Τον κίνδυνο να μετατραπεί η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε μέσο έμπρακτης αναγνώρισης των τουρκικών διεκδικήσεων επισήμανε ο πρέσβης ε.τ. Περικλής Νεάρχου, στην εκπομπή «Geopolitics» της «Ναυτεμπορικής», με τον Σάββα Καλεντερίδη. Σε μια συζήτηση για τις ανατροπές στις ΗΠΑ, τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και την ευρωπαϊκή πολιτική, υπογράμμισε ότι η Αθήνα χρειάζεται συστηματικότερη διπλωματική κινητοποίηση και σαφή αντίδραση απέναντι στην τουρκική αναθεωρητική πολιτική.
Η ουσία της αντιπαράθεσης για το υποθαλάσσιο καλώδιο, σύμφωνα με τον Περικλή Νεάρχου, βρίσκεται στις επιδιώξεις που επιχειρεί να εξυπηρετήσει η Άγκυρα μέσω της παρεμπόδισης του έργου. Ο ίδιος εκτίμησε ότι η Τουρκία επιδιώκει να αξιοποιήσει τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου προκειμένου να κατοχυρώσει στην πράξη αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Με το καλώδιο θέλει να κατοχυρώσει δικαιώματα η Τουρκία», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνδέοντας την τουρκική στάση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Το καλώδιο ως εργαλείο πίεσης
Ο πρέσβης ε.τ. υποστήριξε ότι η Άγκυρα επιχειρεί να στηριχθεί και στο προηγούμενο της Κάσου, τον Ιούλιο του 2024, ώστε να επιβάλει την αντίληψη ότι εργασίες στην περιοχή προϋποθέτουν τη δική της συναίνεση.
Κατά την ανάλυσή του, ο στόχος υπερβαίνει την Ελλάδα. Επειδή η διασύνδεση έχει ευρωπαϊκή διάσταση και συνδέεται με γαλλικά συμφέροντα, η Τουρκία επιδιώκει να οδηγήσει και άλλους εμπλεκομένους στην αποδοχή ενός δικού της ρόλου στην περιοχή. Μια τέτοια εξέλιξη, προειδοποίησε, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως έμμεση ενίσχυση των θέσεών της για τις θαλάσσιες ζώνες.
Στη συζήτηση έγινε αναφορά και σε διαφορετικό έργο, το καλώδιο οπτικών ινών με σαουδαραβική συμμετοχή. Ο Σάββας Καλεντερίδης έθεσε ερωτήματα για τη γνωστοποίηση συντεταγμένων στις τουρκικές αρχές και για τη στάση της ελληνικής πλευράς. Ο Νεάρχου ενέταξε την υπόθεση στην ίδια ευρύτερη προσπάθεια δημιουργίας προηγουμένων, επιμένοντας ότι οι σχετικές παρεμβάσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύοντα τεχνικά ζητήματα.
Διπλωματική κινητοποίηση απέναντι στην Άγκυρα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Περικλής Νεάρχου στον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία οργανώνει τη διπλωματική παρουσία και την άσκηση επιρροής της στο εξωτερικό.
Ανακαλώντας την εμπειρία του ως πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Παρίσι, περιέγραψε συνάντηση στην οποία η τουρκική αντιπροσωπεία αριθμούσε 35 μέλη. Όπως εξήγησε, η συμμετοχή νεότερων και παλαιότερων διπλωματών αποτύπωνε την επένδυση της Άγκυρας τόσο στην εκπαίδευση στελεχών όσο και στη συστηματική προβολή των θέσεών της.
Από την ελληνική πλευρά ζήτησε ενεργοποίηση σε όλα τα επίπεδα, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα εμφανίζεται σε κρίσιμες περιπτώσεις απροετοίμαστη.
Στο ίδιο πλαίσιο άσκησε κριτική στην ελληνική υποστήριξη προς τον Φεριντούν Σινιρλίογλου για την ηγεσία του ΟΑΣΕ. Κατά τη θέση του, η στάση απέναντι σε έναν Τούρκο διπλωμάτη πρέπει να αξιολογείται σε συνάρτηση με τη συνεχιζόμενη κατοχή στην Κύπρο και τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο.
Οι αμερικανικές εκλογές και τα περιθώρια του Τραμπ
Σημαντικό μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στην αλλαγή των πολιτικών ισορροπιών στις ΗΠΑ. Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας στις ενδιάμεσες εκλογές, με τη νέα σύνθεση του Κογκρέσου να αναλαμβάνει τον Ιανουάριο.
Ο Νεάρχου απέδωσε το πολιτικό πλήγμα για τον Ντόναλντ Τραμπ σε τρεις βασικούς παράγοντες: στον πόλεμο με το Ιράν, στην ακρίβεια και την οικονομική πίεση, καθώς και στον τρόπο άσκησης της προεδρικής εξουσίας.
Εκτίμησε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα αντιμετωπίσει δυσκολότερες συνθήκες προώθησης της πολιτικής του και συνεχή αντιπαράθεση με το Κογκρέσο. Παράλληλα, προέβλεψε ενίσχυση των εσωτερικών αντιδράσεων στους Ρεπουμπλικανούς, εφόσον συνεχιστούν οι ίδιες επιλογές.
Για τις σχέσεις με την Ελλάδα και την Τουρκία, δεν προέβλεψε δυσμενή μεταβολή εις βάρος της Αθήνας. Αντίθετα, εξέφρασε την προσδοκία ότι η προσωπική σχέση Τραμπ–Ερντογάν θα συναντήσει περισσότερα θεσμικά αντίβαρα.
Αναφέρθηκε επίσης στα F-35, στους κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN και στις κυρώσεις CAATSA, συνδέοντας τις δυνατότητες αλλαγής του πλαισίου με τη στάση της Άγκυρας απέναντι στους S-400. Ταυτόχρονα, χαρακτήρισε σημαντική την ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής παρουσίας στα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Ιράν: Ο κίνδυνος να ωφεληθεί η Τουρκία
Στο σκέλος της Μέσης Ανατολής, ο Σάββας Καλεντερίδης έθεσε το ζήτημα των ανταγωνιστικών περιφερειακών συσπειρώσεων και του διλήμματος που αντιμετωπίζουν ΗΠΑ και Ισραήλ απέναντι στο Ιράν.
Ο Περικλής Νεάρχου υποστήριξε ότι μια παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή εναντίον της Τεχεράνης θα μπορούσε να λειτουργήσει προς όφελος της Τουρκίας και των δυνάμεων που συνδέονται με τον σουνιτικό άξονα. Κατά την εκτίμησή του, η απορρόφηση αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων σε αυτό το μέτωπο ενδέχεται να δημιουργήσει περιθώρια ενίσχυσης άλλων περιφερειακών παικτών.
Έδωσε μεγαλύτερη βαρύτητα στις εξελίξεις στη Συρία και στον Λίβανο και στην αντιμετώπιση της περιφερειακής επιρροής του Ιράν, επισημαίνοντας τις δυσκολίες μιας επιχείρησης ανατροπής του καθεστώτος.
Συζητήθηκε ακόμη το ενδεχόμενο αξιοποίησης εθνοτικών αντιθέσεων στο εσωτερικό του Ιράν. Ο Νεάρχου το αντιμετώπισε ως δύσκολο και μακροπρόθεσμο σενάριο, λόγω της οργάνωσης και της ισχύος των μηχανισμών εσωτερικής ασφάλειας.
Για το Ισραήλ, εξέτασε τα σενάρια κυβερνητικών συνεργασιών και τον ρόλο των αραβικών κομμάτων, εκτιμώντας ότι οι εξελίξεις στην Ουάσιγκτον επηρεάζουν και τα πολιτικά περιθώρια του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ευρώπη, μεταναστευτικό και Ουκρανία
Στο ευρωπαϊκό σκέλος, ο πρέσβης ε.τ. άσκησε έντονη κριτική στις πολιτικές για τη μετανάστευση και την πολυπολιτισμικότητα. Συνέδεσε τη φθορά παραδοσιακών κομμάτων στη Γαλλία και τη Γερμανία με την αδυναμία τους, όπως υποστήριξε, να ανταποκριθούν στις ανησυχίες για τα σύνορα, την κοινωνική συνοχή και την εθνική ταυτότητα.
Ο Σάββας Καλεντερίδης έκανε ιδιαίτερη διάκριση ανάμεσα στα ακραία χαρακτηριστικά που μπορεί να έχει ένας κομματικός πυρήνας και στους λόγους για τους οποίους πολίτες επιλέγουν να τον ψηφίσουν.
Για τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, ο Νεάρχου προέβλεψε ότι το 2027 μπορεί να υπάρξει τερματισμός του. Στήριξε την εκτίμησή του στην εξάντληση των αντιμαχομένων και στην πιθανότητα αλλαγών στην ευρωπαϊκή πολιτική, ιδίως εάν μεταβληθούν οι κυβερνητικοί συσχετισμοί στη Γαλλία και τη Γερμανία.