Μπροστά σε μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις για τη μελλοντική δομή του ελληνικού Στόλου βρίσκεται το Πολεμικό Ναυτικό, καθώς ωριμάζει πλέον ο φάκελος για την απόκτηση της επόμενης γενιάς υποβρυχίων.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Γιώργου Σιδέρη στη Hellas Journal, το Ναυτικό Επιτελείο και η αρμόδια Διεύθυνση έχουν ολοκληρώσει την πρώτη επιχειρησιακή αξιολόγηση των φακέλων που έχουν καταθέσει οι ενδιαφερόμενοι κατασκευαστές και βρίσκονται σε ετοιμότητα για την υποβολή της σχετικής εισήγησης.
Το πότε θα περάσει η διαδικασία στο επόμενο στάδιο παραμένει ανοιχτό. Η απόφαση ενδέχεται να συνδεθεί με τη νέα αναθεώρηση του εξοπλιστικού σχεδιασμού του υπουργείου Εθνικής Άμυνας ή να μεταφερθεί χρονικά, ώστε το μεγάλο πρόγραμμα να αποτελέσει επιλογή της επόμενης κυβέρνησης.
Ο χρόνος πιέζει τον Στόλο
Πίσω από τον σχεδιασμό υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο επιχειρησιακό πρόβλημα.
Τα τέσσερα υποβρύχια Type 214 κλάσης «Παπανικολής» εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα ισχυρότερα χαρτιά του Πολεμικού Ναυτικού. Όσο όμως περνούν τα χρόνια, η ανάγκη αντικατάστασης των παλαιότερων μονάδων γίνεται εντονότερη.
Χωρίς έγκαιρη απόφαση, υπάρχει ορατός κίνδυνος σε βάθος χρόνου η Διοίκηση Υποβρυχίων να περιοριστεί ουσιαστικά στα τέσσερα 214 και σε μία παλαιότερη, αλλά εκσυγχρονισμένη μονάδα.
Και τα υποβρύχια δεν είναι πρόγραμμα που μπορεί να ενεργοποιηθεί την τελευταία στιγμή. Από την επιλογή του τύπου και τις συμβάσεις μέχρι τη ναυπήγηση, τις δοκιμές, την εκπαίδευση και την επιχειρησιακή ένταξη απαιτείται πολυετής διαδικασία. Γι’ αυτό και ο σχεδιασμός αποκτά στην πράξη ορίζοντα περίπου δεκαετίας.
Η Τουρκία αλλάζει τα δεδομένα
Στην ελληνική αξιολόγηση βαρύνει ιδιαίτερα και η απόκτηση υποβρυχίων Type 214 από την Τουρκία.
Το γεγονός ότι η Άγκυρα απέκτησε την ίδια τεχνολογική βάση και πρόσβαση στα σχέδια της συγκεκριμένης οικογένειας υποβρυχίων αποτελεί παράγοντα που εξετάζεται σοβαρά από το ελληνικό επιτελείο.
Η κατεύθυνση που διαμορφώνεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι η επόμενη ελληνική πλατφόρμα να διαθέτει διαφορετικές και αυξημένες δυνατότητες, ώστε να μη δημιουργηθεί μια κατάσταση επιχειρησιακής συμμετρίας με τον τουρκικό υποβρύχιο στόλο.
Την ίδια ώρα, προβληματισμός υπάρχει και γύρω από τον εκσυγχρονισμό των τεσσάρων ελληνικών 214, καθώς το τίμημα που φέρεται να ζητείται για τις απαιτούμενες εργασίες και αλλαγές παραμένει υψηλό.
Το μεγάλο δίλημμα: «κυνηγός» ή στρατηγική πλατφόρμα;
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της συζήτησης.
Το Πολεμικό Ναυτικό καλείται να αποφασίσει εάν θα παραμείνει στη φιλοσοφία ενός σχετικά ευέλικτου, εξαιρετικά αθόρυβου συμβατικού υποβρυχίου, προσαρμοσμένου στο ιδιαίτερο περιβάλλον του Αιγαίου, ή εάν θα περάσει σε πλατφόρμα μεγαλύτερου εκτοπίσματος.
Η δεύτερη επιλογή θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μεταφορά όπλων μεγαλύτερης εμβέλειας και στρατηγικού χαρακτήρα.
Και τότε δεν θα μιλάμε απλώς για αγορά νέου υποβρυχίου.
Θα πρόκειται για μεταβολή του ελληνικού επιχειρησιακού δόγματος, καθώς το υποβρύχιο από κατεξοχήν αθέατος κυνηγός εχθρικών μονάδων θα μπορούσε να αποκτήσει και ρόλο στρατηγικής αποτροπής.
Η επιλογή θα επηρεάσει το Πολεμικό Ναυτικό για τα επόμενα 30 έως 40 χρόνια.
Το νέο πλέγμα ανθυποβρυχιακού πολέμου
Η συζήτηση πραγματοποιείται ενώ ο υπόλοιπος Στόλος αλλάζει ήδη δραστικά.
Οι FDI/Belharra, οι Bergamini που έχουν δρομολογηθεί για το 2028 και το 2029, ο εκσυγχρονισμός των τεσσάρων MEKO κλάσης «Ύδρα», τα ελικόπτερα MH-60R Romeo και τα αναβαθμισμένα P-3B συγκροτούν σταδιακά ένα νέο πλέγμα ανθυποβρυχιακής επιτήρησης και πολέμου.
Το Πολεμικό Ναυτικό επιχειρεί έτσι να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα αισθητήρων και πλατφορμών που θα μπορεί να εντοπίζει και να παρακολουθεί αντίπαλα υποβρύχια σε μεγάλες αποστάσεις.
Το κομμάτι που απομένει να συμπληρωθεί είναι ο ίδιος ο υποθαλάσσιος «κυνηγός» της επόμενης εποχής.
Ελληνικά ναυπηγεία και συμμετοχή τουλάχιστον 25%
Στην εξίσωση δεν υπάρχουν μόνο επιχειρησιακά χαρακτηριστικά και κόστος αγοράς.
Θα συνεκτιμηθούν το συνολικό κόστος κύκλου ζωής, οι απαιτούμενες υποδομές, τα όπλα, η εκπαίδευση, η υποστήριξη, οι γεωπολιτικές παράμετροι και κυρίως η συμβατότητα της επιλογής με το νέο αμυντικό δόγμα της χώρας.
Κρίσιμος παράγοντας θα είναι και η ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει θέσει ως βασική προϋπόθεση βιομηχανική συμμετοχή τουλάχιστον 25%, γεγονός που καθιστά την εμπλοκή ελληνικών ναυπηγείων κεντρικό τμήμα του σχεδιασμού.
Η επόμενη γενιά υποβρυχίων, συνεπώς, δεν αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη αγορά οπλικού συστήματος. Προορίζεται να αποτελέσει εθνικό πρόγραμμα με ναυπηγική, τεχνολογική και επιχειρησιακή διάσταση.
Και η απόφαση που βρίσκεται μπροστά στο Πολεμικό Ναυτικό είναι θεμελιώδης: ποιο υποβρύχιο χρειάζεται η Ελλάδα όχι για το 2030, αλλά για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο του 2040 και του 2050;