Με το βλέμμα στραμμένο στην επικείμενη επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο τουρκικός Τύπος επαναφέρει στο προσκήνιο τόσο τις ελληνοτουρκικές σχέσεις όσο και το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, παρουσιάζοντας το Great Sea Interconnector ως μία από τις νέες εστίες αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Hurriyet υποστηρίζει ότι η Αθήνα αναμένεται να αξιοποιήσει τις συνομιλίες με τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, προκειμένου να θέσει συνολικά την κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, οι οποίες, σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, έχουν επιδεινωθεί εκ νέου το τελευταίο διάστημα.
Στον πυρήνα του τουρκικού δημοσιεύματος βρίσκεται το έργο της υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης και κυρίως η συνέχιση των εργασιών πόντισης του καλωδίου.
Η Άγκυρα απαιτεί να ζητηθεί η συγκατάθεσή της
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τμήμα της σχεδιαζόμενης διαδρομής του GSI διέρχεται από περιοχή την οποία θεωρεί μέρος της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και, ως εκ τούτου, θεωρεί ότι οι εργασίες δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς προηγούμενη τουρκική συγκατάθεση.
Πρόκειται για θέση που συνδέει ευθέως ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό έργο με τις τουρκικές διεκδικήσεις περί θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το δημοσίευμα χαρακτηρίζει την προσπάθεια επανεκκίνησης του έργου με ελληνική και γαλλική υποστήριξη ως «νέα γραμμή έντασης», υποστηρίζοντας ότι το καλώδιο επαναφέρει στο προσκήνιο την αντιπαράθεση για τη θαλάσσια δικαιοδοσία και επηρεάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή.
Το μήνυμα προς Ουάσινγκτον και Παρίσι
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η πιθανή αμερικανική και γαλλική εμπλοκή.
Σύμφωνα με την τουρκική προσέγγιση, ακόμη και πολιτική στήριξη από την Ουάσινγκτον ή το Παρίσι δεν θεωρείται δεδομένο ότι θα οδηγήσει την Τουρκία σε αλλαγή στάσης.
Η αναφορά αυτή δείχνει ότι στην Άγκυρα το ζήτημα του GSI αντιμετωπίζεται πλέον όχι απλώς ως τεχνικό ή ενεργειακό θέμα, αλλά ως δοκιμασία ισχύος και θαλάσσιας κυριαρχίας.
Υπό αυτό το πρίσμα αποκτά πρόσθετο βάρος η επίσκεψη Ρούμπιο, καθώς η ελληνική πλευρά επιδιώκει στενότερη συνεννόηση με την αμερικανική κυβέρνηση σε μία περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο των αμερικανικών γεωπολιτικών σχεδιασμών.
Αγωνία στην Τουρκία για F-35 και CAATSA
Την ίδια στιγμή, στον τουρκικό δημόσιο διάλογο καταγράφεται έντονη ανησυχία για τον χρόνο που απομένει στην Άγκυρα προκειμένου να προωθήσει τις επιδιώξεις της απέναντι στην Ουάσινγκτον στο θέμα των κυρώσεων CAATSA και της πιθανής επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Ο ανταποκριτής της Hurriyet στις ΗΠΑ, Γιούνους Πακσόι, υποστήριξε ότι οι επικείμενες αμερικανικές εκλογές μπορεί να μεταβάλουν τους πολιτικούς συσχετισμούς στο Κογκρέσο και να καταστήσουν δυσκολότερη μία συμφωνία με την Τουρκία.
Κατά την εκτίμησή του, ένα Κογκρέσο υπό δημοκρατικό έλεγχο θα μπορούσε να αποδειχθεί δυσμενέστερο για τις τουρκικές επιδιώξεις σχετικά με την άρση των κυρώσεων και την επιστροφή στα F-35.
«Το παράθυρο ευκαιρίας στενεύει», είναι ουσιαστικά το μήνυμα που εκπέμπεται από την τουρκική πλευρά.
Στο επίκεντρο παραμένει το πρόβλημα των ρωσικών S-400, η απόκτηση των οποίων οδήγησε στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και στην επιβολή αμερικανικών κυρώσεων.
Δύο μέτωπα που συναντώνται στην Ουάσινγκτον
Η συγκυρία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δύο διαφορετικά μέτωπα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής συγκλίνουν πλέον στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα επιδιώκει αμερικανική στήριξη σε ζητήματα Ανατολικής Μεσογείου και ενεργειακών διασυνδέσεων.
Από την άλλη, η Τουρκία επιδιώκει μία συνολική επαναδιαπραγμάτευση των σχέσεών της με την Ουάσινγκτον, με βασικούς στόχους την άρση των κυρώσεων CAATSA και την επιστροφή στην εξίσωση των F-35.
Έτσι, η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα αποκτά βάρος που ξεπερνά μία τυπική διπλωματική συνάντηση.
Το ερώτημα είναι εάν οι ΗΠΑ θα περιοριστούν σε γενικές παραινέσεις για διατήρηση της ηρεμίας στα ελληνοτουρκικά ή εάν θα πάρουν σαφέστερη θέση σε ένα πρακτικό ζήτημα, όπως η πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό τεστ: όχι στις δηλώσεις, αλλά στο τι θα συμβεί όταν το έργο επιχειρήσει να προχωρήσει ξανά επί του πεδίου.