Στις 2 Ιουλίου 1956, ο Ανδρέας Παρασκευά, ένας μαθητής μόλις δεκαπεντέμισι ετών από την Κώμα του Γιαλού της Καρπασίας, έπεφτε νεκρός από βρετανικά πυρά, κατά τη διάρκεια δράσης εναντίον στρατιωτικής αυτοκινητοπομπής. Εβδομήντα χρόνια μετά, η μορφή του παραμένει συνδεδεμένη με τη νεανική αυτοθυσία στον αγώνα της ΕΟΚΑ για την ελευθερία της Κύπρου.
Ο Ανδρέας Παρασκευά γεννήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 1940, στην Κώμα του Γιαλού, από τον Παρασκευά Αλεξάνδρου και την Αικατερίνη Παρασκευά. Μεγάλωσε σε πολυμελή οικογένεια, με οκτώ αδέλφια, ενώ ένας ακόμη αδελφός του γεννήθηκε μετά τον θάνατό του και πήρε το όνομά του.
Τελείωσε το δημοτικό σχολείο της Κώμας του Γιαλού και συνέχισε τις σπουδές του στο Γυμνάσιο Γιαλούσας, όπου φοίτησε έως την Δ΄ τάξη. Σύμφωνα με τη σελίδα «Μνήμες ΕΟΚΑ», ήταν άριστος μαθητής και στις 2 Ιουλίου 1956 αναμενόταν να βρεθεί στο σχολείο του για να παραλάβει τον έλεγχό του με βαθμό «Άριστα».
Η ιστορία, όμως, είχε ήδη πάρει άλλο δρόμο.
Στα τέλη του 1955, ο νεαρός Ανδρέας εντάχθηκε στον αγώνα της ΕΟΚΑ, συμμετέχοντας στη μαθητική ομάδα του Γυμνασίου Γιαλούσας. Η δράση του, όπως καταγράφεται, χαρακτηριζόταν από αυθορμητισμό, τόλμη και αποφασιστικότητα, χωρίς να λογαριάζει το ενδεχόμενο σύλληψης ή θανάτου.
Όταν ο πατέρας του τού εξέφρασε την ανησυχία ότι ήταν πολύ μικρός για να συμμετάσχει σε έναν τόσο σκληρό αγώνα, ο Ανδρέας του απάντησε με λόγια που έμειναν στην ιστορική μνήμη:
«Άργησες, πατέρα, να μου το πεις. Ο γιος σου μεγάλωσε από τη στιγμή που έδωσε το μεγάλο του όρκο. Πατέρας μου και μάνα μου τώρα είναι η Ελλάδα».
Στις 2 Ιουλίου 1956, στις 2:30 το μεσημέρι, ο Ανδρέας Παρασκευά και συναγωνιστής του έστησαν ενέδρα σε Άγγλους στρατιώτες μέσα στο χωριό τους. Όταν η στρατιωτική αυτοκινητοπομπή έφθασε στο κέντρο της Κώμας του Γιαλού, ο νεαρός αγωνιστής έριξε βόμβα, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν δύο Βρετανοί στρατιωτικοί.
Ακολούθησε καταδίωξη. Βρετανοί στρατιώτες, που είχαν λάβει θέσεις σε στέγες και μπαλκόνια σπιτιών, τον εντόπισαν την ώρα που προσπαθούσε να διαφύγει με το ποδήλατό του. Πυροβολήθηκε και έπεσε νεκρός, σε ηλικία μόλις δεκαπέντεμισι ετών.
Η σελίδα «Μνήμες ΕΟΚΑ» περιγράφει την ημέρα εκείνη με τη συμβολική φράση ότι ο Ανδρέας Παρασκευά «πήρε από την πατρίδα το απολυτήριό του από τη ζωή με Άριστα και μπήκε περήφανος στα δώματα της Αθανασίας».
Η κηδεία του έγινε την επόμενη ημέρα, στις 3 Ιουλίου 1956. Σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, πλήθος κόσμου από τις κοινότητες της Καρπασίας, μαζί με μαθητές των Γυμνασίων Γιαλούσας και Ριζοκαρπάσου, έφθασε στην Κώμα του Γιαλού για να αποχαιρετήσει τον νεαρό ήρωα. Η γαλανόλευκη κυριάρχησε στην πομπή, σε μια κηδεία που εξελίχθηκε σε μεγάλη εκδήλωση εθνικής μνήμης και συνέχισης του αγώνα.
Η «Μνήμες ΕΟΚΑ» αναφέρει επίσης επεισόδια και αντιδράσεις κατά τη διάρκεια της κηδείας, κάνοντας λόγο για προσπάθεια παρεμπόδισης της πομπής και για συνθήματα που προκάλεσαν ένταση. Παρά τα όσα συνέβησαν, η ταφή του Ανδρέα Παρασκευά πραγματοποιήθηκε με πάνδημη συμμετοχή.
Πάνω στη σορό του, πέρα από τη γαλανόλευκη, τοποθετήθηκε και ο έλεγχος του σχολείου του με τον βαθμό «Άριστα». Μια εικόνα που συμπύκνωσε τη ζωή ενός παιδιού που βρέθηκε να υπηρετεί έναν αγώνα πολύ μεγαλύτερο από την ηλικία του.
Προς τιμήν του, η αίθουσα της Δ΄ τάξης του Ελληνικού Γυμνασίου Αιγιαλούσης ονομάστηκε «Αίθουσα Ανδρέα Παρασκευά», ενώ στα προπύλαια του σχολείου τοποθετήθηκε προτομή του. Στην Κώμα του Γιαλού ανεγέρθηκε ανδριάντας με έρανο των κατοίκων της περιοχής.
Ωστόσο, μετά την τουρκική εισβολή του 1974, ο ανδριάντας του παρέμεινε σε αίθουσα του δημοτικού σχολείου της κατεχόμενης Κώμας του Γιαλού, ως ένα ακόμη σύμβολο της προσφυγιάς και της βίαιης διακοπής της ιστορικής συνέχειας του τόπου.
Ο Ανδρέας Παρασκευά καταγράφεται ως ο νεότερος σε ηλικία αγωνιστής της ΕΟΚΑ που έπεσε σε ενέδρα. Το ποδήλατό του και το πηλίκιό του φυλάσσονται στο Μουσείο Αγώνος, ως σιωπηλά τεκμήρια της θυσίας του.
Σαν σήμερα, η Κύπρος θυμάται τον μαθητή από την Κώμα του Γιαλού που δεν πρόλαβε να παραλάβει τον έλεγχό του από το Γυμνάσιο, αλλά πέρασε για πάντα στον κατάλογο των ηρώων του αγώνα της ΕΟΚΑ.
