Σε μία ακόμη επιθετική παρέμβαση κατά της Ελλάδας προχώρησε ο απόστρατος ναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζί, μιλώντας στο GZT μπροστά σε χάρτες του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Ο Γιαϊτζί, ο οποίος διεκδικεί την πατρότητα του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», επανέλαβε σχεδόν όλο το γνωστό τουρκικό αναθεωρητικό οπλοστάσιο: αμφισβήτηση της ελληνικής άμυνας στα νησιά, κατηγορίες περί «ελληνικής επιθετικότητας», αναφορές στη Μεγάλη Ιδέα και ευθείες απειλές ότι η Τουρκία μπορεί να επιβάλει με τη βία τις θέσεις της.
Ο τόνος της τοποθέτησης ήταν αποκαλυπτικός. Ο Γιαϊτζί δεν περιορίστηκε σε μια ψυχρή στρατιωτική ανάλυση. Αντίθετα, υιοθέτησε γλώσσα πολιτικής πίεσης και εκφοβισμού, υποστηρίζοντας πως «η Ελλάδα πρέπει να είναι έξυπνη» και πως, αν δεν συμμορφωθεί με την τουρκική ανάγνωση των συνθηκών, η Άγκυρα μπορεί να χρησιμοποιήσει ακόμη και «όπλα» ή «αναγκαστικά μέσα».
Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν τα ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα. Ο Γιαϊτζί υποστήριξε ότι συνολικά 23 νησιά έχουν «μη στρατιωτικό καθεστώς» και ότι η Ελλάδα έχει παραβιάσει τους σχετικούς όρους με στρατιωτικές δυνάμεις, αεροδρόμια, τεθωρακισμένα, πυραύλους, ελικόπτερα και συστήματα αεράμυνας.
Η τουρκική επιχειρηματολογία, ωστόσο, παραλείπει συστηματικά το κρίσιμο δεδομένο: η Ελλάδα δεν εξοπλίζει τα νησιά της σε κενό ασφαλείας, αλλά απέναντι σε μια Τουρκία που διαθέτει απέναντι από τα ελληνικά νησιά τη Στρατιά του Αιγαίου, έχει εκδώσει casus belli για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων και αμφισβητεί διαρκώς ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ο Γιαϊτζί προσπάθησε να παρουσιάσει την Ελλάδα ως χώρα που «εξοπλίζεται εναντίον της Τουρκίας» και ρώτησε ρητορικά «εναντίον ποιου εξοπλίζεται η Ελλάδα;». Η απάντηση, όμως, βρίσκεται ακριβώς στη ρητορική του ίδιου. Όταν ένας Τούρκος απόστρατος ναύαρχος μιλά δημόσια για δυνατότητα αποκλεισμού ελληνικών νησιών, για χρήση βίας και για αναγκαστική επιβολή τουρκικών θέσεων, τότε εξηγεί μόνος του γιατί η Ελλάδα οφείλει να διατηρεί ισχυρή αποτρεπτική παρουσία στο Αιγαίο.
Ο Γιαϊτζί έκανε επίσης εκτενή αναφορά στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον ότι μέσω των ασκήσεων Defender μετέφερε μεγάλες ποσότητες στρατιωτικού υλικού στην Αλεξανδρούπολη και στη συνέχεια το παραχώρησε στην Ελλάδα. Υποστήριξε μάλιστα ότι αμερικανικά όπλα, ελικόπτερα, τεθωρακισμένα και άλλα μέσα μεταφέρθηκαν σε νησιά όπως η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Ρόδος, η Κως και η Κάρπαθος.
Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και για το Ισραήλ, αναφέροντας ότι η Ελλάδα έχει αναπτύξει στρατηγική και αμυντική συνεργασία με το Τελ Αβίβ, αποκτώντας πυραύλους, UAV και συστήματα επιτήρησης, τα οποία –κατά τον ίδιο– εντάσσονται σε σχεδιασμό «περικύκλωσης» της Τουρκίας.
Ο πυρήνας της παρέμβασής του ήταν σαφής: η Ελλάδα, οι ΗΠΑ, η Γαλλία και το Ισραήλ παρουσιάστηκαν ως μέρος ενός ενιαίου πλέγματος πίεσης κατά της Τουρκίας. Πρόκειται για κλασικό μοτίβο της «Γαλάζιας Πατρίδας»: η Τουρκία εμφανίζεται μονίμως ως περικυκλωμένη δύναμη, ενώ στην πραγματικότητα είναι εκείνη που διεκδικεί αναθεώρηση ισορροπιών, θαλάσσιων ζωνών και καθεστώτων ασφαλείας.
Ακόμη πιο ακραία ήταν η σύνδεση που επιχείρησε μεταξύ Ελλάδας, Ισραήλ, Αρμενίας και κουρδικού ζητήματος. Ο Γιαϊτζί υποστήριξε ότι η ελληνική Μεγάλη Ιδέα είναι αντίστοιχη με τα «υποσχεμένα εδάφη» του Ισραήλ και ότι όλοι αυτοί οι σχεδιασμοί έχουν ως κοινό στόχο την απόσπαση εδαφών από την Τουρκία. Στο ίδιο σχήμα ενέταξε την Αρμενία, τη Συρία, ακόμη και το κουρδικό ζήτημα, κάνοντας λόγο για «μεγάλο Κουρδιστάν» και «Σιωνιστάν».
Η ρητορική αυτή δεν είναι απλώς υπερβολική. Είναι επικίνδυνη, διότι μετατρέπει κάθε περιφερειακή εξέλιξη σε υποτιθέμενη συνωμοσία κατά της Τουρκίας και νομιμοποιεί, στο εσωτερικό του τουρκικού ακροατηρίου, μια μόνιμη κατάσταση επιθετικής καχυποψίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος με τον οποίο ο Γιαϊτζί μίλησε για την Κύπρο. Υποστήριξε ότι η Κύπρος είναι «εξαιρετικά σημαντική» για την Τουρκία και συνέδεσε τις εξελίξεις στην περιοχή με απειλές κατά της λεγόμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου». Παρουσίασε μάλιστα την παρουσία Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ ως μέρος ευρύτερης πίεσης κατά της Τουρκίας.
Σενάρια αποκλεισμού νησιών
Στο πιο προκλητικό σημείο της παρέμβασής του, ο Γιαϊτζί υποστήριξε ότι η Τουρκία δεν χρειάζεται καν να χρησιμοποιήσει όπλα για να «γονατίσει» την Ελλάδα. Περιέγραψε σενάριο αποκλεισμού νησιών όπως η Λέσβος, η Σάμος και το Καστελλόριζο, λέγοντας ότι, αν η Άγκυρα εφαρμόσει πρακτικές αντίστοιχες με τον ισραηλινό αποκλεισμό στη Γάζα, ο πληθυσμός των νησιών θα εξεγερθεί μέσα σε μία εβδομάδα.
Αυτή η αναφορά ξεπερνά τα όρια της πολιτικής ανάλυσης. Πρόκειται για ωμή απειλή αποκλεισμού ελληνικών κατοικημένων νησιών, δηλαδή για διατύπωση σεναρίου καταναγκασμού εναντίον πολιτικού πληθυσμού. Και αυτό από έναν άνθρωπο που δεν μιλά ως τυχαίος σχολιαστής, αλλά ως πρώην ανώτατος αξιωματικός και θεωρητικός ενός δόγματος που επηρεάζει σημαντικό τμήμα της τουρκικής στρατηγικής σκέψης.
Ο Γιαϊτζί επιχείρησε, επίσης, να υποβαθμίσει την Ελλάδα στρατιωτικά, λέγοντας ότι η Τουρκία είναι «ομάδα Super League», ενώ η Ελλάδα είναι «ομάδα γειτονιάς». Πρόσθεσε ότι η Τουρκία δεν θεωρεί καν την Ελλάδα ισότιμο συνομιλητή, αλλά αν η Αθήνα «παραχαϊδευτεί», τότε η Άγκυρα ξέρει να της «ρίξει δύο χαστούκια».
Η διατύπωση αυτή είναι απολύτως ενδεικτική της αλαζονείας με την οποία συγκεκριμένοι τουρκικοί κύκλοι αντιλαμβάνονται τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Δεν πρόκειται για διάθεση διαλόγου. Πρόκειται για λογική ισχύος, καταναγκασμού και επιβολής.
Ο Γιαϊτζί επιτέθηκε και σε ιστορικό επίπεδο, αμφισβητώντας την ελληνική ιστορική συνέχεια, χαρακτηρίζοντας την ελληνική ιστορία «κατασκευασμένη» και υποστηρίζοντας ότι το ελληνικό κράτος δημιουργήθηκε από Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία. Μίλησε απαξιωτικά για την ελληνική σημαία, για τον πρώτο βασιλιά της Ελλάδας και για την ίδια την εθνική συγκρότηση του ελληνικού κράτους.
Αυτές οι αναφορές δεν υπηρετούν καμία σοβαρή γεωπολιτική ανάλυση. Αντίθετα, αποκαλύπτουν τον ιδεολογικό πυρήνα του αναθεωρητισμού: πρώτα απαξιώνεται ιστορικά ο αντίπαλος, μετά αμφισβητούνται τα δικαιώματά του και στο τέλος παρουσιάζεται ως «λογική» η απειλή ισχύος εναντίον του.
Η παρέμβαση Γιαϊτζί στο GZT είναι χρήσιμη ακριβώς επειδή είναι αποκαλυπτική. Δείχνει τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τον ευπρεπισμένο λόγο περί «διαλόγου», «θετικής ατζέντας» και «ήρεμων νερών». Στο βάθος παραμένει ζωντανή μια σκληρή αναθεωρητική ατζέντα, η οποία δεν αποδέχεται το υφιστάμενο καθεστώς στο Αιγαίο, θεωρεί την ελληνική άμυνα πρόβλημα και αντιμετωπίζει τα νησιά όχι ως αναπόσπαστο τμήμα της ελληνικής επικράτειας, αλλά ως στρατηγικούς στόχους.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να υποτιμά τέτοιες δηλώσεις. Ούτε όμως πρέπει να απαντά με υστερία. Η ψυχρή ανάγνωση αρκεί: ο Γιαϊτζί είπε καθαρά ότι η Τουρκία θεωρεί τα ελληνικά νησιά πεδίο πίεσης, ότι βλέπει την ελληνοϊσραηλινή και ελληνοαμερικανική συνεργασία ως απειλή και ότι αντιλαμβάνεται το Αιγαίο μέσα από το φίλτρο της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα της συνέντευξης. Και είναι ένα μήνυμα που στην Αθήνα πρέπει να διαβαστεί χωρίς αυταπάτες.