Στην πρόσφατη παρέμβασή του στο ΣΙΓΜΑ, ο Δρ. Γιάννος Χαραλαμπίδης προέβη σε μια ανατομία της τρέχουσας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων, ξεκινώντας από μια παράδοξη αλλά απόλυτα τεκμηριωμένη διαπίστωση: η Ρωσία, μέσω της επιθετικότητάς της στην Ουκρανία, αποτελεί σήμερα τον κυριότερο λόγο ύπαρξης και συνοχής της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Πριν από μερικά χρόνια, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έκανε λόγο για «εγκεφαλικό θάνατο» του ΝΑΤΟ. Σήμερα, η εικόνα είναι εκ διαμέτρου αντίθετη. Ο Δρ. Χαραλαμπίδης εξήγησε ότι η Μόσχα, λειτουργώντας ως ο «εξωτερικός εχθρός», προσέφερε στο ΝΑΤΟ το απαραίτητο αφήγημα για να επανενωθεί, να επεκταθεί με την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας και να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες των μελών του.
Το Ευρωπαϊκό Δίλημμα και η Γερμανική Ηγεμονία
Ένα κεντρικό σημείο της ανάλυσης αφορούσε τη σχέση ΕΕ και ΝΑΤΟ. Ο Δρ. Χαραλαμπίδης υπογράμμισε τη διαχρονική αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να οικοδομήσει μια αυτόνομη αμυντική ταυτότητα. Ενώ η Γαλλία πιέζει για στρατηγική αυτονομία, η Γερμανία φαίνεται να προτιμά τη σιγουριά της αμερικανικής ομπρέλας, χρησιμοποιώντας όμως το ΝΑΤΟ ως εργαλείο για να διατηρήσει τα δικά της οικονομικά και βιομηχανικά προνόμια στην Ευρώπη.
Εδώ έγκειται και ο μεγάλος κίνδυνος για τα ελληνικά συμφέροντα. Η Γερμανία, προκειμένου να εξυπηρετήσει τις δικές της εξαγωγικές ανάγκες και να διατηρήσει την Τουρκία στο δυτικό στρατόπεδο, πιέζει για την ένταξη της Άγκυρας σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα (όπως το PESCO). Ο Δρ. Χαραλαμπίδης προειδοποίησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν καταστροφική, καθώς θα έδινε στην Τουρκία πρόσβαση σε τεχνολογία και κονδύλια της ΕΕ, τα οποία στη συνέχεια θα στρέφονταν κατά δύο κρατών-μελών: της Ελλάδας και της Κύπρου.
Η Τουρκία ως «Δούρειος Ίππος» στην Ευρωπαϊκή Άμυνα
Ο αναλυτής στάθηκε ιδιαίτερα στην προσπάθεια της Άγκυρας να καταστεί οργανικό κομμάτι της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας χωρίς να συμμορφώνεται με τις ευρωπαϊκές αξίες ή το διεθνές δίκαιο. Η Τουρκία επιδιώκει να εκμεταλλευτεί τον ρόλο της ως «επιτήδειου ουδέτερου» στον πόλεμο της Ουκρανίας για να εκβιάσει τη Δύση.
Σύμφωνα με τον Δρ. Χαραλαμπίδη, «δεν συμφέρει στην ΕΕ να πέσουμε στα χέρια της Τουρκίας». Η φράση αυτή συμπυκνώνει τον κίνδυνο μετατροπής της Ανατολικής Μεσογείου σε μια τουρκική λίμνη. Αν η Κύπρος καταστεί όμηρος των τουρκικών επιδιώξεων, η ΕΕ θα χάσει το μοναδικό της προπύργιο σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για την ενέργεια και την ασφάλεια.
Η Κύπρος στη Δίνη των Εξελίξεων
Αναφερόμενος στο Κυπριακό, ο Δρ. Χαραλαμπίδης τόνισε ότι η Λευκωσία δεν πρέπει να αντιμετωπίζει το πρόβλημα ως μια απλή δικοινοτική διαφορά, αλλά ως ένα διεθνές ζήτημα εισβολής και κατοχής που επηρεάζει τη συνολική ασφάλεια της Ευρώπης. Η στρατηγική της «κατευναστικής πολιτικής» έχει αποτύχει.
Πρότεινε τη σύνδεση της ασφάλειας της Κύπρου με τα ευρύτερα γεωστρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ και της Γαλλίας στην περιοχή. Η Κύπρος πρέπει να αναδειχθεί ως ο αξιόπιστος εταίρος που εγγυάται τη σταθερότητα, σε αντίθεση με μια Τουρκία που συχνά λειτουργεί ως αποσταθεροποιητικός παράγοντας, ακόμα και εντός του ΝΑΤΟ (βλ. σχέσεις με Ρωσία, προκλήσεις στο Αιγαίο).
Συμπεράσματα και Προοπτικές
Κλείνοντας την ανάλυσή του, ο Δρ. Γιάννος Χαραλαμπίδης απηύθυνε κάλεσμα για μια πιο ενεργητική και διεκδικητική εξωτερική πολιτική από πλευράς Αθήνας και Λευκωσίας. Η ανάδειξη της Τουρκίας ως απειλής για την ευρωπαϊκή συνοχή και όχι μόνο ως «δύσκολου συμμάχου» είναι κρίσιμη.
Η «ζωντανή» παρουσία του ΝΑΤΟ, χάρη στη ρωσική εισβολή, δεν πρέπει να λειτουργήσει ως άλλοθι για την πλήρη υποταγή των ευρωπαϊκών συμφερόντων στις τουρκικές αξιώσεις. Αντίθετα, η Ευρώπη πρέπει να αντιληφθεί ότι η δική της επιβίωση περνά μέσα από την προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Κύπρου, που αποτελούν τα ανατολικά σύνορα του δυτικού πολιτισμού.
Επίλογος
Η παρέμβαση του Δρ. Χαραλαμπίδη στο ΣΙΓΜΑ αποτελεί μια ηχηρή προειδοποίηση για τις τεκτονικές αλλαγές που συμβαίνουν. Η κατανόηση αυτών των ισορροπιών είναι το πρώτο βήμα για τη χάραξη μιας εθνικής στρατηγικής που θα επιτρέψει στον ελληνισμό να επιβιώσει και να ευημερήσει σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας.