Στο επίκεντρο της συνέντευξης του Νότη Μαριά στη Βασιλική Πολίτου, στον ΘΗΤΑ FM 107,1, βρέθηκε η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία για τις δραστηριότητες του ερευνητικού σκάφους που συνδέονται με τον Great Sea Interconnector.
Ο πρώην ευρωβουλευτής υποστήριξε ότι η αποστολή διπλωματικής ενημέρωσης προς την Άγκυρα δεν ήταν αναγκαία για τις συγκεκριμένες εργασίες.
Όπως εξήγησε, το γαλλικό σκάφος πραγματοποιεί βυθομετρικές έρευνες και όχι πόντιση καλωδίου. Κατά την ερμηνεία του για το Δίκαιο της Θάλασσας, δεν υφίσταται γενική υποχρέωση ενημέρωσης τρίτου παράκτιου κράτους για τέτοιου είδους δραστηριότητες.
Ο Νότης Μαριάς έκανε διάκριση μεταξύ υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκύπτει ανάγκη συνεννόησης για την προστασία υφιστάμενων εγκαταστάσεων.
Αναφερόμενος στην επιλογή της γαλλικής πλευράς να απευθυνθεί επισήμως στην Τουρκία, χρησιμοποίησε τη χαρακτηριστική φράση:
«Οι Γάλλοι μάς την έκαναν γαλλικά».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα επέλεξε να στηριχθεί στη γαλλική παρουσία, προσδοκώντας ότι αυτή θα λειτουργούσε αποτρεπτικά απέναντι σε ενδεχόμενη τουρκική παρέμβαση.
Ωστόσο, εκτίμησε ότι η αποστολή της ρηματικής διακοίνωσης δημιούργησε σοβαρά ερωτήματα, καθώς αφορά δραστηριότητες που συνδέονται με ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Το κρίσιμο έγγραφο που δεν έχει δημοσιοποιηθεί
Ο Νότης Μαριάς στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι δεν είναι γνωστό το ακριβές περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης.
Όπως τόνισε, η απουσία του κειμένου δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για τις διατυπώσεις που χρησιμοποιήθηκαν και για το κατά πόσον αυτές θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από την Τουρκία.
Αποκάλυψε μάλιστα ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να απευθυνθεί σε Γάλλο βουλευτή, προκειμένου να κατατεθεί κοινοβουλευτική ερώτηση προς το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών και να αποσαφηνιστεί το περιεχόμενο του εγγράφου.
Η παρέμβασή του ανέδειξε ένα βασικό ζήτημα: πώς είναι δυνατόν ένα διπλωματικό έγγραφο που αφορά δραστηριότητες συνδεδεμένες με ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα να παραμένει άγνωστο στην ελληνική κοινή γνώμη;
Πάντως, ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν έχει στη διάθεσή του το κείμενο της διακοίνωσης. Επομένως, οι ενδεχόμενες συνέπειές της παραμένουν αντικείμενο διερεύνησης.
Οι ελληνικές NAVTEX και η κριτική για τις αόριστες διατυπώσεις
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις ελληνικές NAVTEX 1411 και 1441 του σταθμού Ηρακλείου.
Ο Νότης Μαριάς χαρακτήρισε την πρώτη εξαιρετικά αόριστη, επειδή περιοριζόταν στον προσδιορισμό συντεταγμένων χωρίς να αναφέρει ρητά την ελληνική ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα.
Αντίθετα, όπως επισήμανε, η τουρκική NAVTEX επικαλέστηκε τουρκική υφαλοκρηπίδα, παραπέμποντας σε σχετικό έγγραφο που είχε καταθέσει η Άγκυρα στα Ηνωμένα Έθνη το 2020.
Για τη δεύτερη ελληνική NAVTEX, την 1441, αναγνώρισε ότι περιλαμβάνει σαφέστερη αναφορά στην ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα και αμφισβητεί την τουρκική ανακοίνωση.
Ωστόσο, υποστήριξε ότι θα έπρεπε να υπάρχει συγκεκριμένη παραπομπή στη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου και στα αντίστοιχα επίσημα έγγραφα.
Κατά τον ίδιο, η σύνταξη τέτοιων ανακοινώσεων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως διαδικασία ρουτίνας. Ζήτησε στενότερο συντονισμό της Υδρογραφικής Υπηρεσίας με το υπουργείο Εξωτερικών, ώστε κάθε διατύπωση να είναι νομικά και διπλωματικά τεκμηριωμένη.
«Έπρεπε να έχουμε ανακηρύξει τα 12 μίλια και την ΑΟΖ»
Ο πρώην ευρωβουλευτής άσκησε κριτική και στη διαχρονική ελληνική πολιτική για τις θαλάσσιες ζώνες.
Υποστήριξε ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει προχωρήσει εδώ και χρόνια στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια σε ολόκληρη την επικράτεια, καθώς και στην ανακήρυξη ΑΟΖ, με την οριοθέτησή της έναντι άλλων κρατών να ακολουθεί μέσω διαπραγματεύσεων ή δικαστικών διαδικασιών.
Υπενθύμισε ότι είχε καταθέσει σχετική πρόταση στη Βουλή τον Οκτώβριο του 2012.
Ειδική αναφορά έκανε και στις γραμμές βάσης, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τον Θερμαϊκό Κόλπο και τη δυνατότητα αξιοποίησης των σχετικών προβλέψεων του Δικαίου της Θάλασσας.
Κατά την άποψή του, η Ελλάδα έχει καθυστερήσει να αξιοποιήσει σημαντικά νομικά εργαλεία, με αποτέλεσμα να βρίσκεται αντιμέτωπη με διαρκείς αμφισβητήσεις.
Η σημαντική διευκρίνιση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Ένα από τα ουσιαστικότερα σημεία της συνέντευξης ήταν η παρέμβαση του Νότη Μαριά για τις ελληνικές ενέργειες στον ΟΗΕ σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Όταν στη συζήτηση διατυπώθηκε η άποψη ότι η Ελλάδα δεν είχε αμφισβητήσει επισήμως το μνημόνιο ή δεν είχε καταθέσει τις σχετικές συντεταγμένες, ο πρώην ευρωβουλευτής προχώρησε σε διόρθωση.
Επισήμανε ότι η Αθήνα έχει υποβάλει επανειλημμένα επίσημα έγγραφα και ρηματικές διακοινώσεις στα Ηνωμένα Έθνη, αμφισβητώντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο και καταθέτοντας στοιχεία για την οριοθέτηση με την Αίγυπτο.
Αναφέρθηκε σε ελληνικές παρεμβάσεις από το 2020 και μετά, σημειώνοντας ότι υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα με πέντε σχετικά έγγραφα.
Η Βασιλική Πολίτου τον ευχαρίστησε για τη διευκρίνιση, αναγνωρίζοντας τη σημασία της για την ακριβή ενημέρωση των ακροατών.
Το 66% του καλωδίου και τα ερωτήματα για τη Meridiam
Στη συνέχεια, η συζήτηση στράφηκε στην οικονομική διάσταση του Great Sea Interconnector.
Ο Νότης Μαριάς έθεσε ερωτήματα για τη μεταβίβαση του 66% του έργου στη γαλλική Meridiam, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα έργο με σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Ανέφερε ποσά 657 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους και 100 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε στη συνέντευξη.
Το βασικό ερώτημα που διατύπωσε ήταν ποιο ακριβώς αντάλλαγμα έλαβε η ελληνική πλευρά για τη μεταβίβαση του πλειοψηφικού ποσοστού.
Ζήτησε εξηγήσεις από τον ΑΔΜΗΕ και έθεσε επιπλέον το ζήτημα της ύπαρξης ή μη συμβατικής ρήτρας που θα απέτρεπε μελλοντική μεταβίβαση των μετοχών σε τουρκικά επιχειρηματικά συμφέροντα.
Πρόκειται για ερωτήματα που ο ίδιος έθεσε δημοσίως, χωρίς στη συνέντευξη να παρουσιαστούν τα σχετικά συμβατικά έγγραφα ώστε να επιβεβαιωθούν οι όροι της συναλλαγής.
«Τι θα κερδίσει ο Έλληνας καταναλωτής;»
Ο Νότης Μαριάς αμφισβήτησε επίσης κατά πόσον η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα οδηγήσει σε απτό οικονομικό όφελος για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Υποστήριξε ότι δεν υπάρχει εγγυημένη τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές, καθώς η διαμόρφωση των τιμών θα εξακολουθήσει να εξαρτάται από τους μηχανισμούς της αγοράς.
Παρουσίασε παράλληλα δικούς του υπολογισμούς για τις οικονομικές αποδόσεις του έργου προς το ελληνικό Δημόσιο.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, σημαντικά οφέλη θα αποκομίσουν οι εταιρείες που συμμετέχουν στην κατασκευή και εκμετάλλευση του έργου, καθώς και το Ισραήλ, το οποίο θα αποκτήσει πρόσθετες δυνατότητες εισαγωγής και εξαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι οικονομικές αυτές εκτιμήσεις αποτελούν θέσεις του συνεντευξιαζόμενου και δεν συνοδεύτηκαν στη συζήτηση από ανεξάρτητη μελέτη κόστους–οφέλους.
Η Κύπρος και το διπλωματικό αδιέξοδο του Ερντογάν
Στην αρχή της συνέντευξης, ο Νότης Μαριάς αναφέρθηκε και στη συμπεριφορά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία, με αφορμή τη συζήτηση για την COP31.
Εκτίμησε ότι η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλωματική αντίφαση, καθώς εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά, σύμφωνα με την περιγραφή του, αναγκάζεται να αποδεχθεί τη συμμετοχή του Κύπριου Προέδρου σε διεθνή διοργάνωση επί τουρκικού εδάφους.
Κατά τον ίδιο, αυτή η εξέλιξη αποδυναμώνει πολιτικά την τουρκική επιχειρηματολογία περί δύο κρατών στην Κύπρο.
Η εκτίμησή του περί έμμεσης αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί πολιτική ερμηνεία και δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με επίσημη διπλωματική αναγνώριση.
Η συνέντευξη ολοκληρώθηκε με τον Νότη Μαριά να επανέρχεται στην ανάγκη δημοσιοποίησης του περιεχομένου της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης, θεωρώντας ότι πρόκειται για κρίσιμο στοιχείο προκειμένου να αξιολογηθούν οι χειρισμοί που έγιναν γύρω από το καλώδιο.