Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση ή επικίνδυνη μεταβολή της παραγωγικής δομής: Μια θεσμική προσέγγιση.

1. Εισαγωγή.

Η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση σηματοδότησε μια βαθιά θεσμική και οικονομική μετάβαση, στο πλαίσιο της οποίας η εθνική παραγωγική πολιτική εντάχθηκε σε ένα υπερεθνικό κανονιστικό σύστημα. Σήμερα διαφαίνεται μετά από σχεδόν πενήντα έτη ότι αντί να υποστηριχθεί η ελληνική ύπαιθρος, διαλύεται.

Η διαδικασία αυτή δεν αφορά απλώς μία εμπορική ολοκλήρωση, αλλά εκτεταμένη εναρμόνιση γεωπολιτικών, ιδίως στον πρωτογενή τομέα μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Για  αυτό εδώ εξετάζουμε τις δομικές επιπτώσεις αυτής της ενοποίησης του χάους στην ελληνική παραγωγική βάση, υπό το πρίσμα του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της γεωπολιτικής οικονομίας.

2. Θεσμικό πλαίσιο και Κοινή Αγροτική Πολιτική.

Η ΚΑΠ αποτελεί έναν από τους πιο ολοκληρωμένους τομείς ενωσιακής πολιτικής, με στόχο τη ρύθμιση της παραγωγής, τη σταθεροποίηση των αγορών και την εξασφάλιση επαρκούς αγροτικού εισοδήματος, με διατροφική ποιότητα. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη-μέλη εντάχθηκαν σε μηχανισμούς ποσοστώσεων, αναδιαρθρώσεων καλλιεργειών και προγραμμάτων προσαρμογής, τα οποία επηρεάζουν άμεσα τη δομή της γεωργικής και αλιευτικής παραγωγής.

Στην ελληνική περίπτωση, η εφαρμογή των εν λόγω γεωπολιτικών συνδέθηκε με εκτεταμένες μεταβολές σε παραδοσιακές μορφές παραγωγής, όπως η αμπελουργία (έδιναν επιδοτήσεις να κοπούν τα ελληνικά γευστικά αμπέλια), η ελαιοκαλλιέργεια, η αλιεία μικρής κλίμακας και η κτηνοτροφία.

3. Μεταβολές παραγωγικής δομής και κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις.

Η προσαρμογή της ελληνικής οικονομίας στο ενωσιακό πλαίσιο οδήγησε σε αναδιάρθρωση του πρωτογενούς τομέα, με χαρακτηριστικά όπως τη

μετατόπιση από μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις προς συγκεντρωτικότερα παραγωγικά σχήματα και

περιορισμό ορισμένων καλλιεργητικών δραστηριοτήτων μέσω κανονιστικών εργαλείων,

ενίσχυση μηχανισμών ελέγχου παραγωγής και συμμόρφωσης με ευρωπαϊκά πρότυπα,

ανακατανομή των παραγωγικών κινήτρων μέσω επιδοτήσεων.

Οι εξελίξεις αυτές τα τελευταία χρόνια έχουν αποτελέσει ειδικό αντικείμενο εκτεταμένης επιστημονικής συζήτησης σχετικά με τη διεθνή σχέση μεταξύ ευρωπαϊκής ενοποίησης και γεωπολιτισμικής εθνικής παραγωγικής αυτονομίας. Αλλά, όταν τα εμφανή σημάδια λειτουργούν εις βάρος του Νατιβισμού των λαών, τότε το συμβόλαιο της ΕΕ αποτυγχάνει.

4. Διεθνές εμπόριο και σύγχρονες κοινωνικο-γεωοικονομικές προκλήσεις (Mercosur).

Η συζήτηση επεκτείνεται σήμερα και στις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ, όπως η προτεινόμενη συμφωνία με τις χώρες της Mercosur. Οι συμφωνίες αυτές εγείρουν ζητήματα:

ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών παραγωγών,

διαφορών στα πρότυπα της παραγωγής, και ασυμμετρίας του κόστους μεταξύ διαφορετικών περιοχών.

Στο πλαίσιο αυτό, αναδεικνύεται η ανάγκη αξιολόγησης των επιπτώσεων τέτοιων συμφωνιών στις μικρές και μεσαίες οικονομίες της ΕΕ, καθώς και στην Ελλάδα.

.

5. Θεωρητικές παρατηρήσεις για την κοινωνική και θεσμική συνοχή.

Παράλληλα με τις γεωοικονομικές παραμέτρους, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση συνδέεται με ευρύτερες κοινωνικές και δημογραφικές μεταβολές, οι οποίες επηρεάζουν τη συζήτηση περί εθνικής ταυτότητας, κοινωνικής συνοχής και θεσμικής σταθερότητας.

Η επιστημονική προσέγγιση των φαινομένων αυτών απαιτεί διάκριση μεταξύ:

θεσμικών πολιτικών της ΕΕ, κοινωνικο-οικονομικών αποτελεσμάτων της παγκοσμιοποίησης,

και εθνικών πολιτικών της προσαρμογής. Η απόδοση των εξελίξεων σε ενιαίες αιτιώδεις ερμηνείες δεν ανταποκρίνεται στη μεθοδολογική αυστηρότητα της νομικο-γεωπολιτικής ανάλυσης.

6. Συμπεράσματα.

Η ελληνική εμπειρία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης αναδεικνύει την πολυπλοκότητα και επικινδυνότητα της σχέσης μεταξύ της εθνικής παραγωγικής δομής και της υπερεθνικής γεωοικονομικής κανονιστικής αρχιτεκτονικής.

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική και οι συναφείς φραγκικής προέλευσης ενωσιακές πολιτικές δεν μπορούν να ερμηνευθούν μονοδιάστατα ως μηχανισμοί αποδόμησης ή ενίσχυσης, αλλά ως σύνθετα εργαλεία της ρύθμισης με διαφοροποιημένες επιπτώσεις ανά κράτος-μέλος, όπου οι εθνικές ιδιαιτερότητες δεν πρέπει να καταπατούνται.

Η πρόκληση για την Ελλάδα συνίσταται στη διαρκή αναζήτηση της θεσμικής ισορροπίας, μεταξύ της συμμετοχής στο ενωσιακό σύστημα και της διατήρησης της βιώσιμης εθνικής παραγωγικής βάσης. Τα κίνητρα που θα πρέπει να σωθούν είναι άμεσα για την πρωτογενή παραγωγή, για να μείνουν οι νέοι μας και οι νέες στην ελληνική ύπαιθρο. Ανάγκη για άμεση ενεργοποίηση του παλιού θεσμού της Γεωργικής Σχολής των ταχυρρύθμων σεμιναρίων, αγροτικής καλλιέργειας, αμπελουργίας, ιχθυοκαλλιέργειες, ελαιουργίας, κτηνοτροφίας και άλλων πρακτικών σεμιναρίων της Οικιακής Οικονομίας για τίς νέες κοπέλες.

Η ελληνική ύπαιθρος θα πρέπει να ξαναζήσει, να επαναλειτουργήσει, να ενισχυθεί ο νέος αγρότης και η νέα αγρότισσα με υποδομές, με σπίτια, με χορηγίες, με χρηματική ενίσχυση από το πρώτο παιδί, με αύξηση σε δεύτερο, τρίτο, τέταρτο, πέμπτο τέκνο. Επιστροφή σύνταξης των εκατό ευρώ στην πολύτεκνη Ελληνίδα μάνα.

Οι πολιτικοί ωφέλιμο θαταν να αφήσουν τα παχιά λόγια κούφιων υποσχέσεων κι ας δεσμευτούν με το εθνικό συμβόλαιο της υπογραφής στον κάθε ψηφοφόρο.