Η 11η Αυγούστου 1996 έχει μείνει χαραγμένη στη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου. Εκείνη την ημέρα, στη νεκρή ζώνη της Δερύνειας, ο 24χρονος Τάσος Ισαάκ ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου, κατά τη διάρκεια των επεισοδίων που ξέσπασαν στο πλαίσιο μεγάλης αντικατοχικής κινητοποίησης μοτοσικλετιστών.
Τρεις ημέρες αργότερα, στις 14 Αυγούστου, μετά την κηδεία του Ισαάκ, ένας ακόμη νέος άνθρωπος θα έπεφτε νεκρός: ο 26χρονος εξάδελφός του Σολωμός Σολωμού.
Οι δύο δολοφονίες δεν έμειναν απλώς στη συλλογική μνήμη. Χρόνια αργότερα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταλόγισε στην Τουρκία ευθύνη για παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή στις σχετικές υποθέσεις.
Η πορεία των μοτοσικλετιστών
Το καλοκαίρι του 1996 είχε οργανωθεί μια μεγάλη αντικατοχική πορεία μοτοσικλετιστών, με στόχο να καταγγελθεί διεθνώς η συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή της Κύπρου.
Στις 11 Αυγούστου η ένταση μεταφέρθηκε στη Δερύνεια. Στη νεκρή ζώνη ξέσπασαν βίαια επεισόδια μεταξύ Ελληνοκυπρίων διαδηλωτών και Τουρκοκυπρίων και Τούρκων που είχαν συγκεντρωθεί στην άλλη πλευρά, ανάμεσά τους και μέλη των «Γκρίζων Λύκων».
Μέσα στη σύγχυση ο Τάσος Ισαάκ εγκλωβίστηκε.
Ο 24χρονος δέχθηκε άγριο ξυλοδαρμό από ομάδα ανδρών. Ρόπαλα και άλλα αντικείμενα κατέβαιναν πάνω του ενώ βρισκόταν πεσμένος στο έδαφος. Οι εικόνες καταγράφηκαν και μεταδόθηκαν, προκαλώντας σοκ στην Κύπρο και την Ελλάδα.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατέγραψε αργότερα ότι ο Ισαάκ ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από άτομα που είχαν εισέλθει στη νεκρή ζώνη και έκρινε ότι οι περιστάσεις θεμελίωναν ευθύνη της Τουρκίας.
Ο Ισαάκ άφηνε πίσω του την έγκυο σύζυγό του. Το παιδί τους δεν πρόλαβε να γνωρίσει τον πατέρα του. Λίγες εβδομάδες μετά τη δολοφονία γεννήθηκε η κόρη του, η οποία ονομάστηκε Αναστασία.
14 Αυγούστου: Η κηδεία και η δεύτερη δολοφονία
Στις 14 Αυγούστου έγινε η κηδεία του Τάσου Ισαάκ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατέγραψε το ΕΔΔΑ, περίπου 3.000 άνθρωποι παρακολούθησαν την εξόδιο ακολουθία. Αργότερα εκατοντάδες κατευθύνθηκαν προς τη νεκρή ζώνη, ενώ ομάδα διαδηλωτών επιχείρησε να προσεγγίσει το σημείο όπου είχε σκοτωθεί ο Ισαάκ για να καταθέσει στεφάνι.
Ανάμεσά τους ήταν ο εξάδελφός του, Σολωμός Σολωμού.
Η σκηνή που ακολούθησε έμελλε να γίνει μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες εικόνες της κυπριακής τραγωδίας μετά το 1974.
Ο Σολωμού πέρασε στη νεκρή ζώνη και κατευθύνθηκε προς ιστό σημαίας. Άρχισε να σκαρφαλώνει με σκοπό να κατεβάσει τη σημαία.
Ήταν άοπλος. Το ΕΔΔΑ κατέγραψε ρητά ότι δεν κρατούσε ούτε ρόπαλο ούτε σιδερένια ράβδο.
Και τότε ακούστηκαν οι πυροβολισμοί.
Ο Σολωμού χτυπήθηκε ενώ βρισκόταν επάνω στον ιστό και έπεσε νεκρός μπροστά στους συγκεντρωμένους, στους άνδρες του ΟΗΕ και στις τηλεοπτικές κάμερες.
Η εικόνα του νεαρού με το τσιγάρο στο στόμα να ανεβαίνει στον ιστό και, δευτερόλεπτα αργότερα, να σωριάζεται από τις σφαίρες πέρασε στην ιστορία.
Η Τουρκία καταδικάστηκε στο Στρασβούργο
Οι οικογένειες των δύο θυμάτων προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Στις 24 Ιουνίου 2008, το ΕΔΔΑ εξέδωσε τις αποφάσεις του στις υποθέσεις Isaak κατά Τουρκίας και Solomou και άλλοι κατά Τουρκίας.
Στην υπόθεση Σολωμού το Δικαστήριο έκρινε την Τουρκία υπεύθυνη για παραβίαση του Άρθρου 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, δηλαδή του δικαιώματος στη ζωή. Η απόφαση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή αποτυπώνει δικαστικά ότι τα γεγονότα βρίσκονταν εντός της δικαιοδοσίας για την οποία η Τουρκία έφερε ευθύνη.
Το ίδιο το Δικαστήριο, εξετάζοντας τα γεγονότα, περιέγραψε επίσης τον Σολωμού ως άοπλο κατά τη στιγμή που δέχθηκε τα πυρά.
Τριάντα χρόνια μετά
Από εκείνον τον μαύρο Αύγουστο έχουν περάσει 30 χρόνια.
Η Κύπρος, όμως, παραμένει διαιρεμένη.
Η τουρκική κατοχή συνεχίζεται, η νεκρή ζώνη εξακολουθεί να χωρίζει το νησί και η Αμμόχωστος παραμένει ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα της κυπριακής τραγωδίας.
Γι’ αυτό ο Τάσος Ισαάκ και ο Σολωμός Σολωμού δεν αποτελούν απλώς δύο ονόματα στον μακρύ κατάλογο των θυμάτων του Κυπριακού.
Ο πρώτος έμεινε στην ιστορία μέσα από τη φρικτή εικόνα ενός νέου ανθρώπου που λιντσάρεται στη νεκρή ζώνη. Ο δεύτερος μέσα από εκείνα τα λίγα δευτερόλεπτα της ανάβασης στον ιστό που κατέγραψαν οι τηλεοπτικές κάμερες.
11 Αυγούστου 1996, Τάσος Ισαάκ.
14 Αυγούστου 1996, Σολωμός Σολωμού.
Δύο ημερομηνίες που πέρασαν στην ιστορική μνήμη της Κύπρου και του Ελληνισμού και δύο δολοφονίες για τις οποίες υπάρχει πλέον και η ετυμηγορία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου: η Τουρκία έφερε ευθύνη.