Σοβαρή προειδοποίηση για την πορεία του Κυπριακού και τη σταδιακή ενσωμάτωση των Κατεχομένων στην Τουρκία απηύθυνε ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, με παρεμβάσεις του στο Σίγμα και στη Ναυτεμπορική.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι την ώρα που η Λευκωσία επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτή τη διαδικασία του διαλόγου, η Άγκυρα προχωρεί παράλληλα σε σειρά ενεργειών που, κατά την ανάλυσή του, δημιουργούν συνθήκες ουσιαστικής προσάρτησης των Κατεχομένων.
Στο Σίγμα, ο Γιάννος Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι «οι πυλώνες στα βήματα προσάρτησης είναι συνεχείς» και ότι η Τουρκία αξιοποιεί τη διαδικασία μεταξύ των δύο πλευρών ώστε, την ίδια στιγμή, να εδραιώνει νέα τετελεσμένα.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τον σχεδιαζόμενο υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου, ο οποίος, όπως είπε, δεν αντιμετωπίζεται από την τουρκική πλευρά απλώς ως σύνδεση Τουρκίας και Κατεχομένων, αλλά ως ένα έργο με ευρύτερη προοπτική στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κατά τον ίδιο, η τουρκική στρατηγική κινείται πλέον σε τρία επίπεδα: την παλαιότερη τουρκική θέση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, τη λύση δύο κρατών και, παράλληλα, μια σταδιακή διαδικασία ενσωμάτωσης των Κατεχομένων στην Τουρκία.
Το βασικό σημείο της παρέμβασής του είναι ότι, ακόμη και αν υπάρξει στο μέλλον συμφωνία σε κάποια μορφή ομοσπονδιακής λύσης, οι δομές του σημερινού ψευδοκράτους θα έχουν στο μεταξύ συνδεθεί τόσο στενά με την Τουρκία, ώστε η εξάρτησή τους από την Άγκυρα να είναι σχεδόν ολοκληρωτική.
«Η ισχύς ή η σκιά της ισχύος»
Ο Χαραλαμπίδης περιέγραψε την τουρκική τακτική ως προσπάθεια επιβολής λύσης «είτε διά της ισχύος είτε διά της σκιάς της ισχύος».
Όπως υποστήριξε, η δημιουργία συνεχούς πίεσης καλλιεργεί στην ελληνοκυπριακή πλευρά τη λογική ότι πρέπει να βρεθεί «οποιαδήποτε λύση», υπό τον φόβο ότι διαφορετικά η κατάσταση θα χειροτερεύσει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, όμως, υπό τις σημερινές συνθήκες, μια τέτοια προσέγγιση κινδυνεύει να νομιμοποιήσει τετελεσμένα που έχουν δημιουργηθεί μετά την τουρκική εισβολή του 1974.
Ιδιαίτερη κριτική άσκησε και στην απουσία, κατά την εκτίμησή του, ουσιαστικού κόστους για την Τουρκία.
Ο Χαραλαμπίδης σημείωσε ότι η Τουρκία παραμένει υποψήφια προς ένταξη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την ώρα που, όπως είπε, προχωρεί σε ενέργειες επί κατεχόμενου εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς η Λευκωσία να έχει επιτύχει την επιβολή ανάλογων κυρώσεων.
Έφερε μάλιστα ως αντιπαράδειγμα τη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι στην περίπτωση της Κύπρου εφαρμόζονται «δύο μέτρα και δύο σταθμά».
Ηλεκτρισμός, νερό, ψηφιακές υποδομές και φυσικό αέριο
Στη Ναυτεμπορική, ο Γιάννος Χαραλαμπίδης ανέπτυξε πιο αναλυτικά τι εννοεί όταν μιλά για «βήματα προσάρτησης».
Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, τα Κατεχόμενα συνδέονται σταδιακά με την Τουρκία σε κρίσιμες υποδομές:
- στην ηλεκτρική ενέργεια,
- στις ψηφιακές υποδομές,
- στην υδροδότηση μέσω του υποθαλάσσιου αγωγού,
- και πλέον, σύμφωνα με τις τουρκικές εξαγγελίες που επικαλέστηκε, στο φυσικό αέριο.
Η λογική, όπως την περιέγραψε, είναι η δημιουργία τέτοιας εξάρτησης ώστε τα Κατεχόμενα να λειτουργούν στην πράξη ως προέκταση της Τουρκίας, ανεξάρτητα από τη μορφή που ενδεχομένως θα λάβει μια μελλοντική πολιτική συμφωνία.
Ο Χαραλαμπίδης έκανε λόγο για συνολικά 21 βήματα που, κατά την ανάλυσή του, συνθέτουν αυτή τη διαδικασία ενσωμάτωσης.
Η αποτυχία της τριμερούς και η Νέα Υόρκη
Στη Ναυτεμπορική αναφέρθηκε και στην αποτυχία να πραγματοποιηθεί τριμερής συνάντηση στη Νέα Υόρκη.
Όπως είπε, υπήρξε προσπάθεια ώστε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ να διαπιστώσει εάν είχε επιτευχθεί πρόοδος μετά τις προηγούμενες επαφές στη Λευκωσία, όμως η τουρκική πλευρά απέρριψε την πρόταση, με το επιχείρημα ότι απαιτείται περισσότερος χρόνος και ότι μια συνάντηση χωρίς πρόοδο θα κινδύνευε να αποτύχει.
Ο Χαραλαμπίδης συνέδεσε αυτή τη στάση με τη γενικότερη τουρκική τακτική: διάλογος χωρίς ανατροπή των τετελεσμένων και, ταυτόχρονα, ενίσχυση της εξάρτησης των Κατεχομένων από την Τουρκία.
Κριτική και στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν και η τοποθέτησή του για τη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η ομοσπονδιακή μορφή λύσης, όπως έχει διαμορφωθεί μετά το 1974, εμπεριέχει τον κίνδυνο μονιμοποίησης της χωριστής πολιτειακής δομής.
Στο Σίγμα πρότεινε ως εναλλακτική μια αποκεντρωμένη μορφή ενιαίου κράτους, στην οποία θα μπορούσαν να υπάρχουν έξι επαρχίες, από τις οποίες οι δύο να αυτοδιοικούνται από Τουρκοκυπρίους, με μία όμως κεντρική κυβέρνηση και χωρίς χωριστά συνιστώντα κράτη.
Κατά την ανάλυσή του, η ύπαρξη χωριστής πολιτειακής οντότητας αποτελεί ακριβώς το στοιχείο πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί είτε η λύση δύο κρατών είτε η μελλοντική πλήρης ενσωμάτωση με την Τουρκία.
«Ο διάλογος δεν σταματά την τουρκοποίηση»
Η κοινή συνισταμένη και των δύο παρεμβάσεων του Γιάννου Χαραλαμπίδη είναι ότι, κατά την εκτίμησή του, το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στο τι συζητείται στις διαπραγματεύσεις αλλά κυρίως στο τι συμβαίνει στο έδαφος όσο οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ανοιχτές.
Η Άγκυρα, σύμφωνα με τον ίδιο, χρησιμοποιεί τη διαπραγματευτική διαδικασία ως διπλωματική κάλυψη, ενώ ταυτόχρονα οικοδομεί οικονομική, ενεργειακή, τεχνολογική και διοικητική εξάρτηση των Κατεχομένων.
Με αυτή τη λογική, ακόμη και μια μελλοντική συμφωνία θα μπορούσε να βρει την τουρκοκυπριακή πλευρά ήδη βαθιά ενσωματωμένη στις δομές της Τουρκίας.