεί να είναι εξίσου κρίσιμη με την ισχύ πυρός και την προστασία.
Έβρος: επιβιωσιμότητα και προστασία
Στον Έβρο, τα Leopard 2HEL και Leopard 2A4 αποτελούν βασικά στοιχεία της ελληνικής αρματικής ισχύος.
Η συζήτηση για την περαιτέρω ενίσχυση των δυνατοτήτων τους περιλαμβάνει τεχνολογίες ενεργητικής προστασίας, όπως τα συστήματα Trophy και Iron Fist, τα οποία έχουν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων αντιαρματικών απειλών.
Η ενσωμάτωση ενός συστήματος ενεργητικής προστασίας, εφόσον επιλεγεί από τις αρμόδιες αρχές και προσαρμοστεί στις επιχειρησιακές ανάγκες κάθε πλατφόρμας, θα μπορούσε να προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο προστασίας στα τεθωρακισμένα.
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν λύσεις πολυφασματικής παραλλαγής, όπως το Barracuda της Saab. Τέτοιου είδους συστήματα έχουν ως στόχο τη μείωση της πιθανότητας εντοπισμού μιας πλατφόρμας από διαφορετικούς αισθητήρες, συμπεριλαμβανομένων οπτικών και θερμικών.
Η συγκεκριμένη τεχνολογία, βέβαια, δεν καθιστά ένα άρμα «αόρατο». Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως ένα επιπλέον επίπεδο επιβιωσιμότητας, ανάλογα με την έκδοση, την πλατφόρμα και τις συνθήκες επιχειρησιακής χρήσης.
Σημειώνεται ότι δεν τεκμηριώνεται από το συγκεκριμένο υλικό πως το Barracuda έχει επιλεγεί ή εγκατασταθεί σε ελληνικά άρματα.
Αιγαίο: διαφορετικό περιβάλλον, διαφορετικές απαιτήσεις
Το επιχειρησιακό περιβάλλον των νησιών του Αιγαίου παρουσιάζει διαφορετικές απαιτήσεις από εκείνες μιας χερσαίας περιοχής όπως ο Έβρος.
Εδώ η αποτελεσματικότητα των τεθωρακισμένων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις δυνατότητες του ίδιου του άρματος. Η συνεργασία μεταξύ Τεθωρακισμένων, Μηχανοκίνητου Πεζικού, Πυροβολικού και μέσων επιτήρησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα Marder 1A3 ενισχύουν τις δυνατότητες του μηχανοκίνητου Πεζικού, ενώ κρίσιμοι παράγοντες παραμένουν η νυχτερινή παρατήρηση, οι ασφαλείς επικοινωνίες και η ταχεία μεταφορά πληροφοριών μεταξύ των μονάδων.
Η δυνατότητα μιας μονάδας να γνωρίζει έγκαιρα τι συμβαίνει στο πεδίο και να μεταφέρει αυτή την εικόνα στα υπόλοιπα στοιχεία της δύναμης αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για αποτελεσματική επιχειρησιακή αντίδραση.
Η νέα απειλή των drones
Ίσως η σημαντικότερη αλλαγή των τελευταίων ετών για τα τεθωρακισμένα είναι η ταχεία εξάπλωση των μη επανδρωμένων συστημάτων.
Οι εμπειρίες από σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις έχουν αναδείξει την απειλή που μπορούν να αποτελέσουν τα UAV και ιδιαίτερα τα FPV drones για τεθωρακισμένα οχήματα.
Κανένα άρμα δεν μπορεί να θεωρείται άτρωτο στο σύγχρονο πεδίο μάχης.
Για τον λόγο αυτό, η επιβιωσιμότητα των τεθωρακισμένων συνδέεται πλέον όλο και περισσότερο με ένα σύνολο δυνατοτήτων που περιλαμβάνει έγκαιρη επιτήρηση, ηλεκτρονικά αντίμετρα, απόκρυψη, ενεργητική προστασία και μέσα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων συστημάτων.
Η αντιμετώπιση των drones δεν αποτελεί πλέον ξεχωριστό ζήτημα από την προστασία των αρμάτων. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της.
Από το άρμα στο «σύστημα συστημάτων»
Η επόμενη μεγάλη πρόκληση αφορά τη δικτύωση των μονάδων.
Άρματα μάχης, ΤΟΜΑ, Πεζικό, Πυροβολικό, μη επανδρωμένα μέσα και συστήματα αναγνώρισης μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικότερα όταν συνδέονται μέσω σύγχρονων συστημάτων διοίκησης και ελέγχου, γνωστών ως Battle Management Systems (BMS).
Η δικτύωση μπορεί να βελτιώσει την επίγνωση της τακτικής κατάστασης και να επιταχύνει τον συντονισμό μεταξύ διαφορετικών μονάδων.
Δεν εξαλείφει, όμως, τους κινδύνους του πεδίου μάχης. Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει καλύτερη εικόνα και ταχύτερη αντίδραση, αλλά η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα εξακολουθεί να εξαρτάται από την εκπαίδευση, την οργάνωση, τη συντήρηση και την ετοιμότητα του προσωπικού.
Η αρματική ισχύς της επόμενης ημέρας
Η συζήτηση για το μέλλον των ελληνικών τεθωρακισμένων δεν περιορίζεται επομένως στο ερώτημα πόσα άρματα διαθέτει η Ελλάδα.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι πόσα από αυτά είναι επιχειρησιακά διαθέσιμα, πόσο καλά εκπαιδευμένα είναι τα πληρώματά τους, πόσο αποτελεσματικά προστατεύονται από τις σύγχρονες απειλές και πόσο καλά μπορούν να συνεργαστούν με τις υπόλοιπες δυνάμεις.
Στον Έβρο, οι απαιτήσεις συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την αποτροπή, την προστασία και την επιβιωσιμότητα. Στο Αιγαίο, το περιβάλλον απαιτεί μεγαλύτερη έμφαση στην ευελιξία, στη συνεργασία των όπλων και στην ταχεία αντίδραση.
Σε κάθε περίπτωση, η σύγχρονη αρματική ισχύς δεν κρίνεται πλέον μόνο από το πυροβόλο, την θωράκιση ή τον αριθμό των αρμάτων.
Κρίνεται από το πόσο αποτελεσματικά μπορούν αυτά να λειτουργήσουν ως μέρος ενός ολοκληρωμένου συστήματος μάχης, όπου η τεχνολογία, η εκπαίδευση, η συντήρηση, η επιτήρηση και η δικτύωση λειτουργούν συμπληρωματικά.