Σε μια παρέμβαση με σαφές μήνυμα για την ανάγκη ενίσχυσης της ελληνικής και κυπριακής αποτροπής, ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στο ΣΙΓΜΑ, υποστήριξε ότι η πολιτική των «ήρεμων νερών» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις όχι μόνο δεν απέδωσε τα αναμενόμενα, αλλά συνοδεύτηκε από κλιμάκωση των τουρκικών αξιώσεων.
«Απέτυχε η πολιτική των ήπιων νερών και έφερε φουρτούνες», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα ενίσχυσε τις διεκδικήσεις της τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Κύπρο.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης τοποθέτησε το ζήτημα της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια και το τουρκικό casus belli. Όπως επισήμανε, η Τουρκία απειλεί με πόλεμο σε περίπτωση επέκτασης στο Αιγαίο, ενώ ταυτόχρονα απαιτεί αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών, την ώρα που στην κατεχόμενη Κύπρο διατηρεί δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες.
Η κρίσιμη γραμμή Κρήτη–Κάρπαθος–Ρόδος
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Γιάννος Χαραλαμπίδης στην περιοχή μεταξύ Κρήτης, Καρπάθου και Ρόδου, την οποία παρουσίασε ως κομβικό γεωστρατηγικό χώρο που συνδέει το Αιγαίο με την Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο.
Κατά την ανάλυσή του, εκεί είναι το σημείο όπου η Ελλάδα θα έπρεπε να προβάλλει αποφασιστικά την ισχύ και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Ο συγκεκριμένος άξονας αποτελεί ουσιαστικά μία από τις νότιες πύλες του Αιγαίου. Ο έλεγχός του αποκτά, σύμφωνα με τον ίδιο, σημασία πολύ μεγαλύτερη από μια απλή ελληνοτουρκική διαφορά για θαλάσσιες ζώνες.
«Η σημασία των στενών είναι γεωπολιτική και γεωστρατηγική», τόνισε, εξηγώντας ότι μέσω αυτής της γεωγραφικής ζώνης η Ελλάδα μπορεί να ελέγχει εισόδους και εξόδους προς την Ανατολική Μεσόγειο.
«Η αχίλλειος πτέρνα είναι πάντοτε η Κύπρος»
Το πλέον κρίσιμο σημείο της παρέμβασής του αφορούσε, ωστόσο, την Κύπρο.
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης έθεσε ένα σενάριο το οποίο, όπως υποστήριξε, πρέπει να βρίσκεται στον πυρήνα του ελληνικού στρατηγικού σχεδιασμού: Τι θα συμβεί εάν, μέσα σε μια ελληνοτουρκική κρίση στο Αιγαίο, η Τουρκία επιλέξει να μεταφέρει το στρατιωτικό πλήγμα στην Κύπρο;
«Η αχίλλειος πτέρνα είναι πάντοτε η Κύπρος», προειδοποίησε.
Κατά τον ίδιο, η Αθήνα δηλώνει ότι θα υπερασπιστεί τα συμφέροντά της στο Αιγαίο και ότι θα απαντήσει επί του πεδίου. Το ερώτημα όμως που παραμένει είναι ποια θα είναι η αντίδρασή της σε περίπτωση τουρκικής στρατιωτικής ενέργειας εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Γι’ αυτό και πρότεινε τη δημιουργία μιας σαφούς αποτρεπτικής φόρμουλας.
Πρώτος πυλώνας, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, θα πρέπει να είναι η θεσμοθέτηση αμυντικού δόγματος. Δεύτερος, η σαφής ελληνική θέση ότι επίθεση εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας θα σημαίνει αυτομάτως πολεμική εμπλοκή και της Ελλάδας.
Με άλλα λόγια, η Άγκυρα θα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την Κύπρο ως απομονωμένο στρατιωτικό θέατρο.
Το ευρωπαϊκό χαρτί
Ο τρίτος άξονας της πρότασης Χαραλαμπίδη αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας.
Ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων υποστήριξε ότι Αθήνα και Λευκωσία θα πρέπει να επιδιώξουν τη θεσμική κατοχύρωση, σε επίπεδο ΕΕ, της αντίδρασης που θα υπάρξει σε ενδεχόμενη τουρκική επίθεση κατά της Ελλάδας ή νέα επίθεση κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στόχος, όπως εξήγησε, είναι να καταστεί σαφές εκ των προτέρων ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ενεργοποιηθεί η ευρωπαϊκή υποχρέωση αμοιβαίας συνδρομής, ώστε τα κράτη-μέλη να κληθούν να στηρίξουν το κράτος που δέχεται επίθεση, ακόμη και με στρατιωτικά μέσα.
Για τον Γιάννο Χαραλαμπίδη, εκεί βρίσκεται και η ουσία της αποτροπής.
Δεν είναι, όπως είπε, η προσπάθεια να σταματήσει ένας πόλεμος αφού αυτός έχει ήδη ξεσπάσει. Είναι η δημιουργία τέτοιων πολιτικών, στρατιωτικών και διπλωματικών δεδομένων πριν από την κρίση, ώστε ο αντίπαλος να γνωρίζει ότι δεν τον συμφέρει να προχωρήσει σε στρατιωτική ενέργεια.
«Αποτροπή σημαίνει εκ των προτέρων να υπενθυμίσουμε στην Τουρκία ότι το οποιοδήποτε κόστος θα είναι μεγαλύτερο από το οποιοδήποτε όφελος», ήταν το μήνυμα με το οποίο συμπύκνωσε τη θέση του.
Και αυτή ακριβώς είναι η κεντρική προειδοποίηση της παρέμβασής του: Αιγαίο, Κρήτη, Κάρπαθος, Ρόδος και Κύπρος δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστά γεωστρατηγικά μέτωπα. Αποτελούν έναν ενιαίο χώρο, στον οποίο η αποτροπή πρέπει να είναι προκαθορισμένη, αξιόπιστη και ξεκάθαρη πριν εκδηλωθεί η επόμενη κρίση.