Στις 8 Ιανουαρίου 2026, Ιρακινοί έμποροι και πολίτες στη Βασόρα διαμαρτύρονται για αύξηση 30% στους τελωνειακούς δασμούς και νέους φόρους εισαγωγών που προκάλεσαν στασιμότητα στην αγορά και υψηλές τιμές.
Στις 17 Μαρτίου 2003, ο Τζορτζ Ου. Μπους έδωσε στον Σαντάμ Χουσεΐν και στους γιους του 48 ώρες για να εγκαταλείψουν το Ιράκ ώστε να αποφευχθεί ο πόλεμος. Ο Σαντάμ αρνήθηκε. Η εισβολή ξεκίνησε.
Σήμερα, μετά την επίσκεψη στις 19 Απριλίου 2026 του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία και ειδικού απεσταλμένου Τομ Μπάρακ στον Φαΐκ Ζαϊντάν, πρόεδρο του Ομοσπονδιακού Ακυρωτικού Δικαστηρίου στη Βαγδάτη, ο δικαστής βρίσκεται μπροστά σε μια εξίσου καθοριστική επιλογή. Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά το μήνυμα δεν αφορά την αποχώρηση από την εξουσία αλλά την κατεύθυνσή της. Το Ιράκ δεν μπορεί πλέον να αντέξει χαμένο χρόνο ούτε έναν ακόμη κύκλο επανάληψης των ίδιων συνταγών που το οδήγησαν σε αυτό το επίπεδο ευθραυστότητας.
Ο Μπάρακ στήριξε τον Ζαϊντάν, όπως είχε κάνει νωρίτερα και ο επικεφαλής της Δύναμης Κουντς του Ιράν, Εσμαΐλ Καανί, και ο καθένας άφησε τον ίδιο άνθρωπο αντιμέτωπο με μια σαφή δοκιμασία. Ο Αμερικανός θέλει έναν πρωθυπουργό που θα αλλάξει πορεία. Ο Ιρανός θέλει έναν πρωθυπουργό που θα διατηρήσει την υπάρχουσα πορεία. Αυτό που θα επιλέξει ο Ζαϊντάν δεν θα καθορίσει μόνο το όνομα του επόμενου πρωθυπουργού, αλλά και τη μορφή της επόμενης φάσης.
Τα πρώτα αποτελέσματα αυτής της δοκιμασίας φάνηκαν στις αμερικανικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν δύο ημέρες αργότερα, επιβεβαιώνοντας ότι τα εξωτερικά μηνύματα δεν είναι απλώς ρητορικά αλλά πραγματικά. Ο Ζαϊντάν δεν είναι αρχηγός κράτους, αλλά εδώ και χρόνια είναι ο πιο επιδραστικός άνθρωπος στην επικύρωση της εξουσίας. Από το 2018, κανένας υποψήφιος για την πρωθυπουργία δεν προχώρησε χωρίς τη διαβούλευση, την έγκριση ή την παρέμβασή του.
Αυτό δεν οφείλεται μόνο στη θεσμική του θέση ως επικεφαλής του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, αλλά και στον πολιτικό ρόλο που έχει συσσωρεύσει εντός του συστήματος, καθιστώντας τον έναν από τους βασικούς «διαμεσολαβητές» στις κρίσιμες στιγμές διαμόρφωσης ή αναδιάρθρωσης της εξουσίας.
Ο Ζαϊντάν προέρχεται από συντηρητική στρατιωτική οικογένεια και, όπως τον περιγράφουν οι γείτονές του, ήταν φανατικός αναγνώστης με οξύ πνεύμα. Εντάχθηκε στο δικαστικό σώμα κατά την περίοδο του Μπααθ, μαζί με τον Μιντχάτ αλ-Μαχμούντ. Η μετα-Σαντάμ κυβέρνηση αργότερα εξαίρεσε και τους δύο από τη διαδικασία απομπααθοποίησης υπό συνθήκες που παραμένουν ασαφείς.
Ο Ζαϊντάν ακολούθησε την πορεία του Μαχμούντ στην άνοδό του στη δικαιοσύνη, μια πορεία που ενισχύθηκε αργότερα από την άμεση στήριξη του πρωθυπουργού Νούρι αλ-Μαλίκι, καταλήγοντας στην ηγεσία του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου και στον σημερινό του ρόλο ως «ρυθμιστή» της εξουσίας.
Η επιρροή αυτή ενισχύθηκε μέσα σε ένα σύστημα που βασίστηκε περισσότερο στη διαχείριση κρίσεων παρά στην επίλυσή τους και περισσότερο στη διατήρηση μιας εύθραυστης ισορροπίας παρά στην οικοδόμηση ενός σταθερού κράτους. Μέσα σε αυτή τη δομή, ο Ζαϊντάν δεν ήταν εξωτερικός παράγοντας. Αναδείχθηκε μέσα σε αυτήν και συνέβαλε στη διατήρησή της. Αυτό καθιστά αναπόφευκτο το ερώτημα: πώς μπορεί τώρα να αναμένεται από τον Ζαϊντάν να αντιμετωπίσει, να αλλάξει ή να περιορίσει την επιρροή δυνάμεων που, άμεσα ή έμμεσα, συνέβαλαν στην εδραίωση της θέσης του στο σύστημα;
Ο Ζαϊντάν είχε τη δυνατότητα να αλλάξει πολλές από τις πορείες που οδήγησαν το Ιράκ στη σημερινή κατάσταση, αλλά δεν το έκανε. Αντίθετα, η στάση του συνέβαλε περισσότερο στη διατήρηση της υπάρχουσας ισορροπίας παρά στη διόρθωσή της. Σε υποθέσεις που αφορούσαν τη δολοφονία διαδηλωτών και πολιτικές δολοφονίες, η δικαιοσύνη υπό την ηγεσία του δεν έδειξε την απαιτούμενη τόλμη για να επιβάλει λογοδοσία που θα έπειθε τους Ιρακινούς ότι το κράτος μπορεί να προστατεύσει τους πολίτες του.
Το ζήτημα δεν είναι πλέον απλώς ποιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία, αλλά τι είδους κράτος θα προκύψει από αυτή τη στιγμή.
Υποθέσεις διαφθοράς, ομολογίες, καταγγελίες και δημόσιες συζητήσεις για τις «κομματικές οικονομίες» παρέμειναν πιο ορατές από μια δικαστική πορεία ικανή να αλλάξει τα δεδομένα. Με κάθε υπόθεση που έμενε ημιτελής ή ανεπίλυτη, ενισχυόταν η εντύπωση ότι το σύστημα όχι μόνο αποτυγχάνει να αποδώσει ευθύνες, αλλά έχει μάθει να ζει με αυτή την απουσία ως στοιχείο της σταθερότητάς του. Η δικαιοσύνη δεν επέβαλε ούτε καν έναν ελάχιστο διαχωρισμό μεταξύ της ένοπλης ισχύος και της εκλογικής νομιμοποίησης.
Με την πολιτική στασιμότητα και τη μειούμενη υπομονή της κοινωνίας, ο Ζαϊντάν δεν έχει πλέον μεγάλο περιθώριο ελιγμών. Η περίοδος κατά την οποία μπορούσε να αναβάλει αποφάσεις ή να διαχειρίζεται την παλιά ισορροπία φαίνεται να έχει τελειώσει. Οι αποφάσεις που θα λάβει τώρα υπερβαίνουν τις διαπραγματεύσεις για την πρωθυπουργία.
Το ζήτημα δεν είναι πλέον απλώς ποιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία, αλλά τι είδους κράτος θα αναδυθεί. Θα συνεχίσει το Ιράκ να κυβερνάται από την ίδια φόρμουλα που συγχέει την ένοπλη ισχύ, την πολιτική, τη δικαστική επιρροή και τις εξωτερικές ισορροπίες; Ή θα υπάρξει προσπάθεια αποκατάστασης των θεσμικών ορίων και λειτουργιών;
Αυτή η στιγμή ίσως προσφέρει ακόμη στον Ζαϊντάν την ευκαιρία να αποδείξει ότι μπορεί να κάνει περισσότερα από το να διαχειρίζεται την παλιά ισορροπία. Είναι μια καθοριστική στιγμή τόσο για τη δική του πορεία όσο και για το Ιράκ, καθώς του αναθέτει άμεση ευθύνη να αντιμετωπίσει τους οικονομικούς και πολιτικούς κινδύνους που απειλούν τη χώρα.
Η απόφαση του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών να περιορίσει την πρόσβαση του Ιράκ στους λογαριασμούς σε δολάρια επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει πλέον υπομονή για καθυστερήσεις ή ημίμετρα. Η επιλογή γίνεται ολοένα πιο ξεκάθαρη: ο Ζαϊντάν μπορεί να διευκολύνει την αλλαγή ή θα επιτρέψει στη χώρα να διολισθήσει προς την κατάρρευση.