Νέα συζήτηση ανοίγει στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τον ρόλο των πληροφοριών και της ασφάλειας, καθώς η ευρωπαϊκή διπλωματική υπηρεσία εξετάζει την ενίσχυση του INTCEN (European Union Intelligence and Situation Centre), του κέντρου ανάλυσης πληροφοριών της ΕΕ. Σύμφωνα με το POLITICO, το σχέδιο εντάσσεται στη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας που αναμένεται να παρουσιαστεί το καλοκαίρι.
Το INTCEN δεν είναι μυστική υπηρεσία με επιχειρησιακές δυνατότητες. Δεν στρατολογεί πράκτορες, δεν κάνει κατασκοπεία και δεν συλλέγει μόνο του πληροφορίες. Ο ρόλος του είναι να αναλύει πληροφορίες που του δίνουν εθελοντικά τα κράτη-μέλη και να τις διαβιβάζει σε ανώτερους αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Το σχέδιο που εξετάζεται προβλέπει να αποκτήσει το INTCEN δικό του τμήμα ανθρώπινου δυναμικού και αυτόνομη πληροφοριακή υποδομή, ώστε να αποκτήσει μεγαλύτερο θεσμικό βάρος μέσα στις Βρυξέλλες. Δεν προβλέπεται, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, αλλαγή της νομικής του εντολής, ούτε απόκτηση δυνατοτήτων συλλογής πληροφοριών.
Η συζήτηση έρχεται μετά την αποτυχημένη απόπειρα της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να δημιουργήσει ξεχωριστό μηχανισμό συλλογής πληροφοριών υπό τον έλεγχό της. Το σχέδιο προκάλεσε αντιδράσεις από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και από την ίδια την ευρωπαϊκή διπλωματική υπηρεσία, με αποτέλεσμα να περιοριστούν οι αρχικές φιλοδοξίες.
Η νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας αναμένεται να έχει ευρύτερη προσέγγιση. Δεν θα περιορίζεται στην άμυνα, αλλά θα περιλαμβάνει την οικονομική ασφάλεια, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, την ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις και τις συνεργασίες με τρίτες χώρες. Το κείμενο θα περιλαμβάνει αξιολόγηση γεωπολιτικών απειλών και οδικό χάρτη με έως δέκα μεγάλες προτάσεις αλλαγών.
Παρά τις κινήσεις αναβάθμισης, η δυσπιστία παραμένει ισχυρή. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών εμφανίζονται επιφυλακτικοί, καθώς τα κράτη-μέλη δεν συνηθίζουν να μοιράζονται τις πιο ευαίσθητες πληροφορίες τους. Όπως είπε χαρακτηριστικά ανώτερος αξιωματούχος: «Είμαστε εταίροι, αλλά δεν είμαστε φίλοι».
Η Ευρώπη θέλει καλύτερη πληροφόρηση για να λαμβάνει αποφάσεις σε έναν κόσμο που σκληραίνει, όμως οι εθνικές υπηρεσίες δεν είναι έτοιμες να παραδώσουν τον πυρήνα της δουλειάς τους στις Βρυξέλλες. Ο επικεφαλής των εσθονικών υπηρεσιών πληροφοριών, Κάουπο Ρόσιν, στήριξε τη στενότερη συνεργασία, αλλά απέρριψε την ιδέα ενός ευρωπαϊκού «Five Eyes», λέγοντας ότι οι πληροφορίες παραμένουν εθνική υπόθεση.
Το συμπέρασμα είναι πως η ΕΕ επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της στην ασφάλεια χωρίς να προκαλέσει ανοιχτή σύγκρουση με τα κράτη-μέλη. Το INTCEN μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο διοικητικό βάρος, αλλά απέχει πολύ από το να γίνει πραγματική ευρωπαϊκή μυστική υπηρεσία.