Στην πραγματική αιτία της τουρκικής οργής για το Καστελλόριζο εστίασε ο καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας, Ιωάννης Μάζης, εξηγώντας ότι η Άγκυρα δεν ανησυχεί για τη στρατιωτική παρουσία σε ένα μικρό ελληνικό νησί, αλλά για τα κυριαρχικά δικαιώματα που απορρέουν από τη γεωγραφική θέση ολόκληρου του συμπλέγματος.
Παράλληλα, ο καθηγητής εξαπέλυσε σφοδρή κριτική στους ελληνικούς χειρισμούς, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία προωθεί τις διεκδικήσεις της «φέτα-φέτα», επειδή έχει διαπιστώσει πως κάθε φορά που προκαλεί ένταση, η Ελλάδα υποχωρεί. Ιδιαίτερα ανήσυχος εμφανίστηκε και για την πρόθεση ενημέρωσης της Άγκυρας πριν από τις εργασίες πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης.
«Η αχανής Τουρκία φοβάται το Καστελλόριζο»
Ο Ιωάννης Μάζης σχολίασε με σκωπτικό τρόπο την υπερβολική αντίδραση της Άγκυρας απέναντι στην παρουσία Ελλήνων στρατιωτών στο Καστελλόριζο.
Όπως παρατήρησε, η Τουρκία, μια χώρα περίπου 90 εκατομμυρίων κατοίκων, εμφανίζεται να θεωρεί απειλή ένα μικρό νησί με μερικές δεκάδες Έλληνες στρατιώτες. Κατά τον ίδιο, αυτή η στάση δεν εκπέμπει καθόλου θετικά μηνύματα για το ηθικό του τουρκικού στρατού απέναντι στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
«Η μεγάλη Τουρκία, η Τουρκία των πέντε ηπείρων, των Βαλκανίων, της Ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής, της Κεντρικής Ασίας και της Αφρικής, φοβάται το Καστελλόριζο», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι η ελληνική διπλωματία θα μπορούσε να αξιοποιήσει διεθνώς αυτή την αντίφαση.
Αυτό που πραγματικά ενοχλεί την Άγκυρα
Πίσω από τις πολεμικές κραυγές, σύμφωνα με τον καθηγητή, βρίσκεται το πραγματικό διακύβευμα: η επήρεια του συμπλέγματος του Καστελλόριζου και η δυνατότητα σύνδεσης της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με την κυπριακή ΑΟΖ.
«Το σύμπλεγμα του Καστελλόριζου προεκτείνει την ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη μέχρι την επαφή της με την Κύπρο. Αυτό είναι που ενοχλεί τους Τούρκους», υπογράμμισε.
Ο Ιωάννης Μάζης τόνισε ότι η Ελλάδα, αντί να προβάλλει συστηματικά τα δικαιώματά της, φρόντισε επί σειρά ετών να αποφεύγει κινήσεις που θα ενοχλούσαν την Τουρκία. Κάλεσε, μάλιστα, την Αθήνα να θέτει καθημερινά στη διεθνή κοινότητα το ερώτημα γιατί η Άγκυρα αρνείται να επικυρώσει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Όπως εξήγησε, μια τέτοια επίμονη διπλωματική τακτική θα ανάγκαζε την Τουρκία να απολογείται διαρκώς και θα έφθειρε την αξιοπιστία της στα διεθνή φόρα.
«Αν είναι τόσο σίγουρη, ας πάμε στη Χάγη»
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι, εφόσον η Τουρκία θεωρεί πως έχει το δίκαιο με το μέρος της, θα μπορούσε να συμφωνήσει σε ένα σαφές συνυποσχετικό, το οποίο θα αφορά αποκλειστικά την αλληλοεπικάλυψη των υφαλοκρηπίδων, και να προσφύγει μαζί με την Ελλάδα σε διεθνές δικαστήριο.
Η Άγκυρα, όμως, όπως επισήμανε, αποφεύγει αυτή την οδό επειδή οι στόχοι της ξεπερνούν κατά πολύ μια περιορισμένη θαλάσσια διευθέτηση.
«Η Τουρκία δεν θέλει να πάει σε διεθνές δικαστήριο, γιατί δεν πάει να κερδίσει ένα πιθανό 5% στο Αιγαίο. Θέλει να κερδίσει το μισό Αιγαίο και τα τρία τέταρτα της νομίμως οριοθετημένης ΑΟΖ της Κύπρου. Αυτά δεν θα της τα δώσει κανένα δικαστήριο», δήλωσε.
Η τακτική του σαλαμιού και οι ελληνικές υποχωρήσεις
Σύμφωνα με τον Ιωάννη Μάζη, η τουρκική ηγεσία δεν ποντάρει τόσο στην ισχύ των νομικών της επιχειρημάτων όσο στην πίεση και στον φόβο που δημιουργεί στην ελληνική πλευρά.
Η Τουρκία, όπως είπε, έχει διαπιστώσει ότι κάθε φορά που προκαλεί μια κρίση, η Ελλάδα οπισθοχωρεί. Με αυτόν τον τρόπο εφαρμόζει την περιβόητη «τακτική του σαλαμιού», αποσπώντας σταδιακά υποχωρήσεις χωρίς να χρειάζεται να αναλάβει το τεράστιο ρίσκο μιας ανοιχτής στρατιωτικής αναμέτρησης.
Ο καθηγητής έθεσε, μάλιστα, μια κρίσιμη παράμετρο: τι θα συνέβαινε στο εσωτερικό και στο γόητρο της Τουρκίας εάν η «μεγάλη περιφερειακή δύναμη» οδηγούνταν σε θερμή σύγκρουση με την Ελλάδα και έχανε;
«Θα συνέβαινε κοσμογονία», ήταν η κατηγορηματική απάντησή του.
Συναγερμός για το καλώδιο
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο Ιωάννης Μάζης και για τις εξελίξεις γύρω από το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης και την προοπτική ένα γαλλικό πλοίο να αναλάβει, υπό γαλλική σημαία, τις σχετικές έρευνες και την πόντισή του.
Αναγνώρισε ότι η Γαλλία διαθέτει την απαιτούμενη τεχνολογία, αλλά αμφισβήτησε ευθέως την ορθότητα της πολιτικής επιλογής να οχυρωθεί η ελληνική πλευρά πίσω από μια γαλλική εταιρεία. Εστίασε κυρίως στην ανακοίνωση ότι η Τουρκία πρόκειται να ενημερωθεί για τις εργασίες.
Όπως προειδοποίησε, ακόμη και αν η ενημέρωση παρουσιαστεί ως απλή γνωστοποίηση και όχι ως αίτημα άδειας, η Άγκυρα θα επιχειρήσει να την αξιοποιήσει για να εμφανιστεί στη διεθνή κοινότητα ως κράτος που διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα στην περιοχή.
«Η ενημέρωση γίνεται σε χώρες που πράγματι έχουν κυριαρχικά δικαιώματα», επισήμανε. Κατά συνέπεια, η ενημέρωση μιας χώρας η οποία, σύμφωνα με τη θέση που διατύπωσε, δεν διαθέτει νόμιμη αρμοδιότητα στις συγκεκριμένες θαλάσσιες ζώνες μπορεί να δημιουργήσει επικίνδυνες εντυπώσεις και τετελεσμένα.
Ο Ιωάννης Μάζης χαρακτήρισε την εξέλιξη «περίεργη, ύποπτη και επικίνδυνη», κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για χειρισμούς που ενδέχεται να προσφέρουν στην Τουρκία επιχειρήματα τα οποία δεν μπορεί να αποκτήσει ούτε από το Διεθνές Δίκαιο ούτε από μια δικαστική απόφαση.
Το μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ξεκάθαρο: η Ελλάδα διαθέτει ισχυρά νομικά επιχειρήματα, αλλά το δίκαιο δεν αρκεί όταν δεν προβάλλεται σταθερά, δεν υποστηρίζεται αποφασιστικά και, κυρίως, όταν απέναντι στην πίεση ακολουθεί η υποχώρηση.