Να επανεξετάσει κατά πόσο το Πακιστάν εξακολουθεί να πληροί τις προϋποθέσεις για την προνομιακή εμπορική πρόσβαση που απολαμβάνει στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω του καθεστώτος GSP+ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο Filip Dewinter, μέλος του Φλαμανδικού Κοινοβουλίου και στέλεχος του Vlaams Belang. Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρίσκονται ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θρησκευτικής ελευθερίας, προστασίας των μειονοτήτων, αλλά και τρομοκρατίας και χρηματοδότησης τρομοκρατικών οργανώσεων.
Το Πακιστάν αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ωφελούμενους του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορικών προτιμήσεων GSP+, το οποίο του παρέχει ιδιαίτερα ευνοϊκή πρόσβαση στην ενιαία αγορά.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περισσότερο από το 85% των πακιστανικών εξαγωγών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται χωρίς δασμούς και ποσοτικούς περιορισμούς χάρη στο GSP+. Η Επιτροπή αναφέρει επίσης ότι το 2024 πάνω από το 88% των πακιστανικών εξαγωγών που ήταν επιλέξιμες για δασμολογικές μειώσεις αξιοποίησαν τις σχετικές προτιμήσεις.
Το καθεστώς, ωστόσο, δεν παρέχεται χωρίς προϋποθέσεις. Για να διατηρεί το GSP+, το Πακιστάν έχει δεσμευθεί να εφαρμόζει αποτελεσματικά 27 διεθνείς συμβάσεις που αφορούν τα ανθρώπινα και εργασιακά δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος και τη χρηστή διακυβέρνηση. Η εφαρμογή τους παρακολουθείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης.
«Τα εμπορικά προνόμια δεν μπορούν να είναι άνευ όρων»
Στην παρέμβασή του, ο Dewinter υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να εξετάσει εάν οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις εξακολουθούν πράγματι να εκπληρώνονται.
«Το GSP+ συνοδεύεται από υποχρεώσεις», τονίζει, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ έχει στη διάθεσή της έναν μηχανισμό μέσω του οποίου μπορεί να συνδέει την πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά με συγκεκριμένες διεθνείς δεσμεύσεις.
Θέτει, μάλιστα, ευθέως το ερώτημα εάν εξακολουθεί να είναι δικαιολογημένη η παροχή τόσο εκτεταμένων εμπορικών προτιμήσεων προς το Πακιστάν, επικαλούμενος ανησυχίες για την τρομοκρατία, τη χρηματοδότησή της, την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη δράση εξτρεμιστικών οργανώσεων.
Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι η κριτική του, όπως τη διατυπώνει, δεν στρέφεται εναντίον του πακιστανικού λαού.
Αναφορά σε Jaish-e-Mohammed και Lashkar-e-Taiba
Ο Dewinter επικαλείται αμερικανικές εκθέσεις για την τρομοκρατία και αναφέρεται ειδικά στις οργανώσεις Jaish-e-Mohammed και Lashkar-e-Taiba.
Οι δύο οργανώσεις έχουν πράγματι χαρακτηριστεί από το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ ως Foreign Terrorist Organizations. Η Jaish-e-Mohammed χαρακτηρίζεται από τις αμερικανικές αρχές ως οργάνωση με βάση το Πακιστάν, ενώ στις αμερικανικές εκθέσεις αναφέρεται ότι εξακολουθούσε να δρα σε περιοχές της χώρας παρά την επίσημη απαγόρευσή της.
Με βάση αυτά τα στοιχεία, ο Φλαμανδός πολιτικός ζητά από τις Βρυξέλλες να εξετάσουν όχι μόνο την τυπική συμμόρφωση του Πακιστάν με τις διεθνείς συμβάσεις, αλλά και τη συνολική εικόνα όσον αφορά την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και της χρηματοδότησής της.
Ανθρώπινα δικαιώματα και θρησκευτική ελευθερία
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει επίσης στα ανθρώπινα δικαιώματα, στη θρησκευτική ελευθερία και στη μεταχείριση των μειονοτήτων.
Τα ζητήματα αυτά έχουν απασχολήσει στο παρελθόν και ευρωπαϊκούς θεσμούς. Σε επίσημες τοποθετήσεις της ΕΕ έχουν καταγραφεί ανησυχίες, μεταξύ άλλων, για την εφαρμογή της θανατικής ποινής και την κατάχρηση της νομοθεσίας περί βλασφημίας στο Πακιστάν.
Παράλληλα, στην αξιολόγηση της περιόδου 2020-2022 για το GSP+, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η EEAS αναγνώρισαν νομοθετική πρόοδο από το Ισλαμαμπάντ, σημειώνοντας όμως ότι απαιτούνταν περαιτέρω πρόοδος στην πρακτική εφαρμογή των δεσμεύσεων.
«Μοχλός μεταρρυθμίσεων ή μόνιμο προνόμιο;»
Το βασικό ερώτημα που θέτει ο Dewinter προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι κατά πόσο το GSP+ λειτουργεί πραγματικά ως εργαλείο άσκησης πίεσης για μεταρρυθμίσεις.
Όπως υποστηρίζει, η ΕΕ πρέπει να εξετάσει αν οι εμπορικές προτιμήσεις αποτελούν ουσιαστικό «μοχλό» συμμόρφωσης με τις διεθνείς υποχρεώσεις ή αν έχουν μετατραπεί στην πράξη σε ένα προνόμιο που συνεχίζεται ανεξάρτητα από την επίδοση μιας χώρας.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση περιγράφει το GSP+ ως εργαλείο που συνδέει τις εμπορικές διευκολύνσεις με την εφαρμογή των 27 διεθνών συμβάσεων, ενώ προβλέπει συνεχή παρακολούθηση των δικαιούχων κρατών.
Ζητά «αυστηρή και διαφανή αξιολόγηση»
Ο Dewinter καλεί τελικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να πραγματοποιήσει, όπως αναφέρει, μια «αυστηρή και διαφανή αξιολόγηση» της συνεχιζόμενης επιλεξιμότητας του Πακιστάν για το GSP+.
Ζητά η αξιολόγηση αυτή να καλύπτει:
- την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας,
- τους μηχανισμούς κατά της χρηματοδότησης τρομοκρατικών οργανώσεων,
- τη μεταχείριση θρησκευτικών και άλλων μειονοτήτων,
- την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
- και την εφαρμογή των 27 διεθνών συμβάσεων που συνδέονται με το GSP+.
Παράλληλα, διευκρινίζει ότι δεν εισηγείται τη διακοπή των ευρωπαϊκών σχέσεων με το Πακιστάν.
Αντιθέτως, τάσσεται υπέρ της συνέχισης του εμπορίου, της οικονομικής συνεργασίας και της ευρωπαϊκής υποστήριξης προς την πακιστανική κοινωνία, υποστηρίζοντας όμως ότι η προνομιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά πρέπει να παραμένει συνδεδεμένη με μετρήσιμη συμμόρφωση προς τις δεσμεύσεις που συνοδεύουν το GSP+.
«Το εμπόριο είναι σημαντικό, αλλά η ασφάλεια έχει σημασία. Τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν σημασία και οι ευρωπαϊκές αρχές πρέπει επίσης να έχουν σημασία», καταλήγει στην παρέμβασή του.