Ένα πυκνό δελτίο, με επίκεντρο τη νέα γεωπολιτική κατεύθυνση της Αρμενίας, τις ολοένα δυσκολότερες σχέσεις του Ερεβάν με τη Μόσχα και την προσπάθεια της χώρας να αποκτήσει περισσότερες οικονομικές, διπλωματικές και ενεργειακές επιλογές, παρουσίασε η εκπομπή «Η Φωνή της Αρμενίας» της Δημόσιας Ραδιοφωνίας της Αρμενίας, με τη Λιάνα Μανουκιάν.
Κεντρικό θέμα αποτέλεσαν οι δηλώσεις του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν μετά την τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο Αρμένιος πρωθυπουργός αποκάλυψε ότι ο Πούτιν δεν τον συνεχάρη για την εκλογική του νίκη και την επανεκλογή του.
Απαντώντας στις επίμονες ερωτήσεις των δημοσιογράφων, ο Πασινιάν ήταν αιχμηρός: «Δεν ήθελε, δεν με συνεχάρη», για να προσθέσει ότι, εφόσον ο Ρώσος πρόεδρος δεν αναγνώριζε τη νέα πολιτική εντολή, γεννάται το ερώτημα με ποιον ακριβώς συνομιλούσε.
Η αναφορά δεν ήταν μια απλή προσωπική αιχμή. Ανέδειξε τη βαθιά δυσπιστία που έχει πλέον εγκατασταθεί στις αρμενορωσικές σχέσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία το Ερεβάν επιχειρεί να διευρύνει τις διεθνείς του συνεργασίες και να περιορίσει την παραδοσιακή εξάρτησή του από τη Ρωσία.
«Η εποχή χωρίς εναλλακτικές τελείωσε»
Παρά την ψυχρότητα, ο Πασινιάν χαρακτήρισε ουσιαστική τη συνομιλία με τον Πούτιν, αναφέροντας ότι υπήρξε αμοιβαία κατανόηση σε σειρά ζητημάτων. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η Αρμενία έχει το νόμιμο και κυριαρχικό δικαίωμα να διαμορφώνει εναλλακτικές επιλογές για το μέλλον της.
Όπως σημείωσε, η συγκεκριμένη πολιτική κατεύθυνση εγκρίθηκε από τον αρμενικό λαό στις πρόσφατες εκλογές και η κυβέρνησή του θα συνεχίσει να την ακολουθεί. Το μήνυμα προς τη Μόσχα ήταν καθαρό: η περίοδος κατά την οποία η Αρμενία δεν διέθετε εναλλακτικές έχει τελειώσει και η χώρα οφείλει να έχει διαφορετικές επιλογές σε κάθε κρίσιμο πεδίο.
Η μεγαλύτερη ένταση αφορά τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί στις εξαγωγές αρμενικών προϊόντων προς τη ρωσική αγορά. Ο Πασινιάν προειδοποίησε ότι, εάν το ζήτημα δεν επιλυθεί άμεσα, μπορεί να σημάνει «την αρχή του τέλους» της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, του οικονομικού οργανισμού στον οποίο συμμετέχουν τόσο η Αρμενία όσο και η Ρωσία.
Σύμφωνα με τον Αρμένιο πρωθυπουργό, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το Ερεβάν. Αφορά την ίδια τη λειτουργία της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, η οποία έχει ως θεμελιώδεις αρχές την ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και εργαζομένων.
Εάν ένα πλήρες μέλος της αντιμετωπίζει εμπόδια και απαγορεύσεις εντός της κοινής αγοράς, τότε τίθεται ζήτημα αξιοπιστίας και υπόστασης ολόκληρου του εγχειρήματος.
Ο Πασινιάν ξεκαθάρισε, πάντως, ότι η Αρμενία δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή σχέδιο αποχώρησης από την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση. Για το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος με αντικείμενο μια μελλοντική επιλογή ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, ανέφερε ότι θα πρέπει προηγουμένως η χώρα να έχει φθάσει σε ουσιαστικό στάδιο της ευρωπαϊκής πορείας της και τουλάχιστον να έχει υποβάλει επίσημη αίτηση ένταξης στην ΕΕ.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Οικονομίας Γκεβόργκ Παπογιάν. Τόνισε ότι οι περιορισμοί στα αρμενικά προϊόντα παραβιάζουν διμερείς συμφωνίες και κανόνες της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης.
Η Αρμενία, όπως είπε, επιθυμεί να συμμετέχει σε μια ένωση που λειτουργεί πραγματικά και όχι σε έναν οργανισμό που παραμένει αδρανής, όπως συνέβη, κατά την αρμενική άποψη, με τον Οργανισμό του Συμφώνου Συλλογικής Ασφάλειας.
Ο Παπογιάν επισήμανε ακόμη ότι αρμενικά προϊόντα εξάγονται χωρίς αντίστοιχα προβλήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Κίνα. Κατά συνέπεια, το Ερεβάν θεωρεί ότι δεν υπάρχει πειστική αιτιολογία για τα εμπόδια που συναντούν τα ίδια προϊόντα στη ρωσική αγορά.
Ενίσχυση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ
Την ίδια ώρα, η Αρμενία συνεχίζει το άνοιγμα προς την Ουάσινγκτον. Ο πρέσβης της Αρμενίας στις ΗΠΑ, Ναρέκ Μκρτσιάν, συμμετείχε σε συζήτηση στο Hudson Institute με τον διευθυντή του Κέντρου για την Ειρήνη και την Ασφάλεια στη Μέση Ανατολή, Μάικλ Ντόραν.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν η τρέχουσα ατζέντα των αρμενοαμερικανικών σχέσεων, οι περιφερειακές εξελίξεις και οι νέες δυνατότητες διμερούς συνεργασίας.
Η συγκεκριμένη επαφή εντάσσεται στην προσπάθεια του Ερεβάν να οικοδομήσει ένα ευρύτερο πλέγμα διεθνών σχέσεων, με ισχυρότερους δεσμούς προς τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς να διακόπτει επισήμως τις σχέσεις του με τη Ρωσία.
Συμφωνία με το Ιράν για διπλασιασμό των ενεργειακών ανταλλαγών
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η είδηση για την επέκταση της ενεργειακής συνεργασίας Αρμενίας–Ιράν. Το Ερεβάν υποστηρίζει την πρόταση της Τεχεράνης για αύξηση των εξαγωγών ιρανικού φυσικού αερίου στο πλαίσιο της συμφωνίας «φυσικό αέριο έναντι ηλεκτρικής ενέργειας».
Ο υπουργός Εδαφικής Διοίκησης και Υποδομών Νταβίτ Χουντατιάν ανακοίνωσε ότι έχει επιτευχθεί προφορική συμφωνία για τη διεύρυνση του προγράμματος, με στόχο τουλάχιστον τον διπλασιασμό των ποσοτήτων φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας που ανταλλάσσουν οι δύο χώρες.
Η υφιστάμενη υποδομή του αγωγού Ιράν–Αρμενίας διαθέτει μεγαλύτερη δυναμικότητα από εκείνη που αξιοποιείται σήμερα. Παράλληλα, η ολοκλήρωση της νέας γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας 400 kV, η οποία αναμένεται έως το τέλος του έτους, θα επιτρέψει την περαιτέρω αύξηση των ανταλλαγών.
Η Αρμενία θα αποστέλλει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια στο Ιράν και θα λαμβάνει ως αντάλλαγμα μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου.
Ο Χουντατιάν υποστήριξε ότι η συμφωνία βασίζεται στο αμοιβαίο οικονομικό συμφέρον και δεν συνδέεται με τις σχέσεις της Αρμενίας με τη Ρωσία ή με τις προειδοποιήσεις της Μόσχας για πιθανή αύξηση της τιμής του αερίου.
Διαβεβαίωσε επίσης ότι, παρότι το αρμενικό τμήμα του αγωγού ελέγχεται από τη ρωσική Gazprom από το 2015, δεν υφίστανται περιορισμοί στην εφαρμογή και την επέκταση του προγράμματος.
Έρευνα για τις απειλές κατά της Άννα Χακοπιάν
Στο εσωτερικό μέτωπο, οι αρμενικές αρχές εξετάζουν την καταγγελία της συζύγου του πρωθυπουργού, Άννα Χακοπιάν, σύμφωνα με την οποία δέχεται απειλές κατά της ζωής της.
Η υπόθεση βρίσκεται υπό εξέταση από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενώ η Γενική Εισαγγελία έχει κινήσει τις σχετικές διαδικασίες.
Η Χακοπιάν είχε τοποθετηθεί δημόσια κατά της ενδοοικογενειακής βίας, δημοσιεύοντας αναρτήσεις και βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σε πρόσφατη παρέμβασή της ανέφερε ότι, μετά την ανάδειξη του ζητήματος, αισθάνεται ότι κινδυνεύει.
Παράλληλα, κάλεσε τις γυναίκες να μη σιωπούν και να καταγγέλλουν κάθε μορφή ενδοοικογενειακής βίας.
Ποινική δίωξη σε Ρωσίδα blogger
Οι αρμενικές αρχές άσκησαν ποινική δίωξη κατά της Ρωσίδας blogger Νατζέζντα Πιρόζκοβα για βίντεο που ανάρτησε στο Instagram, στο οποίο επιτέθηκε στη γιορτή του Βαρταβάρ και διατύπωσε προσβλητικούς χαρακτηρισμούς κατά του αρμενικού λαού.
Η έρευνα αφορά δημόσιες δηλώσεις που φέρονται να υποκινούν μίσος και διακρίσεις μέσω διαδικτύου, αδίκημα για το οποίο προβλέπεται ποινή φυλάκισης έως τέσσερα έτη.
Μέχρι την ολοκλήρωση της έρευνας, της έχει επιβληθεί περιορισμός μετακίνησης χωρίς άδεια των αρμόδιων αρχών. Η μεταγενέστερη συγγνώμη της δεν έπεισε μεγάλο μέρος της αρμενικής κοινής γνώμης.
Θετικό μήνυμα από τη Moody’s
Θετική εξέλιξη για την αρμενική οικονομία αποτέλεσε η απόφαση της Moody’s να αναθεωρήσει τις προοπτικές της χώρας από «σταθερές» σε «θετικές», διατηρώντας τη μακροπρόθεσμη αξιολόγηση στη βαθμίδα Ba3.
Ο οίκος αξιολόγησης απέδωσε την απόφαση στη μείωση των γεωπολιτικών και πολιτικών κινδύνων, στη μικρότερη πιθανότητα νέας μεγάλης στρατιωτικής σύγκρουσης με το Αζερμπαϊτζάν, στην πρόοδο των σχέσεων με την Τουρκία, στην ενίσχυση των δεσμών με τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη διατήρηση της εσωτερικής πολιτικής σταθερότητας.
Η Moody’s εκτιμά ότι η αρμενική οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 5% έως 5,5% το 2026 και το 2027, χάρη στην ισχυρή εσωτερική ζήτηση, τις επενδύσεις, τη δραστηριότητα στις υπηρεσίες και στο εμπόριο και την αύξηση των δημόσιων δαπανών.
Παράλληλα, βλέπει δυνατότητες μεγαλύτερης οικονομικής διαφοροποίησης και αύξησης της παραγωγικότητας, ιδιαίτερα μέσα από επενδύσεις στην τεχνολογία και τις υποδομές.
Η Αρμενία αντιπρόεδρος στην επόμενη σύνοδο της UNESCO
Το δελτίο αναφέρθηκε και στην 48η Σύνοδο της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 19 έως τις 29 Ιουλίου στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας.
Η αρμενική αντιπροσωπεία, υπό τον μόνιμο αντιπρόσωπο της χώρας στην UNESCO Αράμ Χακοπιάν, συμμετείχε στις συζητήσεις για την εγγραφή νέων πολιτιστικών και φυσικών μνημείων, καθώς και για την κατάσταση διατήρησης ήδη εγγεγραμμένων τόπων. Συνολικά, 25 νέα μνημεία εντάχθηκαν στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Στο περιθώριο της συνόδου παρουσιάστηκαν και οι προτεραιότητες της αρμενικής προεδρίας της COP17 για τη βιολογική ποικιλότητα, η οποία θα πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο στο Ερεβάν.
Με την ολοκλήρωση των εργασιών, η Αρμενία εξελέγη αντιπρόεδρος της 49ης Συνόδου της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, που θα διεξαχθεί τον Ιούνιο του 2027 στην Κωνσταντινούπολη.
Το συνολικό μήνυμα του δελτίου ήταν σαφές: η Αρμενία βρίσκεται σε περίοδο βαθιάς αναδιάταξης. Δεν έχει ακόμη αποκοπεί από τη ρωσική σφαίρα, αλλά απαιτεί σχέσεις χωρίς μονομερείς εξαρτήσεις, ανοίγει νέους διαύλους με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ιράν και επιχειρεί να αποκτήσει περισσότερη ελευθερία κινήσεων σε ένα εξαιρετικά ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον.