Μια διαφορετική ανάγνωση της νέας έντασης ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι παρουσιάζει ο Σταύρος Καλεντερίδης. Όπως υποστηρίζει, παρά την εικόνα ενός απομονωμένου και πιεζόμενου Ουκρανού προέδρου, εκείνος που βρίσκεται στην πραγματικότητα «με την πλάτη στον τοίχο» είναι ο Αμερικανός πρόεδρος.
Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκεται η απόφαση της Ουάσιγκτον να επιτρέψει την εισαγωγή ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων. Κατά τον Καλεντερίδη, η κίνηση αυτή δεν αποτελεί κάποια αιφνίδια γεωπολιτική μεταστροφή, αλλά υπαγορεύεται πρωτίστως από την ανάγκη του Τραμπ να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων και τον πληθωρισμό στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Η ενεργειακή πίεση μετατρέπεται σε πολιτικό κίνδυνο
Ο Καλεντερίδης συνδέει ευθέως τη νέα αμερικανική στάση με την αύξηση του ενεργειακού κόστους. Το ντίζελ επηρεάζει τις μεταφορές, την αγροτική παραγωγή και, τελικά, τις τιμές σχεδόν όλων των προϊόντων. Επομένως, κάθε νέα άνοδος στα καύσιμα μετατρέπεται γρήγορα σε πολιτικό κόστος για τον Λευκό Οίκο.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, ο Τραμπ χρειάζεται άμεσα μια αποκλιμάκωση των τιμών και στράφηκε προς τη Μόσχα επειδή οι υπόλοιπες επιλογές ήταν είτε ανεπαρκείς είτε εξαιρετικά επικίνδυνες. Η Ρωσία απέκτησε έτσι ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί: τη δυνατότητα να προσφέρει στην αμερικανική αγορά πρόσθετες ποσότητες καυσίμων και να συμβάλει στην προσωρινή αποκλιμάκωση.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, σημειώνει ο αναλυτής, διέκρινε την ανάγκη του Τραμπ και την αξιοποίησε διπλωματικά. Η ρωσική πλευρά εμφανίστηκε έτοιμη να διαθέσει άμεσα φορτία, μετατρέποντας ένα αμερικανικό οικονομικό πρόβλημα σε ευκαιρία για επαναπροσέγγιση και χαλάρωση των περιορισμών.
Γιατί η Ουάσιγκτον πιέζει το Κίεβο
Βασικό σημείο τριβής αποτελούν οι ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων και ενεργειακών εγκαταστάσεων. Για το Κίεβο, οι επιχειρήσεις αυτές συνιστούν απάντηση στα ρωσικά πλήγματα κατά του ουκρανικού συστήματος ηλεκτροδότησης. Για τις ΗΠΑ, όμως, η καταστροφή ρωσικής παραγωγικής δυναμικότητας μπορεί να περιορίσει την παγκόσμια προσφορά καυσίμων και να αυξήσει τις τιμές.
Εδώ, κατά τον Καλεντερίδη, συγκρούονται δύο διαφορετικές επιδιώξεις:
- Η Ουκρανία θέλει να προκαλέσει οικονομικό και στρατιωτικό κόστος στη Ρωσία.
- Ο Τραμπ χρειάζεται το ρωσικό πετρέλαιο και τα ρωσικά διυλιστήρια να παραμείνουν λειτουργικά, ώστε να υποχωρήσουν οι τιμές.
Η Ουάσιγκτον φέρεται, σύμφωνα με όσα επικαλείται ο αναλυτής, να έχει ζητήσει επανειλημμένα από το Κίεβο να σταματήσει τα πλήγματα. Παράλληλα, φέρεται να προειδοποίησε ότι η συνέχισή τους θα μπορούσε να έχει συνέπειες ακόμη και στην παροχή αμερικανικών πληροφοριών προς την Ουκρανία.
Ο Καλεντερίδης θεωρεί ότι η εξάρτηση του Κιέβου από τις ΗΠΑ περιορίζει δραστικά τα περιθώρια αντίδρασης του Ζελένσκι. Χωρίς αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, δορυφορικά δεδομένα και πληροφορίες, η ουκρανική θέση στο μέτωπο θα επιδεινωνόταν κατακόρυφα.
Η οργισμένη αντίδραση Ζελένσκι
Ο Ουκρανός πρόεδρος αντέδρασε έντονα στην αμερικανορωσική συνεννόηση, χαρακτηρίζοντάς την επιβλαβή για τη χώρα του. Υποστήριξε ότι οι συνομιλίες που διεξάγονταν με τους Αμερικανούς λειτουργούσαν ως «προπέτασμα καπνού», ενώ την ίδια στιγμή ο Τραμπ διαπραγματευόταν απευθείας με τον Πούτιν.
Κατά την ουκρανική ανάγνωση, κάθε έσοδο από τις ρωσικές ενεργειακές εξαγωγές ενισχύει τη δυνατότητα της Μόσχας να συνεχίσει τον πόλεμο. Ο Ζελένσκι εμφανίζεται επίσης να θεωρεί ότι Ουκρανοί και Ευρωπαίοι οδηγήθηκαν προ τετελεσμένων αποφάσεων, χωρίς πραγματική συμμετοχή στη διαμόρφωση της συμφωνίας.
Ο Καλεντερίδης, ωστόσο, εκτιμά ότι η μετωπική επίθεση του Ζελένσκι κατά του Τραμπ είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη. Η δημόσια συζήτηση για την ανάγκη ανάδειξης «νέου ηγέτη» στην Ουκρανία δείχνει, σύμφωνα με τον ίδιο, πως η σύγκρουση έχει ξεπεράσει πλέον το επίπεδο μιας απλής διπλωματικής διαφωνίας.
Η Ευρώπη ξανά στο περιθώριο
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίζεται ο αναλυτής απέναντι στις ευρωπαϊκές ηγεσίες. Επισημαίνει την αντίφαση μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξακολουθεί να επιδιώκει την ενεργειακή αποσύνδεση από τη Ρωσία, την ώρα που οι ΗΠΑ ανοίγουν δικό τους δίαυλο προμήθειας ρωσικών προϊόντων.
Η ανάλυσή του καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να αγοράζει ακριβότερη ενέργεια μέσω μεσαζόντων, ενώ η Ουάσιγκτον εξασφαλίζει φθηνότερες προμήθειες για την οικονομία της. Πρόκειται, όπως υποστηρίζει, για ακόμη μία ένδειξη ότι οι μεγάλες δυνάμεις κινούνται με κριτήριο το δικό τους εθνικό συμφέρον, ανεξάρτητα από τις δεσμεύσεις που επιβάλλουν στους συμμάχους τους.
Η «δαμόκλειος σπάθη» πάνω από τον Ζελένσκι
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο Καλεντερίδης υποστηρίζει ότι οι δυτικοί διαθέτουν πολλαπλούς μοχλούς πίεσης στο εσωτερικό της Ουκρανίας: από την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια έως τις έρευνες για διαφθορά που αγγίζουν το περιβάλλον του προέδρου.
Κατά την εκτίμησή του, οι συγκεκριμένες υποθέσεις λειτουργούν σαν «δαμόκλειος σπάθη» πάνω από τον Ζελένσκι. Εάν επιλέξει να συγκρουστεί πλήρως με την Ουάσιγκτον, ενδέχεται να αντιμετωπίσει τόσο εξωτερική απομόνωση όσο και ισχυρότερη αμφισβήτηση στο εσωτερικό.
Το κεντρικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η αμερικανική πολιτική αλλάζει όταν το επιβάλλουν οι εσωτερικές ανάγκες των ΗΠΑ. Ο Τραμπ μπορεί να πιέζεται από τις τιμές και τις εκλογικές επιπτώσεις τους, διαθέτει όμως τη δύναμη να μεταφέρει αυτή την πίεση στον ασθενέστερο κρίκο —και αυτός, στην παρούσα συγκυρία, είναι η Ουκρανία.