Την εκτίμηση ότι η διαχείριση της υπόθεσης του υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου δημιούργησε ένα επικίνδυνο νομικό προηγούμενο υπέρ της Τουρκίας διατύπωσε ο διδάκτωρ Νομικής του Πανεπιστημίου του Αμβούργου, Γεώργιος Ανθρακεύς, μιλώντας στον Αρχοντή Κωστόπουλο και στο κανάλι eCrash.
Ο κ. Ανθρακεύς επικέντρωσε την επιχειρηματολογία του στο άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, υποστηρίζοντας ότι δεν απαιτούνταν τουρκική άδεια για την πόντιση του καλωδίου. Παράλληλα, παρουσίασε πρόταση για κοινή προσφυγή Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο τη νομική ενίσχυση των ελληνικών και κυπριακών θέσεων στις θαλάσσιες ζώνες.
«Η Τουρκία απέκτησε δικαίωμα από το πουθενά»
Στο επίκεντρο της συνέντευξης βρέθηκε η διπλωματική επικοινωνία με την Τουρκία για τις εργασίες του γαλλικού πλοίου που συνδέονται με το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Ο Γεώργιος Ανθρακεύς υποστήριξε ότι το άρθρο 79 της Σύμβασης του 1982 κατοχυρώνει την ελευθερία τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα, χωρίς να προβλέπει γενική υποχρέωση εξασφάλισης άδειας από τρίτο κράτος.
Κατά την άποψή του, η διπλωματική ενημέρωση της Άγκυρας μέσω της γαλλικής πλευράς ήταν λανθασμένη επιλογή, επειδή επέτρεψε στην Τουρκία να παρουσιάσει την υπόθεση ως διαδικασία στην οποία διαθέτει λόγο ή δικαίωμα έγκρισης.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη εξέλιξη αρνητικό νομικό προηγούμενο, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η διαφορά μεταξύ καλωδίων και αγωγών
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διάκριση ανάμεσα στην πόντιση ηλεκτρικού καλωδίου και την εγκατάσταση υποθαλάσσιου αγωγού μεταφοράς πετρελαίου ή φυσικού αερίου.
Ο κ. Ανθρακεύς εξήγησε ότι οι δύο δραστηριότητες δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο από το νομικό πλαίσιο. Αναφέρθηκε επίσης στις προκαταρκτικές βυθομετρικές εργασίες, τις οποίες συνέδεσε με την προετοιμασία και την ασφαλή χάραξη της διαδρομής του καλωδίου.
Απαντώντας σε ερώτηση του Αρχοντή Κωστόπουλου σχετικά με το εάν απαιτείται τουρκική άδεια για εργασίες στον βυθό, ήταν κατηγορηματικός ότι, κατά την ερμηνεία του άρθρου 79 που παρουσίασε, δεν υφίσταται τέτοια γενική απαίτηση για την πόντιση ηλεκτρικού καλωδίου.
Η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το άρθρο 79 προβλέπει διαφορετικές ρυθμίσεις για τα υποθαλάσσια καλώδια και τους αγωγούς, ιδίως ως προς τον καθορισμό της πορείας των τελευταίων.
Η τουρκική στάση στη Μαύρη Θάλασσα και στην Ανατολική Μεσόγειο
Ο νομικός επιστήμονας αναφέρθηκε επίσης στη διαφορετική, κατά την εκτίμησή του, αντιμετώπιση των θαλάσσιων δραστηριοτήτων από την Τουρκία.
Έφερε ως παράδειγμα τη Μαύρη Θάλασσα, θέτοντας το ερώτημα εάν η Άγκυρα θα ζητούσε αντίστοιχη άδεια από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία ή την Ουκρανία για την τοποθέτηση ηλεκτρικού καλωδίου.
Με αυτό το επιχείρημα επιχείρησε να αναδείξει την αντίφαση που θεωρεί ότι υπάρχει ανάμεσα στην τουρκική πρακτική στη Μαύρη Θάλασσα και στις αξιώσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τον κ. Ανθρακέα, το πρόβλημα αποκτά και ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς ένα κράτος εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης επιχειρεί, όπως υποστήριξε, να παρεμποδίσει έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Η πρόταση για το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης ήταν η νομική πρόταση που παρουσίασε για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Ο κ. Ανθρακεύς επικαλέστηκε το άρθρο 273 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προτείνοντας Αθήνα και Λευκωσία να συμφωνήσουν σε κοινή υποβολή διαφοράς στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο Λουξεμβούργο.
Ως αντικείμενο της διαδικασίας πρότεινε την οριοθέτηση αλιευτικής ζώνης μεταξύ των δύο κρατών, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια δικαστική εξέλιξη θα μπορούσε να συμβάλει και στη νομική αποσαφήνιση των ορίων της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας τους.
Παρουσίασε την πρόταση ως εναλλακτική απέναντι στις διμερείς διαπραγματεύσεις με την Τουρκία και συνέδεσε την επιχειρηματολογία του με την ευρωπαϊκή έννομη τάξη.
Αναφέρθηκε ακόμη στην ελληνική προσπάθεια προσφυγής στη Χάγη για την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου κατά τη δεκαετία του 1970, επί Κωνσταντίνου Καραμανλή, καθώς και σε μεταγενέστερες ευρωπαϊκές δικαστικές υποθέσεις.
Χρειάζεται, πάντως, μια ουσιαστική νομική διευκρίνιση: Η πρόταση του κ. Ανθρακέα αποτελεί δική του νομική προσέγγιση. Το άρθρο 273 ΣΛΕΕ αφορά διαφορές μεταξύ κρατών-μελών που σχετίζονται με το αντικείμενο των Συνθηκών και υποβάλλονται στο Δικαστήριο βάσει ειδικής συμφωνίας. Δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι το Δικαστήριο μπορεί να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες έναντι τρίτου κράτους, όπως η Τουρκία.
Τα 12 ναυτικά μίλια και οι κυβερνητικές επιλογές
Στη συνέχεια της συζήτησης, ο Αρχοντής Κωστόπουλος έθεσε το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Ο κ. Ανθρακεύς εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το ενδεχόμενο μιας τέτοιας κυβερνητικής πρωτοβουλίας, εκτιμώντας ότι δεν υπάρχει η αναγκαία πολιτική βεβαιότητα για την υλοποίησή της.
Συνέδεσε την προβληματική αυτή με το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την ανάγκη, όπως υποστήριξε, η Ελλάδα να επιδιώξει ισχυρότερη νομική κατοχύρωση των θαλάσσιων δικαιωμάτων της.
Στο συγκεκριμένο σημείο της απομαγνητοφώνησης συγχέονται οι έννοιες της επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης και της ανακήρυξης ΑΟΖ, οι οποίες αποτελούν διαφορετικές νομικές διαδικασίες.
Οι πολιτικές αναφορές στον Ελληνικό Παλμό
Το τελευταίο μέρος της συνέντευξης είχε πολιτικό χαρακτήρα.
Ο Γεώργιος Ανθρακεύς αναφέρθηκε στη συμμετοχή του στον Ελληνικό Παλμό, υπό τον ανεξάρτητο βουλευτή Νίκο Παπαδόπουλο, και στην ιδιότητά του ως συντονιστή της επιτροπής Εξωτερικής Πολιτικής και Ευρωπαϊκού Δικαίου.
Ερωτηθείς για τις εκλογικές του προθέσεις, εξήγησε ότι ενδιαφέρεται για το ψηφοδέλτιο Επικρατείας, ενώ, εφόσον δεν επιλεγεί μέσω της εσωκομματικής διαδικασίας, προσανατολίζεται στην Ανατολική Αττική.
Παράλληλα, διατύπωσε επικρίσεις για τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζεται το κόμμα στις δημοσκοπήσεις. Πρόκειται για πολιτικές εκτιμήσεις του συνεντευξιαζόμενου και όχι για διασταυρωμένα συμπεράσματα σχετικά με τη δημοσκοπική απήχηση του κόμματος.
Κλείνοντας, επανήλθε στο ζήτημα του καλωδίου, υπογραμμίζοντας ότι, κατά την άποψή του, η Ελλάδα δεν έπρεπε να επιτρέψει να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η Τουρκία διαθέτει δικαίωμα έγκρισης των εργασιών.