Μια εξαιρετικά σοβαρή πληροφορία για το παρασκήνιο της αυξανόμενης αντιπαράθεσης Τουρκίας και Ισραήλ στη Συρία δημοσιεύει η Türkiye Gazetesi, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου επιχείρησε, μέσω τρίτης χώρας, να έρθει σε συνεννόηση με την Άγκυρα για τον ουσιαστικό καθορισμό ζωνών στρατιωτικής επιρροής μέσα στη Συρία.
Το ρεπορτάζ του Yılmaz Bilgen δημοσιεύθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου και παρουσιάζει την ισραηλινή κίνηση με μια χαρακτηριστική φράση:
«Ελάτε να μοιράσουμε τη Συρία».
Σύμφωνα με όσα υποστηρίζει η τουρκική εφημερίδα, η πρόταση απορρίφθηκε κατηγορηματικά από την Άγκυρα.
Η πληροφορία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της συγκυρίας. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προετοιμάζει επίσκεψη στη Δαμασκό, κάτι που επιβεβαίωσε στις 13 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν κατά την επίσκεψή του στη συριακή πρωτεύουσα.
«Από εδώ εμείς, από εκεί εσείς»
Η Türkiye Gazetesi δίνει συγκεκριμένες γεωγραφικές λεπτομέρειες για την πρόταση που, σύμφωνα με τις πηγές της, διαβιβάστηκε στην Τουρκία.
Το Τελ Αβίβ φέρεται να πρότεινε μέσω ενδιάμεσης χώρας έναν διαχωρισμό των περιοχών στρατιωτικής δραστηριότητας με άξονα Τζισρ αλ-Σουγούρ – πεδιάδα αλ-Γκαμπ – Χάμα.
Στο σενάριο που παρουσιάζει η εφημερίδα, το Ισραήλ ζητούσε ως δική του στρατιωτική ζώνη επιρροής τον άξονα:
Χομς – Κουνέιτρα – Ταρτούς – Δαμασκός – Ντεράα.
Σε αντάλλαγμα, σύμφωνα πάντα με το τουρκικό δημοσίευμα, το Ισραήλ φέρεται να δεσμευόταν ότι δεν θα παρενέβαινε σε τουρκικές στρατιωτικές δραστηριότητες στις περιοχές:
Χαλέπι – Χάμα – Χασάκα – Ντέιρ εζ-Ζορ – Ράκα.
Πρόκειται ουσιαστικά, εφόσον οι πληροφορίες ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, για πρόταση αμοιβαίας αναγνώρισης στρατιωτικών σφαιρών επιρροής μέσα στη Συρία.
Τι φέρεται να ζήτησε ο Νετανιάχου από τον Ερντογάν
Η πρόταση, σύμφωνα με την Türkiye Gazetesi, περιείχε ακόμη ένα ιδιαίτερα κρίσιμο στοιχείο.
Το Ισραήλ φέρεται να ζήτησε από την Τουρκία να μην αντιδράσει στη δημιουργία στρατιωτικού διαδρόμου από τα Υψίπεδα του Γκολάν προς τη Σουέιντα, αλλά και να μην εμποδίσει τη δημιουργία μιας μορφής ισραηλινής «αεροπορικής ασπίδας» στη ζώνη έμμεσης επιρροής του.
Η Άγκυρα, κατά την εφημερίδα, απέρριψε το σύνολο του σχεδίου «με κατηγορηματικό τρόπο».
Το συγκεκριμένο σημείο έχει ιδιαίτερη σημασία. Η ισραηλινή πρόταση, όπως τουλάχιστον την παρουσιάζει το τουρκικό ρεπορτάζ, δεν αφορούσε μια τυπική διευθέτηση αποφυγής στρατιωτικών επεισοδίων ανάμεσα στις δύο χώρες. Θα δημιουργούσε στην πράξη έναν μηχανισμό όπου Τουρκία και Ισραήλ θα αναγνώριζαν αμοιβαία συγκεκριμένες περιοχές στρατιωτικής δράσης μέσα σε συριακό έδαφος.
Η επίσκεψη Ερντογάν στη Δαμασκό
Η Türkiye Gazetesi συνδέει ευθέως τις εξελίξεις με την προετοιμαζόμενη επίσκεψη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Συρία.
Ο Χακάν Φιντάν βρέθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου στη Δαμασκό, όπου ανακοίνωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη οι προετοιμασίες για επίσκεψη του Τούρκου προέδρου.
Ο Φιντάν δήλωσε ότι ο Ερντογάν επιθυμεί εδώ και καιρό να πραγματοποιήσει το συγκεκριμένο ταξίδι και ότι οι δύο πλευρές εργάζονται για να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες.
Παράλληλα, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε το Ισραήλ απειλή για την περιοχή και υποστήριξε ότι οι ισραηλινές ενέργειες δυσχεραίνουν τις προσπάθειες αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Η Türkiye Gazetesi προχωρά όμως ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι η επίσκεψη Ερντογάν στη Δαμασκό αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στους ισραηλινούς σχεδιασμούς στη Συρία.
Τουρκικοί ισχυρισμοί για σχέδιο προέλασης προς τη Δαμασκό
Το δημοσίευμα περιλαμβάνει και πολύ βαρύτερους ισχυρισμούς, οι οποίοι δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Κατά την Türkiye Gazetesi, ο Νετανιάχου φέρεται να έχει εξετάσει με συνεργάτες του ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής προέλασης προς τη Δαμασκό.
Η εφημερίδα υποστηρίζει επίσης ότι, μετά την απόρριψη της πρότασης για τις ζώνες επιρροής, ένα εναλλακτικό σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει την εκμετάλλευση εσωτερικών αναταραχών στη Συρία προκειμένου να δημιουργηθούν οι συνθήκες για ισραηλινή στρατιωτική επέμβαση.
Ως πιθανές εστίες αναφέρονται η Σουέιντα και η Τζαραμάνα, περιοχές με σημαντική παρουσία Δρούζων.
Το τουρκικό δημοσίευμα ισχυρίζεται ακόμη ότι ο Νετανιάχου εξετάζει μετάβαση στη Σουέιντα ή στο Τζαμπάλ αλ-Σέιχ –το όρος Ερμών– ως κίνηση με έντονο πολιτικό και συμβολικό χαρακτήρα.
Πρόκειται για ισχυρισμούς της Türkiye Gazetesi που δεν συνοδεύονται στο δημοσίευμα από επώνυμες πηγές ή επίσημα έγγραφα.
Από 12 σε 40 ισραηλινές στρατιωτικές θέσεις;
Ακόμη πιο εντυπωσιακός είναι ο ισχυρισμός της εφημερίδας σχετικά με την ισραηλινή στρατιωτική παρουσία μέσα στη Συρία.
Η Türkiye Gazetesi γράφει ότι το Ισραήλ διαθέτει σήμερα 12 στρατιωτικές βάσεις ή θέσεις σε συριακό έδαφος και υποστηρίζει ότι, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου επιχειρήσεων, θα μπορούσε να επιδιώξει την αύξησή τους σε 40.
Κατά την ίδια πηγή, ένας τέτοιος σχεδιασμός θα μπορούσε να οδηγήσει σε ισραηλινό στρατιωτικό έλεγχο ή παρουσία σε έκταση που η εφημερίδα υπολογίζει στο 15%-20% της συριακής επικράτειας.
Το δημοσίευμα αναφέρεται επίσης σε πιθανή μεταφορά επιπλέον ισραηλινών δυνάμεων στην περιοχή και σε επιχειρήσεις με συνδυασμό αεροπορικών και χερσαίων πληγμάτων.
Και σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, πρόκειται για εκτιμήσεις και πληροφορίες που μεταφέρει η τουρκική εφημερίδα και όχι για ανακοινωμένο ισραηλινό επιχειρησιακό σχέδιο.
Τουρκία και Ισραήλ μετρούν πλέον ο ένας τον άλλον στη Συρία
Πίσω από την ιδιαίτερα επιθετική γλώσσα που χρησιμοποιεί η Türkiye Gazetesi, το δημοσίευμα αναδεικνύει ένα υπαρκτό γεωπολιτικό πρόβλημα: η Τουρκία και το Ισραήλ διεκδικούν στρατηγικό χώρο στην ίδια χώρα και οι ζώνες ενδιαφέροντός τους πλησιάζουν όλο και περισσότερο η μία την άλλη.
Η Άγκυρα επιδιώκει να εδραιώσει την επιρροή της στη νέα Συρία, να ενισχύσει τη συνεργασία της με τη Δαμασκό και να διαμορφώσει τις εξελίξεις κυρίως στον βορρά και στην ανατολή.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, αντιμετωπίζει τη στρατιωτική παρουσία δυνάμεων κοντά στα σύνορά του και στα Υψίπεδα του Γκολάν ως ζήτημα ασφαλείας, ενώ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θέλει αλλαγή της στρατιωτικής ισορροπίας στη Συρία με τρόπο που θα περιόριζε την επιχειρησιακή του ελευθερία.
Ήδη από τον Αύγουστο, μετά ισραηλινό πλήγμα στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ, ισραηλινά μέσα συνέδεαν την επιχείρηση με την πιθανότητα τουρκικής στρατιωτικής εγκατάστασης εκεί, ενώ ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος είχε δηλώσει στο Channel 13 ότι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται το Ισραήλ είναι ένας πόλεμος με τον τουρκικό στρατό.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αποκτά ιδιαίτερη σημασία ο ισχυρισμός της Türkiye Gazetesi περί ισραηλινής πρότασης για καθορισμό σφαιρών επιρροής.
Εφόσον υπήρξε πράγματι τέτοια παρασκηνιακή προσέγγιση –κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως ούτε από την Άγκυρα ούτε από το Τελ Αβίβ– τότε δείχνει ότι οι δύο πλευρές δεν αντιμετωπίζουν πλέον τη Συρία μόνο ως πεδίο άσκησης επιρροής, αλλά και ως χώρο στον οποίο πρέπει να καθοριστούν όρια ώστε να αποφευχθεί μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση.
Και αυτό ίσως αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο πίσω από τον εντυπωσιακό τίτλο της τουρκικής εφημερίδας περί «μοιράσματος της Συρίας»: οι στρατιωτικές ζώνες ενδιαφέροντος Τουρκίας και Ισραήλ φαίνεται να έρχονται όλο και πιο κοντά.