Αποκαλύπτεται ένα πολυεπίπεδο αδιέξοδο, όπου το οικονομικό, πολιτικό και στρατηγικό κόστος βαραίνει ολοένα και περισσότερο ΗΠΑ και Ισραήλ
Η σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ του Ισραήλ και του Ιράν δεν εξελίχθηκε όπως σχεδίαζαν τα δυτικά επιτελεία.
Αντί για μια γρήγορη στρατιωτική επικράτηση, η πραγματικότητα αποκαλύπτει ένα πολυεπίπεδο αδιέξοδο, όπου το οικονομικό, πολιτικό και στρατηγικό κόστος βαραίνει ολοένα και περισσότερο την Ουάσιγκτον και το Tel Aviv.
Μια αποκαλυπτική ανάλυση του Al Jazeera φέρνει στο φως το χάσμα μεταξύ του επίσημου αφηγήματος του Πενταγώνου και της πραγματικής οικονομικής καταστροφής που προκαλεί ο πόλεμος.
Παράλληλα, δηλώσεις του πρώην πρωθυπουργού του Ισραήλ, Naftali Bennett, σκιαγραφούν μια εικόνα εσωτερικής αποσύνθεσης που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Το «ψέμα» των αριθμών: Η πραγματική οικονομική αιμορραγία, έως 1 τρισ. δολάρια το κόστος για τις ΗΠΑ
Επισήμως, το Πεντάγωνο ισχυρίζεται ότι το κόστος του πολέμου ανέρχεται στα 25 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, αυτή η εκτίμηση αμφισβητείται έντονα.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Al Jazeera, κορυφαίοι οικονομολόγοι και πολιτικοί στις ΗΠΑ θεωρούν ότι πρόκειται για έναν παραπλανητικό αριθμό.
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκληρή: Το συνολικό κόστος—λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις στην οικονομία και στην καθημερινότητα 330 εκατομμυρίων πολιτών—εκτιμάται μεταξύ 630 δισεκατομμυρίων και 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων.
Αυτό σημαίνει ότι ο πόλεμος δεν είναι απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση.
Είναι μια οικονομική βόμβα που εκρήγνυται στο εσωτερικό της ίδιας της αμερικανικής κοινωνίας.
Ο μύθος της αμερικανικής ενεργειακής ασφάλειας και το σοκ του Hormuz
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα της κυβέρνησης του Donald Trump είναι ότι η τεράστια παραγωγή πετρελαίου των Ηνωμένων Πολιτειών προστατεύει τη χώρα από τις διεθνείς διακυμάνσεις τιμών.
Ωστόσο, αυτή η θέση δεν αντέχει σε σοβαρή οικονομική ανάλυση.
Η πραγματικότητα είναι ότι οι τιμές του πετρελαίου δεν καθορίζονται σε εθνικό επίπεδο, αλλά σε ένα βαθιά παγκοσμιοποιημένο σύστημα.
Η αγορά πετρελαίου λειτουργεί σαν μια «παγκόσμια δεξαμενή»: η συνολική προσφορά και ζήτηση καθορίζουν τις τιμές για όλους, ανεξαρτήτως του ποιος παράγει ή καταναλώνει.
Η σύγκρουση με το Ιράν και η κρίση στα Στενά του Hormuz είχαν δραματικές συνέπειες.
Περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως αφαιρέθηκαν από την παγκόσμια αγορά, προκαλώντας απότομη αύξηση των τιμών διεθνώς—συμπεριλαμβανομένων και των ΗΠΑ.
Παρά τους ισχυρισμούς της Ουάσιγκτον, οι ίδιοι οι μηχανισμοί της αγοράς αποδεικνύουν το αντίθετο.
Τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν αμερικανικό πετρέλαιο προς την Ασία, όπου οι τιμές είναι υψηλότερες, λειτουργούν ως «αγωγός μετάδοσης» της κρίσης πίσω στις ΗΠΑ.
Με άλλα λόγια, η ίδια η αμερικανική παραγωγή επιταχύνει την άνοδο των τιμών στο εσωτερικό.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: Μείωση αποθεμάτων κατά 6,2 εκατομμύρια βαρέλια μέσα σε μία εβδομάδα, άνοδος της τιμής βενζίνης στα 4,24 δολάρια ανά γαλόνι τον Απρίλιο και συνεχιζόμενη αύξηση, ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι επιπτώσεις δεν έχουν ακόμη πλήρως εκδηλωθεί.
Η κρίση εξελίσσεται με χρονική καθυστέρηση και αναμένεται να πλήξει εντονότερα τη δυτική οικονομία το επόμενο διάστημα.
Γιατί οι ΗΠΑ πλήττονται περισσότερο από άλλες δυνάμεις
Παράδοξα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πιο ευάλωτες σε αυτό το σοκ σε σχέση με άλλες μεγάλες οικονομίες όπως η Κίνα, η Ρωσία και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο λόγος είναι δομικός: Η αμερικανική οικονομία είναι πιο εξαρτημένη από το πετρέλαιο.
Συγκεκριμένα καταναλώνει διπλάσιο πετρέλαιο ανά μονάδα ΑΕΠ σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, 40% περισσότερο από την Κίνα και 20% περισσότερο από τη Ρωσία.
Αυτή η εξάρτηση οφείλεται κυρίως:
1. Στην κουλτούρα αυτοκινήτου που κυριαρχεί στις ΗΠΑ
2. Στην καθυστέρηση μετάβασης σε ηλεκτρικά οχήματα και εναλλακτικά δίκτυα μεταφοράς
Αντίθετα, η Κίνα έχει επενδύσει στρατηγικά σε ηλεκτροκίνηση και σιδηροδρομικά δίκτυα, μειώνοντας την εξάρτησή της από το πετρέλαιο και άρα την ευπάθειά της.
Η «φθηνή φθορά» του Ιράν – Όταν η στρατηγική υπερισχύει της ισχύος
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της σύγκρουσης είναι η ικανότητα του Ιράν να επιβάλει έναν πόλεμο φθοράς χαμηλού κόστους.
Αντί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ σε συμβατική ισχύ, επέλεξε μια στρατηγική που εξαντλεί οικονομικά τον αντίπαλο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα: Οι αμερικανικές δυνάμεις αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν πυραύλους Patriot αξίας εκατομμυρίων δολαρίων για να αντιμετωπίσουν σχετικά φθηνές επιθέσεις drones και πυραύλων.
Σε μόλις τέσσερις ημέρες, το κόστος αυτών των αναχαιτίσεων ξεπέρασε τα 4 εκατομμύρια δολάρια—ένα ποσό που αναδεικνύει την ανισορροπία κόστους.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η χρήση Patriot σε αυτό το διάστημα ξεπέρασε τα συνολικά αποθέματα που είχε χρησιμοποιήσει η Ουκρανία τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Το μήνυμα είναι σαφές: το Ιράν δεν χρειάζεται να κερδίσει στρατιωτικά· αρκεί να κάνει τον πόλεμο οικονομικά μη βιώσιμο για τον αντίπαλο.
Πλήγματα στις αμερικανικές βάσεις – Η σιωπή που λέει πολλά
Παρά τη δημόσια σιωπή των αμερικανικών αρχών, τα στοιχεία δείχνουν σημαντικές ζημιές σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Επιθέσεις με πυραύλους και drones έπληξαν βάσεις σε Κουβέιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία και Ιορδανία.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του αρχηγείου του 5ου Στόλου στο Μπαχρέιν, όπου το κόστος αποκατάστασης εκτιμάται στα 200 εκατομμύρια δολάρια.
Αυτά τα δεδομένα καταρρίπτουν την εικόνα της «ελεγχόμενης σύγκρουσης» που προβάλλεται από την Ουάσιγκτον.
Κοινωνική πίεση στις ΗΠΑ
Αυτό δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα.
Είναι πολιτικό πλήγμα.
Η δημοτικότητα του Donald Trump κατέρρευσε στο 22%, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στη σύγχρονη πολιτική ιστορία των ΗΠΑ.
Ο πόλεμος, αντί να ενισχύσει την ηγεσία του, φαίνεται να την αποδυναμώνει.
Το μακροπρόθεσμο βάρος – Πόλεμος χωρίς τέλος
Οι άμεσες δαπάνες είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Οι πραγματικές συνέπειες θα φανούν τα επόμενα χρόνια:
• Φροντίδα βετεράνων
• Αναπλήρωση εξοπλισμού
• Διόγκωση στρατιωτικών προϋπολογισμών
Με αίτημα προϋπολογισμού 1,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων για την άμυνα, οι ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά στη μεγαλύτερη στρατιωτική από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Αυτό δεν είναι ένδειξη ισχύος. Είναι ένδειξη εγκλωβισμού.
Ισραήλ: Η εσωτερική κρίση που δεν μπορεί να κρυφτεί
Ενώ οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν οικονομική πίεση, το Ισραήλ φαίνεται να βιώνει μια βαθιά εσωτερική κρίση.
Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη, ο πρώην πρωθυπουργός Naftali Bennett δήλωσε ξεκάθαρα ότι η χώρα βρίσκεται σε κατάσταση «κατάρρευσης».
Οι δηλώσεις του είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές για το εβραϊκό κράτος, καθώς κάνει λόγο για μαζική αποφυγή στρατιωτικής θητείας, στρατιώτες που δηλώνουν αδυναμία να εκτελέσουν τα καθήκοντά τους και υποχώρηση από περιοχές που υποτίθεται ότι βρίσκονταν υπό έλεγχο
Ο Naftali Bennett περιέγραψε μια κατάσταση όπου, παρά την ύπαρξη εκατοντάδων χιλιάδων νέων, το κράτος αποτυγχάνει να διαχειριστεί το ανθρώπινο δυναμικό του, ενώ ταυτόχρονα διοχετεύει τεράστια ποσά χωρίς στρατηγικό αποτέλεσμα.
Naftali Bennett
Η κρίση εμπιστοσύνης και η αποτυχία στρατηγικής
Οι εξελίξεις αυτές αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο: μια κρίση στρατηγικής και εμπιστοσύνης τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ισραήλ.
Η επιμονή στη στρατιωτική λύση δεν αποδίδει, επιβαρύνει τις κοινωνίες ενώ ενισχύει τον αντίπαλο
Αντίθετα, το Ιράν εμφανίζεται να αξιοποιεί τις αδυναμίες των αντιπάλων του με ψυχραιμία και στρατηγική συνέπεια.
Νέα γεωπολιτική πραγματικότητα
Η σύγκρουση αυτή δεν είναι απλώς ένας ακόμη πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Είναι ένα σημείο καμπής.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα οικονομικό και πολιτικό αδιέξοδο.
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει εσωτερική αποσταθεροποίηση.
Και το Ιράν αποδεικνύει ότι η ανθεκτικότητα και η στρατηγική σκέψη μπορούν να αντισταθμίσουν την υπεροχή σε ισχύ.
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι ποιος θα κερδίσει.
Αλλά πόσο βαθιά θα είναι η κρίση για εκείνους που πίστεψαν ότι η ισχύς αρκεί για να επιβληθεί η τάξη.