Με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Συναγερμός για την Τουρκία στην Ελλάδα: Το σενάριο που φοβάται η Αθήνα μπορεί να ξεπεράσει το Αιγαίο», το Haber Global στρέφει το ενδιαφέρον του στα σενάρια ελληνοτουρκικής κρίσης που, σύμφωνα με το τουρκικό δίκτυο, εξετάζονται από ελληνικούς πολιτικούς και στρατιωτικούς κύκλους.
Το δημοσίευμα του Haber Global υποστηρίζει ότι στην Αθήνα ενισχύεται η εκτίμηση πως μια μελλοντική αντιπαράθεση με την Τουρκία δεν θα περιοριστεί απαραίτητα σε ένα θερμό επεισόδιο μικρής διάρκειας ή σε μια συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.
Αντιθέτως, ένα επεισόδιο στο Αιγαίο θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτή κλιμάκωση, με έντονη αεροναυτική δραστηριότητα και πιθανή γεωγραφική επέκταση της κρίσης προς την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Από το Αιγαίο στην Ανατολική Μεσόγειο
Σύμφωνα με το τουρκικό δίκτυο, οι ελληνικές εκτιμήσεις δεν αντιμετωπίζουν πλέον το Αιγαίο ως ένα απομονωμένο πεδίο αντιπαράθεσης. Μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να συμπαρασύρει ολόκληρο το γεωπολιτικό τόξο από τα ελληνικά νησιά μέχρι την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Σε αυτό το διευρυμένο πεδίο δεν βρίσκονται μόνο πολεμικά πλοία και μαχητικά αεροσκάφη. Υπάρχουν ενεργειακές εγκαταστάσεις, θαλάσσιες οδοί, λιμάνια, υποβρύχια καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και δεδομένων, καθώς και κρίσιμες ψηφιακές υποδομές.
Το Haber Global παρουσιάζει, επομένως, ένα σενάριο πολυεπίπεδης αντιπαράθεσης, στο οποίο οι συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να συνδυαστούν με ηλεκτρονικό πόλεμο, κυβερνοεπιθέσεις, παρεμβολές επικοινωνιών και ενέργειες εναντίον στρατηγικών υποδομών.
Η προσέγγιση αυτή αντανακλά τη νέα πραγματικότητα των πολεμικών συγκρούσεων. Ένα επεισόδιο δεν απαιτεί πλέον την ανταλλαγή πυρών ανάμεσα σε δύο επανδρωμένα μαχητικά για να αποκτήσει επικίνδυνες διαστάσεις. Αρκεί η κατάρριψη ενός drone, η παρεμπόδιση ενός ερευνητικού πλοίου ή ένα ατύχημα κατά τη διάρκεια μιας επιχείρησης αναχαίτισης.
Τα πιθανά σημεία ανάφλεξης
Το τουρκικό δημοσίευμα αναφέρεται σε συγκεκριμένες καταστάσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πυροκροτητές μιας νέας κρίσης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η εμφάνιση τουρκικού ερευνητικού σκάφους σε περιοχή που η Ελλάδα θεωρεί ότι βρίσκεται εντός της δικής της δικαιοδοσίας, κατά τρόπο παρόμοιο με την κρίση του «Oruc Reis» το 2020.
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζονται η μαζική παρουσία τουρκικών αλιευτικών σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες ζώνες και οι πτήσεις τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ειδικά η χρήση drones αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένου υπολογισμού, καθώς τα μη επανδρωμένα μέσα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιτήρηση και συλλογή πληροφοριών, αλλά και για τη δοκιμή των αντιδράσεων της άλλης πλευράς.
Ένα drone μπορεί να πλησιάσει στρατιωτική εγκατάσταση, πολεμικό πλοίο ή νησιωτικό σχηματισμό χωρίς να τίθεται άμεσα σε κίνδυνο η ζωή χειριστή. Αυτή ακριβώς η δυνατότητα, όμως, μπορεί να μειώσει το πολιτικό κόστος μιας προκλητικής ενέργειας και να καταστήσει τη χρήση του συχνότερη.
Η κατάρριψη ενός τέτοιου μέσου, η απώλεια ελέγχου ή η εσφαλμένη αναγνώρισή του θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντίδραση δυσανάλογη προς το αρχικό περιστατικό.
Στο κάδρο τα 12 μίλια νοτίως της Κρήτης
Ιδιαίτερο βάρος δίνει το Haber Global στο ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης.
Το τουρκικό δίκτυο συνδέει το συγκεκριμένο ζήτημα με δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, ο οποίος έχει υπογραμμίσει ότι η Ελλάδα δεν έχει παραιτηθεί από το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων.
Η αναφορά δεν είναι τυχαία. Η περιοχή νοτίως και ανατολικά της Κρήτης βρίσκεται στο σημείο όπου τέμνονται οι ελληνοτουρκικές διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, οι έρευνες για ενεργειακούς πόρους και οι σχεδιαζόμενες διασυνδέσεις Ελλάδας, Κύπρου και Μέσης Ανατολής.
Μια ελληνική απόφαση για τα 12 μίλια στην περιοχή θα δημιουργούσε νέα πραγματικότητα επί του πεδίου και θα προκαλούσε έντονη τουρκική αντίδραση. Το Haber Global εντάσσει αυτή την πιθανότητα στα σενάρια που θα μπορούσαν είτε να ακολουθήσουν είτε να επιταχύνουν μια σοβαρή κρίση.
Αποτροπή και διάλογος
Παρά τη δραματική διατύπωση του τίτλου, το ίδιο το τουρκικό δημοσίευμα αναγνωρίζει ότι η εξέταση στρατιωτικών σεναρίων δεν σημαίνει πως η Ελλάδα προετοιμάζει πόλεμο.
Η επεξεργασία σχεδίων αντιμετώπισης κρίσεων αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση κάθε κράτους, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ανοικτές διαφορές, ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις σε μικρή απόσταση και ιστορικό σοβαρών εντάσεων.
Το Haber Global υπενθυμίζει ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοικτοί και ότι Αθήνα και Άγκυρα έχουν επαναβεβαιώσει την πρόθεσή τους να αποφεύγουν την κλιμάκωση. Αναφέρεται, επίσης, στη θέση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η ελληνική πολιτική βασίζεται στην αποτροπή και στη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας.
Η ύπαρξη διαλόγου, ωστόσο, δεν εξαφανίζει τους μηχανισμούς που μπορούν να προκαλέσουν μια κρίση. Η συσσώρευση πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών, drones και ερευνητικών μέσων σε περιορισμένο γεωγραφικό χώρο αυξάνει τις πιθανότητες ατυχήματος ή λανθασμένης εκτίμησης των προθέσεων της άλλης πλευράς.
Τι πραγματικά αποκαλύπτει το τουρκικό δημοσίευμα
Το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι ότι η Αθήνα επεξεργάζεται σενάρια ελληνοτουρκικής έντασης. Αυτό αποτελεί βασική αποστολή των αρμόδιων κρατικών και στρατιωτικών μηχανισμών.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το ίδιο το Haber Global αναγνωρίζει πως μια νέα κρίση δύσκολα θα μπορούσε να παραμείνει περιορισμένη σε μία βραχονησίδα ή σε ένα τοπικό επεισόδιο.
Αιγαίο, Κύπρος και Ανατολική Μεσόγειος αποτελούν πλέον ένα ενιαίο επιχειρησιακό και γεωπολιτικό σύστημα. Οι κινήσεις σε ένα σημείο επηρεάζουν άμεσα τα υπόλοιπα, ενώ οι ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές έχουν μετατραπεί σε εξίσου κρίσιμους στόχους με τις στρατιωτικές βάσεις.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος, επομένως, δεν βρίσκεται απαραίτητα σε μια προσχεδιασμένη απόφαση για πόλεμο. Βρίσκεται σε ένα φαινομενικά ελεγχόμενο επεισόδιο που θα ξεκινήσει από ένα drone, ένα ερευνητικό ή μια επικίνδυνη αναχαίτιση και θα εξελιχθεί γρηγορότερα από όσο θα μπορούν να το περιορίσουν οι πολιτικές ηγεσίες.
Αυτό είναι και το σενάριο που, παρά τον προπαγανδιστικό τόνο περί «ελληνικού συναγερμού», το Haber Global παραδέχεται ότι δεν φοβάται μόνο η Αθήνα. Αφορά εξίσου και την Άγκυρα.