Ηχηρή παρέμβαση για τα ελληνοτουρκικά, τη «Γαλάζια Πατρίδα», την Αλβανία και την ελληνική μειονότητα πραγματοποίησαν στο ΑΡΤ ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής και ο αντιστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός Νίκος Τόσκας, σε συζήτηση με τον δημοσιογράφο Γιώργο Βαθιώτη.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν τα επεισόδια στο Σβέρνετς της Αλβανίας, η στάση του Έντι Ράμα απέναντι στην ελληνική μειονότητα, αλλά και η τουρκική κλιμάκωση μέσω του σχεδίου νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Ο Γιώργος Αϋφαντής υποστήριξε ότι πίσω από τις κινήσεις στα μειονοτικά χωριά της Αλβανίας βρίσκεται μια συστηματική προσπάθεια απαλλοτρίωσης περιουσιών, με στόχο –όπως είπε– η ελληνική μειονότητα είτε να εγκαταλείψει την περιοχή είτε να αφομοιωθεί. Κατηγόρησε μάλιστα την κυβέρνηση Ράμα ότι ακολουθεί την παλαιά αντίληψη πως ελληνική μειονότητα υπάρχει μόνο σε συγκεκριμένες αναγνωρισμένες περιοχές, αφήνοντας εκτός Έλληνες που ζουν σε άλλες περιοχές, όπως στον κόλπο της Αυλώνας.
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε και για την αντίδραση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, την οποία χαρακτήρισε ανεπαρκή και «για τα μάτια του κόσμου». Κατά τον ίδιο, η σημερινή κατάσταση δεν προέκυψε ξαφνικά, αλλά αποτελεί αποτέλεσμα χρόνιων υποχωρήσεων της Αθήνας απέναντι στα Τίρανα.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Νίκος Τόσκας, ο οποίος τόνισε ότι η υπόθεση της ελληνικής μειονότητας πρέπει να τεθεί σκληρά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως είπε, η Αλβανία δεν μπορεί να διεκδικεί ευρωπαϊκή προοπτική και ταυτόχρονα να παραβιάζει δικαιώματα μειονοτήτων. Παράλληλα, άφησε αιχμές για πιθανά οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή, συνδέοντας τις εξελίξεις με ισχυρούς επιχειρηματικούς κύκλους και διεθνείς επιδιώξεις.
Η συζήτηση πέρασε στη συνέχεια στην Τουρκία και στο σχέδιο νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Ο Γιώργος Αϋφαντής προειδοποίησε ότι το ζήτημα δεν είναι πότε θα καταθέσει ή θα ψηφίσει ο Ερντογάν τον νόμο, αλλά τι κάνει η Ελλάδα για να ασκήσει τα δικά της κυριαρχικά δικαιώματα.
«Αν δεν το κάνουμε εμείς, θα το κάνει για εμάς ο Ερντογάν», ήταν το νόημα της παρέμβασής του, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία επιχειρεί με εσωτερική νομοθεσία να δεσμεύσει μελλοντικές κυβερνήσεις, ένοπλες δυνάμεις, ακτοφυλακή και δικαστήρια πάνω σε περιοχές που αφορούν ελληνικά δικαιώματα.
Ο πρέσβης ε.τ. ζήτησε άμεση ελληνική απάντηση με επέκταση χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, κλείσιμο κόλπων με γραμμές βάσης, ανακήρυξη συνορεύουσας ζώνης και αποφασιστικότητα στο πεδίο. Παράλληλα, άσκησε σκληρή κριτική στην πολιτική των «ήρεμων νερών», λέγοντας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να συμμετέχει στο ΝΑΤΟ για να υπηρετεί απλώς το γενικό δυτικό συμφέρον, αλλά για να προστατεύει το εθνικό της συμφέρον.
Ο Νίκος Τόσκας, από την πλευρά του, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να ασκεί ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική όταν παραμένει μονομερώς προσανατολισμένη και εξαρτημένη. Ζήτησε πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, με πολλαπλά διεθνή στηρίγματα, όχι μόνο από τις ΗΠΑ, την Ευρώπη ή το Ισραήλ, αλλά και από άλλες μεγάλες δυνάμεις και περιφερειακούς παίκτες.
Ο πρώην υπουργός προειδοποίησε ότι η ελληνική αντίδραση απέναντι στον τουρκικό νόμο δεν πρέπει να θυμίζει την υποτονική στάση έναντι του τουρκολιβυκού μνημονίου. Όπως σημείωσε, τότε πολλοί υποστήριζαν ότι δεν έχει διεθνή ισχύ, όμως στην πράξη η Τουρκία επιχείρησε να το καταστήσει τετελεσμένο.
Για την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ο Τόσκας σημείωσε ότι η Ελλάδα έπρεπε να έχει κινηθεί σταδιακά μετά το Ιόνιο, πρώτα στην Κρήτη και στη συνέχεια στο Αιγαίο και τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.
Ο Αϋφαντής, πάντως, επέμεινε ότι η άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν υπάρχουν ή όχι συμμαχίες. Όπως είπε, οι σύμμαχοι στηρίζουν εκείνον που είναι πρώτα ο ίδιος αποφασισμένος να υπερασπιστεί τα δικαιώματά του. Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα τη βάση της Σούδας, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει μέσα πίεσης, αρκεί να έχει πολιτική βούληση.
Στο κλείσιμο της συζήτησης, οι δύο συνομιλητές συνέκλιναν στην ανάγκη σοβαρότητας, αποφασιστικότητας και εθνικής στρατηγικής. Ο Αϋφαντής έδωσε έμφαση στην άμεση ενεργοποίηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, ενώ ο Τόσκας επέμεινε στον συνδυασμό εσωτερικής ισχύος και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής.
Το κοινό συμπέρασμα ήταν σαφές: η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας. Από την Αλβανία μέχρι το Αιγαίο, οι εξελίξεις τρέχουν και όποιος δεν χαράζει κόκκινες γραμμές, κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά σε τετελεσμένα.