Σε περιβάλλον νέας ελληνοτουρκικής έντασης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, η ελληνική κυβέρνηση προχώρησε στην έγκριση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών 8Α και 8Β για τις περιοχές Natura 2000 του Νοτίου Αιγαίου, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σύνταξη του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος που θα ολοκληρώσει τη θεσμοθέτηση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες. Την ίδια ημέρα, η Άγκυρα αντέδρασε με σκληρή ανακοίνωση για χάρτες και περιορισμούς αλιείας που, όπως υποστηρίζει, δημοσιεύθηκαν από ελληνική υπηρεσία σε περιοχές όπου η Ελλάδα «δεν έχει δικαιοδοσία».
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με τις δύο νέες μελέτες ολοκληρώνεται το σύνολο των ΕΠΜ που απαιτούνται για την επόμενη θεσμική φάση του πάρκου, ενώ καλύπτονται και οι χερσαίες εκτάσεις των μεγαλύτερων νησιών του που είναι ενταγμένες στο Δίκτυο Natura 2000, σε συνέχεια της έγκρισης της μελέτης για το θαλάσσιο τμήμα στα τέλη του 2025. Το ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι έτσι διαμορφώνεται για πρώτη φορά ένα σαφές και συνεκτικό πλαίσιο κανόνων για τις προστατευόμενες περιοχές στο σύνολο των Κυκλάδων, σε τμήμα των Δωδεκανήσων, αλλά και στις νησίδες Φαλκονέρα και Βελοπούλα στο Μυρτώο Πέλαγος.
Οι μελέτες καθορίζουν ζώνες προστασίας, επιτρεπόμενες χρήσεις γης και δραστηριοτήτων, καθώς και μέτρα διαχείρισης και προστασίας, με στόχο τη διατήρηση των οικοσυστημάτων και τη συμβατότητα με ήπιες ανθρώπινες δραστηριότητες. Στους επιμέρους στόχους περιλαμβάνονται η διατήρηση μοναδικών στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος, η προστασία στοιχείων του ανθρωπογενούς χώρου που συνδέονται με την ιστορική ταυτότητα της περιοχής, η υποστήριξη ήπιων δραστηριοτήτων και η ανταπόκριση της χώρας στις ενωσιακές της δεσμεύσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην προστασία απειλούμενων ειδών, όπως η μεσογειακή φώκια, τα κητώδη και οι θαλάσσιες χελώνες, αλλά και της ορνιθοπανίδας και των ενδημικών ειδών των νησίδων. Παράλληλα, οι μελέτες προβλέπουν προστασία για ευαίσθητους τύπους οικοτόπων, με έμφαση στα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας, ενώ στο πεδίο των χρήσεων διατηρούνται και υποστηρίζονται παραδοσιακές δραστηριότητες όπως η γεωργία, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η αλιεία, υπό συγκεκριμένους όρους. Ειδική αναφορά γίνεται και στην προστασία του αγροτικού χαρακτήρα των νησιών, με δυνατότητα συντήρησης, αποκατάστασης και επανακαλλιέργειας αναβαθμίδων και άλλων στοιχείων του παραδοσιακού τοπίου.
Την ίδια ώρα, το ΥΠΕΝ ξεκαθαρίζει ότι μπαίνουν σαφείς όροι και περιορισμοί και για τις τουριστικές δραστηριότητες, ώστε η ανάπτυξή τους να συμβαδίζει με τη φέρουσα ικανότητα των νησιωτικών περιοχών και τις απαιτήσεις προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Προβλέπεται επίσης ρύθμιση της κίνησης και της αγκυροβόλησης των σκαφών, με σταδιακή τοποθέτηση αγκυροβολίων φιλικών προς την Ποσειδωνία, ενώ οι μελέτες λαμβάνουν υπόψη και τη νησιωτικότητα ως κρίσιμο παράγοντα σχεδιασμού.
Αντίδραση από Τουρκία
Ωστόσο, το περιβαλλοντικό αυτό βήμα δεν εξελίσσεται σε κενό γεωπολιτικό χώρο. Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, σύμφωνα με ανακοίνωση που μεταδόθηκε από κρατικά και άλλα τουρκικά μέσα, υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει θεσπίσει απαγορεύσεις αλιείας σε περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου όπου δεν έχει αρμοδιότητα και ότι έχουν δημοσιευθεί χάρτες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Η Άγκυρα κάνει λόγο για «ανύπαρκτα» ή «φανταστικά» θαλάσσια σύνορα μεταξύ των δύο χωρών και δηλώνει ότι τέτοιοι χάρτες δεν έχουν καμία ισχύ.
Yunanistan Balıkçılık Denetim Müdürlüğü’nün Resmi İnternet Sitesinde Yayımlanan Kısıtlamalar ve Haritalar Hk. https://t.co/1vl1i2CMGp pic.twitter.com/1MkwFCAIxp
— T.C. Dışişleri Bakanlığı (@TC_Disisleri) April 21, 2026
Στην ίδια γραμμή, η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι οι περιορισμοί που η Ελλάδα επιχειρεί να επιβάλει πέραν των 6 ναυτικών μιλίων των χωρικών της υδάτων, σε περιοχές χωρίς οριοθετημένη δικαιοδοσία ή σε διεθνή ύδατα, είναι «ανύπαρκτοι» ή «άκυροι» για την Τουρκία. Παράλληλα, δηλώνει αποφασισμένη να προστατεύσει τις δραστηριότητες των Τούρκων αλιέων που, κατά την τουρκική θέση, απορρέουν από το διεθνές δίκαιο και τα ιστορικά δικαιώματα, επαναλαμβάνοντας ότι δεν θα αποδεχθεί μονομερείς ενέργειες. Στο τέλος της ανακοίνωσής της, η Άγκυρα επικαλείται και τη Διακήρυξη των Αθηνών της 7ης Δεκεμβρίου 2023, ζητώντας επίλυση των διαφορών με βάση το διεθνές δίκαιο, την ευθυδικία και την καλή γειτονία.
Η ένταση αυτή δεν είναι καινούργια. Η Τουρκία είχε ήδη αντιδράσει από το 2025 στην ελληνική πρωτοβουλία για θαλάσσιο πάρκο στο Αιγαίο, θεωρώντας ότι μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα σε περιοχές που η ίδια χαρακτηρίζει αμφισβητούμενες. Από ελληνικής πλευράς, η πάγια θέση είναι ότι τέτοιες πρωτοβουλίες έχουν περιβαλλοντικό χαρακτήρα και δεν συνιστούν διαπραγμάτευση επί κυριαρχίας.
Η ουσία, πάντως, είναι ότι η Αθήνα προχωρά θεσμικά στην ολοκλήρωση ενός μεγάλου πλαισίου προστασίας για το Νότιο Αιγαίο, ενώ η Άγκυρα επιχειρεί ταυτόχρονα να μετατρέψει κάθε ελληνική ρύθμιση σε πεδίο αμφισβήτησης. Και αυτό δείχνει καθαρά πως, στην περιοχή, ούτε οι περιβαλλοντικές ρυθμίσεις μένουν τελικά μόνο στο περιβάλλον.