Η προετοιμασία των πολιτών βρίσκεται πλέον στην κορυφή της ατζέντας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής θωράκισης απέναντι σε ασύμμετρες και υβριδικές απειλές, η ΕΕ έχει θέσει ως αδιαπραγμάτευτο στόχο οι πολίτες να μπορούν να παραμείνουν απολύτως αυτοεξυπηρετούμενοι για τουλάχιστον τρία μερόνυχτα.
Στο τραπέζι των επικίνδυνων σεναρίων περιλαμβάνονται κυβερνοεπιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές, γεωπολιτικές εντάσεις που προκαλούν δολιοφθορές, αλλά και ξαφνική διακοπή στην παροχή βασικών αγαθών.
Το σκεπτικό πίσω από αυτές τις προειδοποιήσεις είναι αμείλικτα αποκαλυπτικό: σε μια μεγάλη συστημική κρίση, ο κρατικός μηχανισμός θα παραλύσει. Οι αρμόδιες υπηρεσίες και οι δυνάμεις πολιτικής προστασίας θα χρειαστούν πολύτιμο χρόνο για να ανασυνταχθούν και δεν θα μπορούν να φτάσουν εγκαίρως σε όλους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ουσιαστικά προειδοποιεί τους πολίτες ότι τις πρώτες ώρες της καταιγίδας θα είναι εντελώς μόνοι τους.
Οδηγίες Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού: Τα αποθέματα σωτηρίας που πρέπει να υπάρχουν σε κάθε σπίτι
Προκειμένου να αποφευχθεί ο γενικευμένος πανικός και η ολοκληρωτική κατάρρευση, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός δημοσιοποίησε έναν αναλυτικό οδηγό για τις πρώτες 72 ώρες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ένα συγκροτημένο οικιακό απόθεμα.
1. Νερό: Ο αδιαπραγμάτευτος κανόνας των 6 λίτρων
Το νερό αποτελεί το πρώτο και πολυτιμότερο αγαθό. Μια εκτεταμένη διακοπή ρεύματος μπορεί να θέσει εκτός λειτουργίας τα αντλιοστάσια και τα συστήματα ύδρευσης, αφήνοντας τις πόλεις στεγνές.
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός συνιστά ως απολύτως απαραίτητη ποσότητα τα 6 λίτρα εμφιαλωμένου πόσιμου νερού ανά άτομο.
Για μια τετραμελή οικογένεια, αυτό σημαίνει ένα ελάχιστο αρχικό απόθεμα 24 λίτρων.
Τα μπουκάλια πρέπει να φυλάσσονται σε δροσερό και σκιερό μέρος, μακριά από απορρυπαντικά, και να ανανεώνονται τακτικά.
2. Τρόφιμα που δεν χρειάζονται ψυγείο ή μαγείρεμα
Όταν το ηλεκτρικό ρεύμα κοπεί, τα ψυγεία σταματούν να λειτουργούν και τα ηλεκτρικά μάτια αχρηστεύονται. Το απόθεμα πρέπει να αποτελείται αποκλειστικά από τροφές μακράς διάρκειας:
Κονσέρβες με όσπρια, λαχανικά, ψάρια και έτοιμα γεύματα.
Παξιμάδια, φρυγανιές, κράκερ, κριτσίνια και μπάρες δημητριακών.
Ξηρούς καρπούς, αποξηραμένα φρούτα και γάλα μακράς διάρκειας.
Βρεφικές τροφές και ειδικά προϊόντα διατροφής για όσους έχουν ανάγκη.
Χειροκίνητο ανοιχτήρι κονσερβών: Μια κρίσιμη λεπτομέρεια, καθώς χωρίς αυτό οι κονσέρβες είναι άχρηστες.
3. Μετρητά στο σπίτι: Όταν τα ΑΤΜ και οι κάρτες σωπαίνουν
Σε μια εκτεταμένη κυβερνοεπίθεση, το ψηφιακό τραπεζικό σύστημα θεωρείται ο πρώτος στόχος. Αν τα τραπεζικά δίκτυα παραλύσουν, οι συναλλαγές με κάρτες και οι αναλήψεις από ΑΤΜ θα γίνουν αδύνατες.
Η διατήρηση ενός μικρού αποθέματος μετρητών στο σπίτι (σε μικρά χαρτονομίσματα και κέρματα) είναι ο μόνος τρόπος για την αγορά βασικών αγαθών ή τη μετακίνηση.
4. Φακός, ραδιόφωνο και power banks: Η μάχη της ενημέρωσης
Στο σκοτάδι μιας διακοπής ρεύματος, τα κινητά τηλέφωνα θα ξεμείνουν από μπαταρία και τα δίκτυα θα υπερφορτωθούν. Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός υπογραμμίζει την ανάγκη να υπάρχουν:
Φακός με εφεδρικές μπαταρίες ή χειροκίνητη φόρτιση.
Φορητό ραδιόφωνο (με μπαταρίες ή δυναμό). Σε συνθήκες κατάρρευσης του διαδικτύου, το ραδιόφωνο αποτελεί το μοναδικό μέσο για τη λήψη επίσημων οδηγιών από τις αρχές.
Πλήρως φορτισμένα power banks και φορτιστές αυτοκινήτου.
5. Φάρμακα και Φαρμακείο Πρώτων Βοηθειών
Η πρόσβαση στα φαρμακεία θα είναι εξαιρετικά δύσκολη. Απαιτείται:
Επαρκής ποσότητα φαρμάκων για όσους ακολουθούν καθημερινή αγωγή.
Πλήρες φαρμακείο με γάζες, επιδέσμους, αυτοκόλλητα επιθέματα, αντισηπτικό, θερμόμετρο, ψαλίδι και γάντια μιας χρήσης.
Έντυπα αντίγραφα ιατρικών συνταγών και κατάλογος με τις παθήσεις ή τις αλλεργίες των μελών της οικογένειας.
6. Έγγραφα σε χαρτί και είδη υγιεινής
Η απόλυτη εξάρτηση από τα έξυπνα κινητά μπορεί να αποβεί μοιραία.
Σε έναν αδιάβροχο φάκελο πρέπει να φυλάσσονται φωτοτυπίες ταυτοτήτων, διαβατηρίων, συμβολαίων και ένας χειρόγραφος κατάλογος με τα τηλέφωνα συγγενών και γιατρών.
Τα είδη προσωπικής υγιεινής (χαρτί υγείας, υγρά μαντιλάκια, αντισηπτικά, σακούλες σκουπιδιών, πάνες) είναι απαραίτητα για την πρόληψη ασθενειών όταν το νερό λείπει.
Το σακίδιο έκτακτης ανάγκης (Bug-Out Bag) και οι ειδικές ομάδες
Εκτός από τα αποθέματα του σπιτιού, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός συνιστά την προετοιμασία ενός σακιδίου έκτακτης ανάγκης για κάθε μέλος της οικογένειας, το οποίο θα βρίσκεται σε προσβάσιμο σημείο κοντά στην έξοδο. Το σακίδιο πρέπει να περιλαμβάνει νερό, λίγη τροφή, φακό, power bank, φάρμακα, μια αλλαξιά ρούχα, αδιάβροχο, λίγα μετρητά και τα βασικά έγγραφα, σε περίπτωση που απαιτηθεί ακαριαία εκκένωση.
Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη για εξειδικευμένο σχεδιασμό:
- Για τα παιδιά: Παιδικές τροφές, πάνες και ένα αγαπημένο παιχνίδι για ψυχολογική υποστήριξη.
- Για τους ηλικιωμένους και ΑμεΑ: Εφεδρικά γυαλιά, ακουστικά βαρηκοΐας με μπαταρίες και πρόβλεψη για συσκευές που απαιτούν ρεύμα.
- Για τα κατοικίδια: Τροφή, νερό, λουρί, κλουβί μεταφοράς και τα φάρμακά τους.
Η μεγάλη αιχμή: Προετοιμασία ή προαναγγελία μιας προδιαγεγραμμένης κρίσης;
Οι αρμόδιοι φορείς επιμένουν ότι η σύσταση των 72 ωρών δεν αποτελεί σύνθημα πανικού, αλλά υπεύθυνη στάση πολιτικής προστασίας. Ωστόσο, η χρονική στιγμή και η ένταση με την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός προωθούν αυτούς τους οδηγούς επιβίωσης προκαλούν έντονο προβληματισμό.
Όταν τα κέντρα εξουσίας ζητούν από τους πολίτες να μετατραπούν σε «αυτόνομες νησίδες επιβίωσης», η αλήθεια είναι μία: το σύστημα γνωρίζει ότι οι υποδομές του είναι ευάλωτες και ότι το πλήγμα είναι θέμα χρόνου. Η προετοιμασία δεν πρέπει να γίνει υπό το κράτος πανικού, αλλά με την ψύχραιμη παραδοχή ότι η εποχή της αμεριμνησίας έχει τελειώσει οριστικά.