Του Σάββα Καλεντερίδη
Στην εκπομπή «Skal Wars» φιλοξενήθηκε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Νίκος Φαραντούρης, ένα 24ωρο πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την έκθεση σχετικά με την Τουρκία.
Η ψηφοφορία της Πέμπτης 17 Ιουνίου 2026 μπορεί να χαρακτηριστεί ακόμη και «ιστορική», καθώς στην έκθεση περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, αναφορά για κυρώσεις σε βάρος του Τούρκου υπουργού Δικαιοσύνης, Ακίν Γκιουρλέκ, ο οποίος –όπως είπε– έχει χαρακτηριστεί από την τουρκική αξιωματική αντιπολίτευση ως «κινούμενη γκιλοτίνα».
Παράλληλα, έντονες είναι τουρκικές αντιδράσεις, τόσο από τον ίδιο τον υπουργό όσο και από τον εκπρόσωπο του κυβερνώντος κόμματος στην Τουρκία, αλλά και από κυβερνητικούς παράγοντες που εκτόξευσαν απαξιωτικά σχόλια εναντίον μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τα οποία αναδεικνύουν τις πρακτικές της Άγκυρας.
Ο Νίκος Φαραντούρης, από την πλευρά του, τόνισε ότι η συγκυρία είναι κρίσιμη, καθώς οι τουρκικές προκλήσεις δεν περιορίζονται πλέον στο επίπεδο της ρητορικής, αλλά λαμβάνουν μορφή συγκεκριμένων ενεργειών στο πεδίο.
«Πράγματι, είναι μία κρίσιμη μέρα και η σημερινή και κυρίως η αυριανή. Σε λίγο, σε μισή ώρα από τώρα, με το που ολοκληρώσουμε τη συζήτησή μας, θα πάρω τον λόγο στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, γιατί του αυριανού ψηφίσματος προηγείται σημερινή τοποθέτηση των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Έχουμε καταθέσει τροπολογίες στο ψήφισμα που περιλαμβάνουν τη Γαλάζια Πατρίδα και συγκεκριμένα τις απειλές κατά της πατρίδας μας, αλλά και το κυοφορούμενο σχέδιο νόμου που επίκειται να κατατεθεί στην τουρκική Εθνοσυνέλευση και πολλά άλλα πράγματα.
Συντάκτης, εισηγητής της έκθεσης είναι ο συνάδελφος, φίλος, Ισπανός Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, με τον οποίο έχουμε ήδη συνομιλήσει όλο αυτό το διάστημα και θα δώσουμε μάχη και οι τροπολογίες που έχουμε καταθέσει το προηγούμενο διάστημα, αλλά και το ψήφισμα στο σύνολό του, να περάσει αύριο ενισχυμένο με τις τελευταίες εξελίξεις.
Και ποιες είναι οι τελευταίες εξελίξεις; Δυστυχώς οι προκλήσεις αυγατίζουν. Δεν στεκόμαστε μονάχα στο αφήγημα της Γαλάζιας Πατρίδας ή σε όλα τα υπόλοιπα που συνιστούν οπισθοδρόμηση του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατικής αρχής.
Έχουμε πλέον τις απειλές να λαμβάνουν χώρα στο πεδίο. Θυμίζω στους τηλεθεατές μας, αγαπητέ κύριε Καλεντερίδη, ότι την προηγούμενη εβδομάδα, 5 Ιουνίου, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Προστασίας του Περιβάλλοντος, ο υπουργός Γεωργίας και Αλιείας της Τουρκίας εξήγγειλε την εποπτεία των θαλασσίων ζωνών αλιείας, των αλιευτικών ζωνών δικαιοδοσίας της Τουρκίας στο Αιγαίο, από 24 Ιουλίου.
Ουσιαστικά δηλαδή παντρεύει το αφήγημα της Γαλάζιας Πατρίδας με την αλιεία και περνάει στην εφαρμογή του πριν ακόμα ψηφιστεί από την τουρκική Εθνοσυνέλευση. Κάτι το οποίο επίκειται αμέσως μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, για να μη δημιουργήσει σκόνη ενόψει της Συνόδου στην Άγκυρα τον Ιούλιο.
Άρα λοιπόν το αφήγημα λαμβάνει σάρκα και οστά. Περνάει στην εφαρμογή του και στη νομοθετική κατοχύρωσή του», ανέφερε ο Ευρωβουλευτής.
Πώς είναι δυνατόν να μην αποτελεί κεντρικό ζήτημα το τουρκικό νομοσχέδιο, το οποίο πιθανόν θα γίνει νόμος τον Οκτώβρη, εάν δεν αντιδράσουμε; Ένας νόμος που προβλέπει αποστολές για το πολεμικό ναυτικό, την ακτοφυλακή και την αστυνομία στο μισό Αιγαίο και θα εντέλλει τις τουρκικές αρχές να ενεργούν επί του πεδίου όταν θεωρούν ότι υπάρχουν παραβιάσεις. Δεν θα είναι αυτό μια δυνητική, αστείρευτη πηγή κρίσεων στο Αιγαίο; Και δεν θα δεσμεύει ακόμη και έναν μελλοντικό Τούρκο ηγέτη που καλόπιστα θα ήθελε να διαπραγματευθεί με την Ελλάδα βάσει διεθνούς δικαίου; Έχει γίνει κατανοητό αυτό από το ελληνικό πολιτικό σύστημα και από τους Ευρωπαίους συναδέλφους; Δεν πρέπει η σταθερότητα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο να είναι κεντρικό ζήτημα των Βρυξελλών;
«Το συνοψίσατε τέλεια. Ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του αφηγήματος της Γαλάζιας Πατρίδας αντιμετωπίζεται στην Αθήνα ως εσωτερικό ζήτημα της Τουρκίας που δεν αφορά την Ελλάδα. Αυτά ακούμε ενάμιση μήνα τώρα. Αυτά ακούμε τόσα χρόνια.
Θέλω να υπενθυμίσω την αλληλουχία των εξελίξεων. Πριν από 20 χρόνια ο κύριος Νταβούτογλου, ο θεωρητικός του Ερντογάν και πρώην υπουργός Εξωτερικών, στο περίφημο βιβλίο του περί στρατηγικού βάθους, τα έγραψε και έκτοτε ξετυλίγεται το κουβάρι της Γαλάζιας Πατρίδας πολύ συστηματικά και μεθοδικά και με συγκεκριμένα βήματα.
Τα συγκεκριμένα βήματα είναι γνωστά. Ήδη, για παράδειγμα, από τον Νοέμβριο του 2019 με το τουρκολιβυκό σύμφωνο έχει ξεκινήσει η υλοποίησή του. Στη συνέχεια όλες οι ρητορικές εξάρσεις, “θα έρθουμε βράδυ” και ούτω καθεξής, οδηγούν προς αυτό το συμπέρασμα. Στην Αθήνα αγρόν ηγόραζαν.
Έχουμε πρόσφατα γεγονότα, όπως την περίφημη NAVTEX επ’ αόριστον του Ιανουαρίου. Θυμίζω ότι κάποιοι από εμάς είχαμε αντιδράσει τότε με επίσημα διαβήματα, γραπτές παρεμβάσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε διεθνείς οργανισμούς. Πάλι κάποιοι στο υπουργείο Εξωτερικών διέρρεαν ότι αποτελεί ένα εσωτερικό ζήτημα, ότι είναι οδηγίες προς ναυτιλλομένους, ότι αυτές οι περίεργες, παράνομες και ανυπόστατες NAVTEX επ’ αόριστον που χώρισαν το Αιγαίο στη μέση δεν αποτελούν κάτι νομικά δεσμευτικό. “Μην αγχώνεστε παιδιά”.
Και μετά από έξι μήνες έχουμε τις επίσημες διαρροές για την επικείμενη θέσπιση του νόμου περί Γαλάζιας Πατρίδας.
Ο νόμος πρέπει να καταλάβουν κάποιοι ότι δημιουργεί υποχρεωτικότητες από τον πρόεδρο της Τουρκίας μέχρι τον τελευταίο φαντάρο και προφανώς τους στρατηγούς, τους ναυάρχους, τους φτεράρχους και όλα τα όργανα της τουρκικής πολιτείας. Όταν ένας νόμος υποχρεώνει σε μία συγκεκριμένη δράση, στάση, τότε άπαντες υποχρεούνται να τον υλοποιήσουν.
Για παράδειγμα, η τουρκική ακτοφυλακή τι θα κάνει; Θα πρέπει να συλλάβει κάποιον Έλληνα ψαρά ο οποίος αντίκειται σε αυτά τα τρελά που ετοιμάζονται να θεσπίσουν από την τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Και πάλι εδώ και ενάμιση μήνα οι διαρροές από την ελληνική κυβέρνηση είναι ότι “δεν μπορούμε να σχολιάσουμε, δεν μπορούμε να τοποθετηθούμε και δεν θέλουμε να πάρουμε θέση για κάτι το οποίο είναι εσωτερικό ζήτημα της Τουρκίας”.
Συγγνώμη. Εάν μεθαύριο, προς υλοποίηση του παράνομου τουρκικού νόμου, η Τουρκία προχωρήσει σε συλλήψεις αλιέων στο Βόρειο Αιγαίο, τι θα λέμε; Ότι είναι εσωτερικό ζήτημα της Τουρκίας και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα; Ή θα πρέπει να αντιδράσουμε στο πεδίο;
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, έχουμε την υλοποίηση του αφηγήματος ακόμα και πριν από την ψήφιση του υποχρεωτικού αυτού για όλα τα όργανα της τουρκικής πολιτείας νόμου. Έχουμε, όπως ανήγγειλε πλέον ο υπουργός Αλιείας της Τουρκίας, το monitoring, την εποπτεία υποτίθεται των θαλασσίων αλιευτικών ζωνών από 24 Ιουλίου. Το είπε ο άνθρωπος και πέρασε στα ψηλά στην Αθήνα.
Άρα λοιπόν πράγματι οι υποχρεωτικότητες που δημιουργεί στο εσωτερικό της Τουρκίας είναι εξελίξεις που θα φέρουν σε εξαιρετικά δύσκολη θέση την Ελλάδα και γι’ αυτό θα πρέπει να τις προλάβουμε.
Αντί λοιπόν να περιμένουμε μέχρι την υλοποίηση και την εφαρμογή στο πεδίο, αυτό που κάναμε πριν από ενάμιση μήνα οι τέσσερις ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ ήταν να κάνουμε επίσημο διάβημα. Και το επίσημο διάβημα έχει την έννοια της ενημέρωσης, έχει την έννοια της προειδοποίησης, έχει την έννοια της εγρήγορσης, έχει την έννοια της πρόληψης.
Όλα όσα δηλαδή θα έπρεπε να έχει κάνει η επίσημη κυβέρνηση και δεν κάνει».
Η Τουρκία ξεδιπλώνει διαχρονικά τις διεκδικήσεις της εναντίον της Ελλάδας επειδή δεν αντιμετωπίζει αντίσταση και κόστος. Το 2020, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις για τις παράνομες γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ, η Τουρκία απέσυρε τα ερευνητικά και τα γεωτρύπανα. Με την παρέμβασή σας για τον αποκλεισμό της Κυπριακής Δημοκρατίας από τις εργασίες της παγκόσμιας διάσκεψης για το κλίμα, υπήρξε ενόχληση της Κομισιόν και τουρκικές διαρροές ότι δεν θα αποκλειστεί ξανά η Κυπριακή Δημοκρατία. Δεν αποδεικνύει αυτό ότι για κάθε τουρκική κίνηση πρέπει να υπάρχει απάντηση;
«Ξέρετε, τα έχετε αναδείξει από την εκπομπή σας, τα έχετε γράψει στα βιβλία σας, τα έχετε πει χίλιες φορές χρόνια τώρα εσείς προσωπικά και άλλοι. Αλλά εδώ επαναλαμβάνεται στην πράξη ότι ο θρασύς αποθρασύνεται εάν δεν του βάλεις ένα στοπ.
Παράδειγμα, την προπροηγούμενη εβδομάδα ενημερωνόμαστε ότι η Τουρκία, η οποία είναι η διοργανώτρια χώρα της παγκόσμιας διάσκεψης για το κλίμα τον ερχόμενο Νοέμβριο στην Αττάλεια, αποκλείει από τις προπαρασκευαστικές εργασίες της παγκόσμιας αυτής συνόδου για το κλίμα και το περιβάλλον την Κύπρο.
Μιλάμε για τεράστιο γεγονός παγκόσμιας εμβέλειας. Θα έρθουν πρωθυπουργοί από όλες τις χώρες υπό την αιγίδα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η διοργανώτρια χώρα Τουρκία αποκλείει από τις προπαρασκευαστικές ενέργειες την Κύπρο, την οποία δεν αναγνωρίζει, η οποία εκτός από κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης τυχαίνει να είναι αυτή την περίοδο και η προεδρεύουσα χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Αθήνα σιώπησε επισήμως. Εμείς καταθέσαμε ερώτηση-παρέμβαση με αυστηρό τόνο και καλέσαμε την Κομισιόν εδώ και τώρα να τοποθετηθεί. Πώς είναι δυνατόν να ανέχεται μία παγκόσμια συνδιάσκεψη που διοργανώνει μια χώρα, η οποία τρομάρα μας βρίσκεται και σε προενταξιακή διαδικασία, και να αποκλείει την προεδρεύουσα χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Η Κομισιόν αντέδρασε με αυστηρό τόνο και κάλεσε την Τουρκία να μη διανοηθεί να προχωρήσει σε τέτοιου είδους ενέργειες, έστω και στις προπαρασκευαστικές εργασίες.
Άρα δεν είναι τίποτα μάταιο. Κανένας αγώνας, καμία αντίδραση, καμία δράση, καμία ενέργεια, καμία διεθνής και θεσμική παρέμβαση δεν είναι μάταιη. Απεναντίας, σώζουν καταστάσεις, δηλώνουν ποια είναι τα ζητήματα, ενημερώνουν τους εταίρους μας και αξιώνουμε αυτό για το οποίο βρισκόμαστε στην Ευρωπαϊκή Ένωση: απόλυτη εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου».
Η Τουρκία εμφανίζει απίστευτη ενόχληση για το γεγονός ότι ο Ακίν Γκιουρλέκ βρίσκεται μέσα στην έκθεση για να του επιβληθούν κυρώσεις. Άρα, κάθε κίνηση της Τουρκίας πρέπει να έχει απάντηση από την Ελλάδα, τους ευρωβουλευτές και όσους κινούνται σε αυτή την κατεύθυνση.
«Θέλω να επισημάνω το εξής: αυτά τα ζητήματα είναι προφανές ότι δεν προσφέρονται ούτε για μικροπολιτική αντιπαράθεση ούτε για κομματική καπηλεία. Γι’ αυτό λοιπόν έχει μαλλιάσει η γλώσσα μας να λέμε ότι σε πνεύμα εθνικής ομοψυχίας πρέπει να ενώνουμε τις δυνάμεις μας.
Δεν βλέπω όμως αυτό το πνεύμα εθνικής ομοψυχίας ούτε να καλλιεργείται ούτε να υλοποιείται από την κυβέρνηση. Θα μπορούσαν με χίλιους δύο τρόπους οι φίλοι στο υπουργείο Εξωτερικών και στην ελληνική κυβέρνηση να συντονίσουν τις ενέργειές τους, τις ενέργειες όλων μας, και όλοι μαζί σε αρραγές μέτωπο να διεκδικήσουμε τα αυτονόητα.
Για παράδειγμα, τόσο στην περίπτωση της Γαλάζιας Πατρίδας όσο και στην περίπτωση του αποκλεισμού της Κύπρου από τις προπαρασκευαστικές εργασίες για την παγκόσμια συνδιάσκεψη για το κλίμα, όσο και νωρίτερα, αν θυμάστε, στην περίπτωση της παράνομης μεταφοράς και εγκατάστασης έξι τουρκικών αεροσκαφών F-16 στα κατεχόμενα, κάποιοι από εμάς ενεργοποιήσαμε και τους συμμάχους μας και εταίρους μας, αλλά και την ομογένεια εκείθεν του Ατλαντικού.
Η τελευταία παρέμβαση είναι του Λεωνίδα Αραπτάκη, μέλους του αμερικανικού Κογκρέσου, ο οποίος και αυτός μιλάει για απαράδεκτες απειλές σε σχέση με το νομοσχέδιο που κυοφορείται στην τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Είχαν προηγηθεί τέσσερις βουλευτές, και όχι όλοι ελληνικής καταγωγής, στις Ηνωμένες Πολιτείες, που έθεσαν το ζήτημα της παραβίασης του αμερικανικού δικαίου από την Άγκυρα με τη μεταφορά έξι τουρκικών αεροσκαφών στα κατεχόμενα.
Άρα λοιπόν θέλω να πω με απλά ελληνικά ότι μία ενεργητική παρουσία στα διεθνή φόρα, με θεσμικά διαβήματα και αποφασιστικότητα, είναι αυτό που λέμε “κάλλιον το προλαμβάνειν ή θεραπεύειν”.
Ούτε πόλεμο θέλουμε ούτε όξυνση. Θέλουμε όμως απλά εφαρμογή απόλυτη του διεθνούς δικαίου, των αρχών της καλής γειτονίας και θωράκιση της εθνικής μας κυριαρχίας και της εδαφικής μας ακεραιότητας.
Και θέλω να πω και κάτι άλλο, κύριε Καλεντερίδη. Η εξωτερική πολιτική της χώρας μας δεν πρέπει προφανώς να αλίσκεται μονάχα στην αντίδραση στις προκλητικές και παράνομες ενέργειες της Τουρκίας. Αυτό είναι αυτονόητο. Παρότι δεν γίνεται. Παρότι έχουμε επιλέξει τον κατευνασμό κάποιοι στην Αθήνα εδώ και χρόνια. Παρά το γεγονός ότι η εξωτερική μας πολιτική χαρακτηρίζεται από μία σιωπή, μία λογική αναχωρητισμού και κατευνασμού, αυτό το θεωρώ αυτονόητο: την αντίδραση.
Ταυτόχρονα χρειάζεται ενεργητική διπλωματία.
Για παράδειγμα, είναι δυνατόν να διεκδικεί η Τουρκία πέρυσι στη Βραζιλία την παγκόσμια διάσκεψη για το κλίμα, που διοργανώθηκε υπό την αιγίδα του προέδρου Λούλα ντα Σίλβα, στην οποία συμμετείχαν πρωθυπουργοί, πρόεδροι χωρών, ο καγκελάριος Μερτς, και η Ελλάδα να υποεκπροσωπείται; Να μην έχει εκπροσωπήσει τη χώρα ένας υπουργός;
Προσωπικά συμμετείχα ως μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εκπροσώπησα με άλλους ευρωβουλευτές το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Εάν ανατρέξετε στις αναρτήσεις μου τον περασμένο Νοέμβριο από το Μπελέμ της Βραζιλίας, είχα προειδοποιήσει ότι η γείτων χώρα βρίσκεται εδώ με πολυπληθή αντιπροσωπία, με ένα περίπτερο πρωτοφανούς δυναμικής και παρουσίας και ότι διεκδικεί να οργανώσει την επόμενη συνδιάσκεψη.
Τελικά την κέρδισε. Τελικά η Τουρκία απέναντι στην Αυστραλία κέρδισε με συμμαχίες, με ενεργητική διπλωματία, με προπαρασκευή τη διοργάνωση της επόμενης συνδιάσκεψης.
Γιατί να μη διεκδικήσει η χώρα μας, με τη στήριξη των ευρωπαϊκών χωρών, της Δύσης και όλων των άλλων συμμάχων που έχουμε σε όλο τον κόσμο, μία χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη διοργάνωση ενός παγκόσμιου γεγονότος που δεν θα στοίχιζε και τίποτα και θα την έβαζε στο προσκήνιο, στο επίκεντρο των συζητήσεων για το κλίμα, για την επάρκεια, για τη βιωσιμότητα του πλανήτη;
Με ένα αρχιπέλαγος, με μια χλωρίδα, με μια πανίδα, σταυροδρόμι πολιτισμών, σταυροδρόμι θαλασσών, σταυροδρόμι δικτύων και μεταφορών.
Άρα λοιπόν η ενεργητική διπλωματία δεν πρέπει να αναλώνεται μονάχα στην αυτονόητη αντίδραση στις προκλήσεις. Πρέπει να πηγαίνει και ένα βήμα παραπάνω. Να θωρακίζουμε την πατρίδα μας με την ήπια ισχύ που διαθέτουμε, με τη διασπορά που έχουμε σε όλο τον κόσμο, με τους φίλους μας σε όλο τον κόσμο.
Η Ελλάδα ως δύναμη σταθερότητας, δημοκρατίας, γέφυρα πολιτισμών και κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να κάνει πολλά. Δυστυχώς αρκείται στα ελάχιστα».
Όλα αυτά που κάνετε ως Έλληνες ευρωβουλευτές βρίσκουν ευήκοα ώτα στην ομάδα των ευρωβουλευτών που έχετε στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Ευρώπης; Και επίσης, πρόσφατα η Τουρκία είχε το θράσος να παρενοχλήσει αεροσκάφη υπουργών Άμυνας τριών χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το θέμα το έθεσε ο Γεάδης Γεάδη, ευρωβουλευτής από την Κύπρο με το ΕΛΑΜ. Υπάρχει αυτό στην έκθεση; Και γενικότερα το Κυπριακό δεν έπρεπε να είναι το πρώτο πράγμα με το οποίο αρχίζει κάθε έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου;
«Όχι μόνο κάθε έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αν μου επιτρέπετε, αυτονοήτως για την Τουρκία, αλλά και κάθε συζήτηση για οποιαδήποτε ενδεχόμενη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αλλά και κάθε συζήτηση για οποιαδήποτε αμυντική συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες. Αλλά και σε κάθε συζήτηση για οποιαδήποτε στήριξη οποιασδήποτε τρίτης χώρας απέναντι σε ενδεχόμενες απειλές τρίτων χωρών. Βλέπε Βαλτικές χώρες, Εσθονίες και ούτω καθεξής.
Εκεί έπρεπε να εστιάζεται βεβαίως και η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι δικές μας παρεμβάσεις.
Παιδιά, έχουμε μία χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό στρατιωτική κατοχή, η οποία δεν αναγνωρίζεται από μία τρίτη χώρα που φιλοδοξεί να μπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ανεξάρτητο κράτος. Παρακαλώ. Δεν αναγνωρίζεται η Κυπριακή Δημοκρατία και ταυτόχρονα στο τραπέζι μπαίνουν και άλλες απειλές.
Εγώ θέλω να σας μεταφέρω ότι τουλάχιστον στα στοιχειώδη οι Έλληνες αξιωματούχοι και οι Έλληνες ευρωβουλευτές έχουμε μία σύμπνοια.
Από την άλλη, αγαπητέ κύριε Καλεντερίδη, αυτό που είναι πιο σημαντικό απ’ όλα δεν είναι οι προθέσεις, οι οποίες είναι από όλους καλές θέλω να πιστεύω και δεν αμφισβητώ τον πατριωτισμό κανενός Έλληνα αξιωματούχου, σε οποιοδήποτε επίπεδο, εθνικό, υπερεθνικό, ευρωπαϊκό.
Αυτό όμως που αμφισβητώ είναι τις επιλογές κάποιων για την έκφραση του πατριωτισμού μας και κυρίως για την υλοποίηση αυτού που ονομάζουμε θωράκιση της εθνικής ανεξαρτησίας και της εδαφικής μας ακεραιότητας.
Εάν, για παράδειγμα, επιλέγεται μία λογική κατευνασμού, δηλαδή “άσ’ το ρε παιδί μου, μην ενοχλήσεις, να περάσουμε κάτω από το ραντάρ, μη φωνάξουμε, μη σηκώσουμε σκόνη, μην ενοχλήσουμε”, στην πραγματικότητα αυτό που κάνουμε είναι μία αποθράσυνση του θρασύ. Και αυτό το βλέπουμε στις τελευταίες εξελίξεις.
Επίσης με προβληματίζει πάρα πολύ, και το συζητήσαμε το προηγούμενο Σάββατο στην πρώτη μας συνάντηση σε αυτόν τον κύκλο δημόσιας πολιτικής για την εξωτερική πολιτική και την άμυνα στο ΠΑΣΟΚ, στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Βρεθήκαμε οι αρμόδιοι και συζητήσαμε στη Βουλή το προηγούμενο Σάββατο για όλα αυτά τα ζητήματα.
Αυτό που με προβληματίζει πάρα πολύ είναι το γεγονός ότι υπάρχει και μία διάσταση απόψεων στην ίδια την κυβέρνηση. Και αυτό με προβληματίζει, διότι η κυβέρνηση της χώρας, η εκάστοτε κυβέρνηση, σήμερα είναι αυτή που της ασκούμε κριτική. Αλλά αυτό που με προβληματίζει περισσότερο είναι ότι εδώ δεν υπάρχει σαφής θέση για τα εθνικά θέματα. Δεν υπάρχει αφήγημα και δεν υπάρχει στρατηγική.
Όταν για παράδειγμα ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει επενδύσει στα λεγόμενα ήρεμα νερά, το επαναλαμβάνει κάθε δύο και τρεις, το επανέλαβε πέρσι στην Έκθεση Θεσσαλονίκης λίγο πριν συναντήσει τον Ερντογάν, αυτό αντανακλάται στην περίφημη Διακήρυξη των Αθηνών. Είναι το βασικό αφήγημα της εξωτερικής μας πολιτικής απέναντι στην Τουρκία τα τελευταία τρία χρόνια τουλάχιστον.
Και ο κορυφαίος υπουργός επί της Άμυνας, δηλαδή ο καθ’ ύλην αρμόδιος από την πλευρά της κυβέρνησης για την άμυνα της χώρας, δηλώνει ξεκάθαρα ότι ουδέποτε πίστευσε σε αυτό το αφήγημα. Αντιλαμβάνεστε ότι δεν υπάρχει εθνική θέση για τα εθνικά μας θέματα. Σαφής θέση και σαφής στρατηγική. Και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό απ’ όλα.
Εδώ λοιπόν η δική μας θέση είναι ότι η εξωτερική πολιτική πρέπει να είναι ενεργητική. Πρέπει να προλαμβάνει παρά να έρχεται να θεραπεύσει. Πρέπει να ενεργοποιεί όλα τα κέντρα αποφάσεων σε όλο τον κόσμο. Πρέπει να είναι στιβαρή και κυρίως να έχει έναν οικουμενικό χαρακτήρα που έχει εκλείψει από τις πρωτοβουλίες των Ελλήνων αξιωματούχων τα τελευταία χρόνια.
Ο ελληνισμός υπάρχει επειδή έχει οικουμενικό χαρακτήρα. Ο οικουμενικός χαρακτήρας του Ελληνισμού στα πέρατα της Οικουμένης και κυρίως στη γειτονιά μας μάς δίνει το δικαίωμα αλλά μας έχει και την υποχρέωση να υπερασπιστούμε πράγματα τα οποία έχουμε ξεχάσει, τα οικουμενικά μας Πατριαρχεία.
Παραδείγματος χάρη, αυτή τη στιγμή που μιλάμε λαμβάνω δεκάδες μηνύματα να ακουστεί από την εκπομπή σας. Μαίνονται οι διώξεις των χριστιανών στη Συρία, ενάμιση χρόνο μετά την εγκαθίδρυση του ισλαμιστικού καθεστώτος Τζολάνι. Μαίνονται και σήμερα και χθες και οξύνονται. Εκτοπίζονται άνθρωποι από τις εστίες τους. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι υπό το Πατριαρχείο Αντιοχείας βλέπουν την πατρίδα μας ως δεύτερη πατρίδα.
Δεν πήρε το αεροπλάνο ένας υπουργός να πάει να τους επισκεφθεί. Να πάει να δει τον Πατριάρχη, να εκκλησιαστεί, να επισκεφτεί τα χωριά, να πάει να δει τον Τζολάνι, να του τραβήξει κάποιος το αυτί.
Πριν από δύο εβδομάδες είχαμε μία σφοδρή αντιπαράθεση προσωπικά με την Ύπατη Εκπρόσωπο για την Εξωτερική Πολιτική. Δεν έχω τίποτα προσωπικό απέναντί της, αλλά στη Βουλή, στην Ευρωβουλή, ήρθε για να μιλήσουμε για τα ζητήματα της Μέσης Ανατολής και της ζήτησα απολογισμό και λογοδοσία: πού πάνε τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων;
Ζήτησα δηλαδή να ξέρω αν τα εκατομμύρια που αποδεσμεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση προς τη Συρία για την ανοικοδόμησή της, με την προϋπόθεση της συμπερίληψης, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του σεβασμού των θρησκευτικών και εθνικών κοινοτήτων και όλων των υπολοίπων για τα οποία είχε δεσμευτεί υποτίθεται το καθεστώς Τζολάνι, υλοποιούνται.
Και έψαχνε τα χαρτιά της, ρωτούσε τη διευθύντριά της δίπλα της, έχασε τα λόγια της. Ανέβασα το σχετικό βίντεο στα social media για να ξέρει ο κόσμος πώς πορεύεται και αυτή η έρμη η διπλωματία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρα στιβαρή παρουσία, ενεργοποίηση των κέντρων και εκτός Ελλάδος. Έχουμε μια ήπια ισχύ που δεν την έχουμε ενεργοποιήσει. Και ο οικουμενικός χαρακτήρας της εξωτερικής μας πολιτικής θα έπρεπε να είναι στον πυρήνα της θωράκισης των εθνικών κυριαρχικών μας δικαιωμάτων».
Κύριε Φαραντούρη, σας ευχαριστούμε. Θα είμαστε και πάλι μαζί να μας μεταφέρετε αυτά που θα λάβουν χώρα στην Ολομέλεια. Να δούμε τελικά τι και πώς. Και αν έχετε την καλοσύνη, έστω και ατύπως, να μας στέλνει ένας συνεργάτης σας ποιοι ψηφίζουν υπέρ της Τουρκίας, είτε με αποχή είτε υπέρ της Τουρκίας, από ποια κόμματα και ποιες χώρες, να τα γνωρίζουμε και να τα διαχειριζόμαστε αναλόγως.
«Κύριε Καλεντερίδη, προφανώς αυτό είναι κάτι εύκολο και θα γίνει.
Αυτό που έχει μεγάλη σημασία επίσης είναι ότι πυκνώνουν οι συζητήσεις για την επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα δεν πρέπει να είναι απούσα.
Σήμερα το πρωί κατέθεσα κατεπείγουσα ερώτηση για το project του IMEC. Να θυμίσουμε στους τηλεθεατές μας τι είναι αυτό. Είναι ένας εμπορικός διάδρομος που θα συνδέει θαλασσίως και σιδηροδρομικώς την Ινδία και τον Ινδοειρηνικό με την Ευρώπη μέσω Σαουδικής Αραβίας και θα κατέληγε στο λιμάνι του Πειραιά.
Είναι ένα project το οποίο το είχε καλοδεχθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το στηρίζει. Είχα ακούσει και τον πρωθυπουργό να το υποδέχεται με πανηγυρισμούς, παρότι δεν είδα πουθενά να το υποστηρίζουμε θεσμικά. Αλλά πάντως το υποδεχθήκαμε με πανηγυρισμούς και καλά έκανε.
Εδώ τώρα όμως η Τουρκία με τη Σαουδική Αραβία ανακοίνωσαν χθες ότι ετοιμάζονται να υλοποιήσουν ένα ανταγωνιστικό project που προφανώς θα ακυρώσει τον IMEC. Είναι η σιδηροδρομική σύνδεση της Σαουδικής Αραβίας με την Κωνσταντινούπολη.
Άρα τα αγαθά και τα εμπορεύματα, αντί να καταλήγουν στον Πειραιά από την Ινδία και την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας, θα καταλήγουν στην Κωνσταντινούπολη.
Δεν έχω ακούσει κάποιον αρμόδιο από την κυβέρνηση να λέει πώς ακριβώς σκοπεύει, τουλάχιστον η επίσημη ελληνική κυβέρνηση, να αντιδράσει.
Εγώ κατέθεσα ερώτηση σήμερα το πρωί. Ζητώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση να μου αποσαφηνίσει εάν στηρίζει το project. Και αν στηρίζει το project, πώς είναι δυνατόν ένα κράτος που βρίσκεται σε προενταξιακή τροχιά, όπως η Τουρκία, να επιβουλεύεται και να υπονομεύει ένα project ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος; Και πώς είναι δυνατόν μια χώρα όπως η Σαουδική Αραβία, με την οποία, αν δεν απατώμαι, έχουμε και αμυντική συνεργασία, διότι έχουμε στείλει τα Patriot εκεί, να προχωράει σε ένα project που ακυρώνει ένα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος project χωρίς να έχει διαβουλευτεί τουλάχιστον με ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Και κάτι τελευταίο. Την Πέμπτη μετά από την Ολομέλεια, το βράδυ, θα πετάξω για τη Λάρνακα, όπου εκεί την Παρασκευή και το Σάββατο θα λάβει χώρα η διάσκεψη της αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, στην οποία έχω τη χαρά και την τιμή να συμμετέχω.
Είμαι μέλος της μόνιμης αυτής αντιπροσωπείας ευρωαμερικανικών σχέσεων, μιας κρίσιμης αντιπροσωπείας στην οποία συμμετέχουν βουλευτές-μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου και από το Δημοκρατικό και από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Σκοπεύω να θέσω και τα θέματα αυτά και προφανώς την προκλητικότητα της Άγκυρας. Σκοπεύω να ζητήσω τοποθετήσεις, γιατί πολλοί άνθρωποι από αυτούς βρίσκονται κοντά στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Κάποιοι άλλοι βρίσκονται κοντά σε άλλα κέντρα αποφάσεων.
Θα πρέπει λοιπόν να ενώσουμε τις δυνάμεις μας. Σας ενημερώνω για κρίσιμες συνδιασκέψεις που δεν βλέπουν το φως της δημοσιότητας, αλλά λαμβάνουν αποφάσεις και προχωρούν σε ζυμώσεις κρίσιμες και για τις σχέσεις της Ευρώπης, αλλά και για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Και εδώ είμαστε να τα συζητήσουμε όλα. Πιστεύω στη διαφάνεια και πιστεύω σε μια εξωτερική πολιτική αρχών, η οποία ούτε γονατιστή είναι, ούτε κρυφή είναι, ούτε πίσω από τις γρίλιες. Είναι αρχών, είναι αυτοπεποίθησης, είναι εξωστρέφειας και οικουμενικότητας. Αυτή είναι η εξωτερική πολιτική που χρειάζεται η χώρα μας σε αυτή τη συγκυρία».
Η Ελλάδα οφείλει να προλαμβάνει
Η συνέντευξη του Νίκου Φαραντούρη κινήθηκε γύρω από τέσσερις βασικούς άξονες: την αυριανή ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την Τουρκία, την προσπάθεια ενσωμάτωσης της Γαλάζιας Πατρίδας και του επερχόμενου τουρκικού νομοσχεδίου στο ευρωπαϊκό ψήφισμα, την ανάγκη θεσμικής αντίδρασης απέναντι στις τουρκικές κινήσεις και την απουσία, κατά τον ίδιο, ενεργητικής ελληνικής διπλωματίας.
Ο ευρωβουλευτής υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις τουρκικές πρωτοβουλίες ως εσωτερικές υποθέσεις της Άγκυρας, όταν αυτές παράγουν πρακτικές συνέπειες στο Αιγαίο, στην Κύπρο, στην Ανατολική Μεσόγειο και σε ευρωπαϊκά projects όπως ο IMEC.
Το κεντρικό μήνυμα που προέκυψε από τη συζήτηση ήταν ότι η Ελλάδα οφείλει να προλαμβάνει, να ενημερώνει, να κινητοποιεί θεσμούς, να δημιουργεί κόστος και να αξιοποιεί την ευρωπαϊκή, ομογενειακή και διεθνή της παρουσία, αντί να περιορίζεται σε σιωπή ή εκ των υστέρων αντιδράσεις.