Η ολοκλήρωση της διμερούς αεροπορικής άσκησης «Veer Guardian 2026» στις 22 Σεπτεμβρίου στη βάση της ινδικής Πολεμικής Αεροπορίας στο Τζοντπούρ αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα στην ενίσχυση των αμυντικών σχέσεων μεταξύ Ινδίας και Ιαπωνίας.
Η άσκηση διήρκεσε 14 ημέρες, από τις 9 έως τις 22 Σεπτεμβρίου, με το ινδικό υπουργείο Άμυνας να τη χαρακτηρίζει πλατφόρμα για την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας και της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ της Indian Air Force και της Japan Air Self-Defense Force.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Rupakjyoti Borah, η φετινή διοργάνωση μπορεί να θεωρηθεί σημείο καμπής σε μια σχέση η οποία, πριν από μερικές δεκαετίες, περιοριζόταν σε μεγάλο βαθμό σε συνεργασία χαμηλότερης έντασης και κυρίως σε θαλάσσια και ακτοφυλακτικά ζητήματα.
Πλέον όμως Νέο Δελχί και Τόκιο επιχειρούν να οικοδομήσουν συνεργασία σε στεριά, θάλασσα και αέρα.
Rafale, Su-30MKI και Tejas απέναντι στα ιαπωνικά F-2A
Η σύνθεση των δυνάμεων στη «Veer Guardian 2026» αποτυπώνει το αναβαθμισμένο επίπεδο της άσκησης.
Η Ινδία ανέπτυξε τρεις διαφορετικούς τύπους μαχητικών:
- Su-30MKI
- Rafale
- το εγχώριας ανάπτυξης LCA Tejas
Η Ιαπωνία συμμετείχε με μαχητικά Mitsubishi F-2A, τα οποία επιχείρησαν για πρώτη φορά από ινδικό έδαφος.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη συμβολική αλλά και επιχειρησιακή σημασία, καθώς για πρώτη φορά μαχητικά της Japan Air Self-Defense Force αναπτύχθηκαν στην Ινδία για μια τέτοια διμερή δραστηριότητα.
Οι δύο αεροπορίες εκτέλεσαν αποστολές εναέριας μάχης εντός οπτικής επαφής, συντονισμένες επιχειρήσεις πολλαπλών αεροσκαφών και κοινό σχεδιασμό αποστολών.
Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν ανταλλαγές εμπειρίας μεταξύ ειδικών, τεχνικές συζητήσεις, ενημερώσεις για θέματα συντήρησης και αεροπορικής ασφάλειας.
Οι αρχηγοί των δύο αεροποριών μπήκαν στο Tejas
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η παρουσία των αρχηγών των δύο αεροποριών.
Ο αρχηγός της ινδικής Πολεμικής Αεροπορίας, Air Chief Marshal A.P. Singh, και ο επικεφαλής της JASDF, στρατηγός Takehiro Morita, επισκέφθηκαν τη βάση του Τζοντπούρ και πέταξαν με το ινδικό Tejas.
Η κίνηση αυτή είχε εμφανή συμβολισμό, καθώς η Ινδία προβάλλει όλο και περισσότερο το Tejas ως μέρος της προσπάθειάς της για ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και τεχνολογικής αυτονομίας.
Από το 2023 στη δεύτερη «Veer Guardian»
Η φετινή άσκηση ήταν η δεύτερη της σειράς.
Η πρώτη Veer Guardian είχε διεξαχθεί στην Ιαπωνία τον Ιανουάριο του 2023, με επίκεντρο την αεροπορική βάση Hyakuri.
Τότε η Ινδία είχε μεταφέρει τέσσερα Su-30MKI, ενώ η ιαπωνική πλευρά είχε συμμετάσχει με F-2 και F-15.
Ήταν η πρώτη διμερής άσκηση μαχητικών αεροσκαφών μεταξύ των δύο χωρών.
Η απόφαση για ενίσχυση των στρατιωτικών ασκήσεων είχε ληφθεί ουσιαστικά στο δεύτερο σχήμα διαλόγου 2+2 Ινδίας–Ιαπωνίας στο Τόκιο τον Σεπτέμβριο του 2022.
Εκεί οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διευρύνουν το εύρος και την πολυπλοκότητα των κοινών στρατιωτικών δραστηριοτήτων τους.
Η συνεργασία γίνεται πολυεπίπεδη
Η αεροπορική συνεργασία αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας.
Οι δύο χώρες έχουν αναπτύξει κοινές δραστηριότητες και στους άλλους κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ έχουν θεσμοθετήσει μηχανισμούς στρατιωτικού διαλόγου και υλικοτεχνικής υποστήριξης.
Το 2020 υπεγράφη συμφωνία αμοιβαίας παροχής εφοδίων και υπηρεσιών μεταξύ των δύο Ενόπλων Δυνάμεων, η οποία τέθηκε επιχειρησιακά σε εφαρμογή το 2022 και έκτοτε αξιοποιείται σε ασκήσεις και μετακινήσεις στρατιωτικών τμημάτων.
Παράλληλα, Ινδία και Ιαπωνία έχουν προχωρήσει και σε συνεργασία στον τομέα της αμυντικής τεχνολογίας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόγραμμα UNICORN, που αφορά ολοκληρωμένο σύστημα κεραιών για πλοία του ινδικού Πολεμικού Ναυτικού. Μνημόνιο για την εφαρμογή του προγράμματος υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2024 και αποτελεί την πρώτη κοινή ανάπτυξη αμυντικού εξοπλισμού μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Ινδο-Ειρηνικός στο επίκεντρο
Η προσέγγιση Νέου Δελχί και Τόκιο δεν εξελίσσεται σε γεωπολιτικό κενό.
Και οι δύο κυβερνήσεις έχουν επανειλημμένα συνδέσει την αμυντική τους συνεργασία με τη διατήρηση ενός «ελεύθερου και ανοικτού Ινδο-Ειρηνικού» και με την ανάγκη προστασίας της ελευθερίας ναυσιπλοΐας και ενός διεθνούς συστήματος βασισμένου σε κανόνες.
Στην περιφερειακή εξίσωση βρίσκεται αναπόφευκτα και η αυξανόμενη στρατιωτική ισχύς της Κίνας, ιδιαίτερα στην Ανατολική και Νότια Σινική Θάλασσα και στον Ινδικό Ωκεανό. Η συσχέτιση αυτή αποτελεί ευρύτερη γεωπολιτική ερμηνεία της εμβάθυνσης των ινδοϊαπωνικών σχέσεων, όχι διακηρυγμένο αντικινεζικό στόχο της συγκεκριμένης άσκησης.
Η ίδια η Ινδία και η Ιαπωνία περιγράφουν επισήμως τη συνεργασία τους με όρους ασφάλειας, σταθερότητας, διαλειτουργικότητας και ελεύθερου Ινδο-Ειρηνικού.
Και η αμυντική βιομηχανία στο τραπέζι
Το επόμενο στάδιο φαίνεται ότι θα αφορά ακόμη περισσότερο τη βιομηχανική και τεχνολογική συνεργασία.
Τον Αύγουστο του 2026, κατά την επίσκεψη του Ιάπωνα υπουργού Άμυνας Shinjiro Koizumi στην Ινδία, ο Narendra Modi αναφέρθηκε ειδικά στις δυνατότητες συνεργασίας ιαπωνικών εταιρειών με ινδικές επιχειρήσεις και startups σε προγράμματα συμπαραγωγής και κοινής ανάπτυξης αμυντικών συστημάτων.
Το γεγονός αυτό δείχνει ότι οι σχέσεις των δύο χωρών δεν περιορίζονται πλέον στις κοινές ασκήσεις.
Η προοπτική αφορά τη δημιουργία ενός βαθύτερου πλέγματος συνεργασίας που θα περιλαμβάνει τεχνολογία, βιομηχανία, εφοδιαστική υποστήριξη, πληροφορίες και κοινή επιχειρησιακή εκπαίδευση.
Η «Veer Guardian» ως πρόβα για το μέλλον
Η «Veer Guardian 2026» έδειξε επομένως προς ποια κατεύθυνση κινούνται οι σχέσεις Ινδίας και Ιαπωνίας.
Από την πρώτη άσκηση μαχητικών το 2023, οι δύο πλευρές πέρασαν μέσα σε τρία χρόνια σε μια σαφώς πιο σύνθετη αεροπορική συνεκπαίδευση, με διαφορετικές πλατφόρμες, κοινό επιχειρησιακό σχεδιασμό και ανταλλαγή τεχνογνωσίας.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι το Νέο Δελχί και το Τόκιο επιδιώκουν πλέον όχι απλώς πολιτικό συντονισμό, αλλά πραγματική στρατιωτική διαλειτουργικότητα.
Και σε έναν Ινδο-Ειρηνικό όπου οι ισορροπίες ασφαλείας μεταβάλλονται συνεχώς, η συγκεκριμένη συνεργασία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική βαρύτητα.