Ιδιαίτερα ανήσυχος για την κλιμάκωση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης εμφανίστηκε ο Νίκος Παπαδάτος, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», προειδοποιώντας ότι η ευρωπαϊκή ηγεσία κινείται, κατά την εκτίμησή του, σε μια πορεία για την οποία η ίδια η Ευρώπη δεν διαθέτει ούτε τη στρατιωτική ούτε την παραγωγική προετοιμασία. Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκαν το Καλίνινγκραντ, οι ρωσικές προειδοποιήσεις, η κατάσταση στο ουκρανικό μέτωπο και η ανάγκη μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας.
Ο Νίκος Παπαδάτος στάθηκε αρχικά στην υπόθεση του Καλίνινγκραντ, εκτιμώντας ότι οι τελευταίες κινήσεις γύρω από τον ρωσικό θύλακα δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μια δευτερεύουσα εξέλιξη. Όπως ανέφερε, η Μόσχα έχει προειδοποιήσει ότι σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει «κάθε δυνατό μέσο», χωρίς να διευκρινίζει μέχρι πού θα μπορούσε να φτάσει η αντίδρασή της.
«Με τις πυρηνικές δυνάμεις καλό είναι να μην παίζουμε», ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του.
«Με ποιες δυνάμεις θα πολεμήσει η Ευρώπη;»
Ο αναλυτής αμφισβήτησε ευθέως τη δυνατότητα της Ευρώπης να ανταποκριθεί σε μια γενικευμένη στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Ρωσία.
Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, υπάρχει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στη συζήτηση περί ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας και στις πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες των ευρωπαϊκών κρατών.
«Σε μια περίπτωση ολοκληρωτικού πολέμου […] πώς θα αντιδράσει η Ευρωπαϊκή Ένωση;», διερωτήθηκε, θέτοντας το ερώτημα με ποιες δυνάμεις, στρατιωτικούς σχηματισμούς, παραγωγικές δυνατότητες και υποδομές θα μπορούσε η Ευρώπη να υποστηρίξει έναν τέτοιο πόλεμο.
Κατά τον ίδιο, το κρίσιμο ζήτημα είναι να παρουσιαστεί στους ευρωπαϊκούς λαούς ποιο ακριβώς είναι το στρατηγικό σχέδιο σε περίπτωση ευθείας αντιπαράθεσης.
«Με ποια τεχνολογία, επιστήμη και πόρους θα κάνεις αυτόν τον πόλεμο όταν δεν έχεις την ετοιμότητα αυτή τη στιγμή που μιλάμε να τον διεξάγεις;», ανέφερε.
Η προειδοποίηση για την Ουκρανία
Μεγάλο μέρος της παρέμβασης αφορούσε την κατάσταση στην Ουκρανία.
Ο Παπαδάτος επικαλέστηκε αναλύσεις και πληροφορίες τρίτων πηγών, μεταξύ αυτών του Alexander Mercouris, σημειώνοντας ότι υπάρχει συζήτηση ακόμη και για ενδεχόμενη μετακίνηση της ουκρανικής κυβέρνησης προς τα δυτικά της χώρας, λόγω της έντασης των ρωσικών πληγμάτων.
Η αναφορά αυτή παρουσιάστηκε από τον ίδιο ως εκτίμηση που διακινείται σε αναλυτικούς κύκλους και όχι ως επιβεβαιωμένη εξέλιξη.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η κατάσταση στο μέτωπο έχει επιδεινωθεί για την ουκρανική πλευρά και ότι οι Ουκρανοί θα πρέπει, κατά την άποψή του, να επανεξετάσουν προηγούμενες αποφάσεις και να αναζητήσουν μέσω της αμερικανικής πλευράς μια συνολικότερη διευθέτηση.
Ο ίδιος δεν μίλησε απλώς για προσωρινή κατάπαυση του πυρός, αλλά για μια οριστική πολιτική λύση.
«Το πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο η Ουκρανία»
Ο Νίκος Παπαδάτος έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην ευρύτερη σύγκρουση ανάμεσα στη Ρωσία και τη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Κατά την ανάλυσή του, το ουκρανικό ζήτημα αποτελεί πλέον τμήμα μιας μεγαλύτερης αντιπαράθεσης και γι’ αυτό η λύση δεν μπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά στο πεδίο των μαχών.
«Θα πρέπει να βρεθεί μια μακρόπνοη ειρήνη μεταξύ του ευρωπαϊκού, του δικού μας χώρου, και της Ρωσικής Ομοσπονδίας», σημείωσε.
Ιδιαίτερα ανήσυχος εμφανίστηκε και για τις προειδοποιήσεις της Μόσχας ότι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις που σχετίζονται με την παραγωγή όπλων για την Ουκρανία θα μπορούσαν να θεωρηθούν στρατιωτικοί στόχοι.
Κατά τον Παπαδάτο, πρόκειται για ακόμη ένα δείγμα ότι οι «κόκκινες γραμμές» μεταξύ των δύο πλευρών έχουν γίνει εξαιρετικά επικίνδυνες.
«Άλλο λένε οι πολιτικές ηγεσίες και άλλο οι στρατιωτικοί»
Ο αναλυτής αναφέρθηκε επίσης στη διαφορά που, όπως υποστήριξε, υπάρχει μεταξύ των τοποθετήσεων ευρωπαϊκών πολιτικών ηγεσιών και των προειδοποιήσεων στρατιωτικών επιτελείων.
Επικαλέστηκε δηλώσεις και τοποθετήσεις Ευρωπαίων στρατιωτικών, υποστηρίζοντας ότι εκείνοι που γνωρίζουν τι σημαίνει στην πράξη μια στρατιωτική σύγκρουση εκφράζουν διαφορετικές ανησυχίες από εκείνες που εμφανίζονται στο δημόσιο πολιτικό επίπεδο.
Το κεντρικό ερώτημα, κατά τον ίδιο, παραμένει ένα:
Είναι πράγματι η Ευρώπη στρατιωτικά, οικονομικά και κοινωνικά προετοιμασμένη για όσα συζητούν οι ηγεσίες της;
Nord Stream, ενέργεια και ευρωπαϊκή οικονομία
Ο Παπαδάτος συνέδεσε την ουκρανική σύγκρουση και με το ενεργειακό πρόβλημα της Ευρώπης, επαναφέροντας το ζήτημα της καταστροφής των Nord Stream 1 και 2.
Ζήτησε να αποσαφηνιστεί πλήρως ποιος βρισκόταν πίσω από τις επιθέσεις στους αγωγούς και συνέδεσε την εξέλιξη με την αύξηση του ενεργειακού κόστους για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Κατά την άποψή του, η Ευρώπη χρειάζεται μια διαφορετική προσέγγιση στις σχέσεις της με τη Μόσχα, με έμφαση όχι στη διαρκή κούρσα εξοπλισμών αλλά στην οικονομική συνεργασία και στη σταδιακή αποκατάσταση ενός πλαισίου αμοιβαίας ασφάλειας.
Η πρόταση για ουδέτερη Ουκρανία
Ως βάση μιας μελλοντικής συμφωνίας, ο Νίκος Παπαδάτος αναφέρθηκε σε ένα μοντέλο ουδετερότητας για την Ουκρανία, χωρίς πυρηνικά όπλα, και σε μια αρχιτεκτονική ασφαλείας όπου —όπως υποστήριξε— η ασφάλεια της μίας πλευράς δεν θα οικοδομείται εις βάρος της άλλης.
«Η ασφάλεια η δική μας δεν μπορεί να εμπεδωθεί εις βάρος της ασφάλειας της Ρωσίας και αντιστρόφως», σημείωσε.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιστρέψει στη λογική του διαλόγου, της οικονομίας και του πολιτισμού αντί μιας διαρκούς στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Σκληρή κριτική στις ευρωπαϊκές ηγεσίες
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Παπαδάτος και απέναντι στο κλίμα που, όπως είπε, έχει δημιουργηθεί στην Ευρώπη απέναντι συνολικά στον ρωσικό πολιτισμό.
Έκανε λόγο για φαινόμενα αποκλεισμού της ρωσικής τέχνης και πολιτιστικής παραγωγής, υποστηρίζοντας ότι αυτού του είδους η αντιμετώπιση δεν μπορεί να αποτελεί ευρωπαϊκή απάντηση στη σημερινή σύγκρουση.
Παράλληλα, μίλησε για χάσμα μεταξύ σημαντικού τμήματος των ευρωπαϊκών κοινωνιών και των πολιτικών ηγεσιών τους όσον αφορά την κατεύθυνση της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία.
Το συμπέρασμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: κατά τον Νίκο Παπαδάτο, η σημερινή στρατηγική δεν αποδίδει ούτε στο στρατιωτικό ούτε στο πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, ενώ η περαιτέρω κλιμάκωση εμπεριέχει κινδύνους που η Ευρώπη δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει.
Για τον ίδιο, η διέξοδος βρίσκεται στην επιστροφή στη διπλωματία και στη δημιουργία ενός νέου πλαισίου ευρωπαϊκής ασφάλειας, πριν η αντιπαράθεση περάσει σε ένα επίπεδο από το οποίο δεν θα υπάρχει εύκολη επιστροφή.