Νέα διάσταση αποκτά η υπόθεση του Great Sea Interconnector (GSI) μετά την παρέμβαση διακομματικής ομάδας μελών της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων, η οποία καλεί την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ να στηρίξει ενεργά το μεγάλο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ανατολικής Μεσογείου.
Επικεφαλής της πρωτοβουλίας βρίσκονται ο Δημοκρατικός βουλευτής Μπραντ Σνάιντερ και ο Ρεπουμπλικανός Γκας Μπιλιράκης. Μαζί τους συνυπογράφουν οι Jake Auchincloss, Dan Goldman, Craig Goldman και Haley Stevens, προσδίδοντας στην κίνηση σαφή διακομματικό χαρακτήρα.
Οι έξι βουλευτές απέστειλαν επιστολή στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και στον επικεφαλής της Αμερικανικής Εταιρείας Χρηματοδότησης Διεθνούς Ανάπτυξης, Μπέντζαμιν Μπλακ, ζητώντας ουσιαστικά μεγαλύτερη αμερικανική εμπλοκή στο έργο.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο:
«Σας καλούμε να δώσετε προτεραιότητα σε αυτό το έργο».
Η Ανατολική Μεσόγειος στο επίκεντρο του νέου ενεργειακού χάρτη
Η σημασία της επιστολής δεν περιορίζεται στην υποστήριξη ενός ακόμη ενεργειακού project.
Οι Αμερικανοί βουλευτές τοποθετούν τον Great Sea Interconnector μέσα στη μεγάλη γεωπολιτική εικόνα της Ανατολικής Μεσογείου και των νέων διαδρόμων που φιλοδοξούν να συνδέσουν την Ινδία και τη Μέση Ανατολή με την ευρωπαϊκή αγορά.
«Η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε κεντρικό κόμβο ενεργειακών υποδομών και υποδομών συνδεσιμότητας που ενώνουν την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ινδία», επισημαίνουν.
Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αποκαλύπτει ότι το GSI αντιμετωπίζεται από τους συγκεκριμένους Αμερικανούς νομοθέτες όχι απλώς ως ένα περιφερειακό ενεργειακό έργο Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, αλλά ως τμήμα μιας πολύ ευρύτερης αρχιτεκτονικής συνδεσιμότητας.
Σύνδεση με τον IMEC
Στην επιστολή υπάρχει ειδική αναφορά στον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC).
Οι βουλευτές υπογραμμίζουν ότι:
«Η Ανατολική Μεσόγειος θα διαδραματίσει ζωτικής σημασίας ρόλο ως πύλη προς τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης».
Η επισήμανση αυτή ενισχύει τη γεωπολιτική διάσταση του Great Sea Interconnector.
Ο IMEC σχεδιάστηκε ως ένα δίκτυο μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακών υποδομών που θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν νέο άξονα σύνδεσης της Ινδίας με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής.
Μέσα σε αυτή τη λογική, ο χώρος Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας αποκτά κρίσιμο ρόλο ως η ανατολικομεσογειακή γέφυρα προς την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Το μήνυμα για τους «στρατηγικούς ανταγωνιστές»
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η αναφορά των έξι βουλευτών στον διεθνή ανταγωνισμό για τις στρατηγικές υποδομές.
Όπως σημειώνουν:
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σαφές συμφέρον να διασφαλίσουν ότι αυτός ο μετασχηματισμός ενισχύει τους εταίρους μας, διαφοροποιεί τις ενεργειακές διαδρομές, εμβαθύνει την περιφερειακή ολοκλήρωση και προωθεί μια διαφανή εναλλακτική λύση απέναντι σε υποδομές στις οποίες κυριαρχούν στρατηγικοί ανταγωνιστές».
Η συγκεκριμένη διατύπωση μεταφέρει τη συζήτηση από το πεδίο της ενεργειακής πολιτικής σε εκείνο του παγκόσμιου γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Η Ουάσινγκτον καλείται ουσιαστικά να αντιμετωπίσει την Ανατολική Μεσόγειο ως πεδίο στο οποίο δεν πρέπει να επιτρέψει σε ανταγωνιστικές δυνάμεις να αποκτήσουν κυρίαρχο ρόλο στις κρίσιμες υποδομές.
Κρίσιμη η διασύνδεση για την Κύπρο
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, ο Great Sea Interconnector έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Η Κύπρος παραμένει ενεργειακά απομονωμένη από το διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα και το έργο αποσκοπεί ακριβώς στον τερματισμό αυτής της απομόνωσης.
Η υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση θα δημιουργήσει δυνατότητα ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου και, στη μελλοντική του επέκταση, με το Ισραήλ.
Παράλληλα, μπορεί να διευκολύνει την αξιοποίηση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και να δημιουργήσει δυνατότητες αμφίδρομων ροών ανάμεσα στις τρεις χώρες.
Οι Αμερικανοί βουλευτές θεωρούν ότι ένα τέτοιο δίκτυο θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού και θα συμβάλει στην ανάδειξη της Ανατολικής Μεσογείου σε σημαντικότερο ενεργειακό κόμβο.
Το κρίσιμο σημείο: Ζητούν ενημέρωση για τα «γεωπολιτικά εμπόδια»
Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα ακόμη σημείο της επιστολής.
Οι έξι βουλευτές δεν αρκούνται σε μια πολιτική δήλωση στήριξης του έργου.
Ζητούν από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και την αμερικανική αναπτυξιακή χρηματοδοτική αρχή να τους ενημερώσουν για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Great Sea Interconnector και, ειδικότερα, για τα γεωπολιτικά εμπόδια στην υλοποίησή του.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των προβλημάτων που έχουν εμφανιστεί στην πορεία του έργου.
Ο GSI έχει βρεθεί αντιμέτωπος τόσο με οικονομικές και χρηματοδοτικές αβεβαιότητες όσο και με ζητήματα που σχετίζονται με τη γεωπολιτική κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η απαίτηση των Αμερικανών βουλευτών για επίσημη ενημέρωση σημαίνει ότι οι δυσκολίες του έργου περνούν πλέον και στο μικροσκόπιο του Κογκρέσου.
Το έργο και το κόστος των 1,9 δισ. ευρώ
Ο Great Sea Interconnector προβλέπει σε πρώτη φάση την υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου και, σε επόμενο στάδιο, την επέκτασή της προς το Ισραήλ.
Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα και τεχνικά πιο απαιτητικά ενεργειακά έργα της Ανατολικής Μεσογείου.
Ωστόσο, η υλοποίησή του έχει συναντήσει καθυστερήσεις, ενώ έχουν τεθεί ζητήματα σχετικά με τη χρηματοδότηση, το τελικό κόστος και την οικονομική βιωσιμότητά του.
Τον Μάιο του 2026, το Reuters είχε αναφέρει ότι το συνολικό κόστος της διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, μαζί με τη μελλοντική επέκταση προς το Ισραήλ, υπολογίζεται περίπου στα 1,9 δισ. ευρώ, ενώ περαιτέρω αύξηση του κόστους θα μπορούσε να δημιουργήσει ανάγκη πρόσθετης χρηματοδότησης.
Ο GSI από ενεργειακό έργο μετατρέπεται σε γεωπολιτικό ζήτημα
Η παρέμβαση των έξι Αμερικανών βουλευτών έρχεται να επιβεβαιώσει κάτι ευρύτερο: ο Great Sea Interconnector δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά με οικονομικούς ή τεχνικούς όρους.
Στο Κογκρέσο υπάρχουν φωνές που τον συνδέουν ευθέως με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, την αμερικανική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και τον IMEC.
Κυρίως, όμως, η επιστολή εντάσσει το έργο στον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων για τον έλεγχο των ενεργειακών και μεταφορικών δικτύων του μέλλοντος.
Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο στοιχείο της αμερικανικής παρέμβασης.
Η Ανατολική Μεσόγειος παρουσιάζεται ως ο δυτικός τερματικός χώρος μιας νέας γεωοικονομικής αλυσίδας που ξεκινά από την Ινδία, διασχίζει τη Μέση Ανατολή και καταλήγει στην Ευρώπη.
Ισραηλινό νομικό παρατηρητήριο εκθέτει τη Νορβηγία: «Δύο μέτρα και δύο σταθμά για τα κατεχόμενα της Κύπρου»
Και μέσα σε αυτή την αρχιτεκτονική, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ εμφανίζονται ως κρίσιμοι κρίκοι της αλυσίδας.
Η διακομματική παρέμβαση από την Ουάσινγκτον, επομένως, δίνει στον Great Sea Interconnector ένα πολιτικό βάρος που υπερβαίνει κατά πολύ το ίδιο το ηλεκτρικό καλώδιο.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν η έκκληση των έξι βουλευτών θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένη αμερικανική διπλωματική, πολιτική ή χρηματοδοτική εμπλοκή — και κυρίως πώς θα τοποθετηθεί η κυβέρνηση Τραμπ απέναντι στα «γεωπολιτικά εμπόδια» που οι ίδιοι οι Αμερικανοί νομοθέτες ζητούν να μπουν επίσημα στο τραπέζι.