Σφοδρή κριτική στους χειρισμούς γύρω από τον Great Sea Interconnector άσκησε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), Ιωάννης Μπαλτζώης, σε συνέντευξή του στην Ιρένα Αργύρη για τη «Ναυτεμπορική». Ο έμπειρος στρατιωτικός αναλυτής χαρακτήρισε στρατηγικό λάθος την ενημέρωση της Τουρκίας μέσω της γαλλικής διπλωματικής παρέμβασης, εκφράζοντας φόβους ότι η Άγκυρα θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει το συγκεκριμένο προηγούμενο στις μελλοντικές διεκδικήσεις της.
Η συνέντευξη, διάρκειας περίπου 42 λεπτών, επεκτάθηκε στις πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ, στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, στο Ιράν, στην Ουκρανία και στις διεργασίες μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας για μια νέα παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφαλείας.
«Ένα στρατηγικό λάθος και πολλά τακτικά»
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο Ιωάννης Μπαλτζώης για τους χειρισμούς στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
«Εμείς κάναμε ένα στρατηγικό λάθος, ένα πολύ σημαντικό στρατηγικό λάθος και πολλά τακτικά λάθη», υποστήριξε, επικαλούμενος τις δημόσιες τοποθετήσεις του Κώστα Καραμανλή και του Προκόπη Παυλόπουλου.
Κατά την εκτίμησή του, η ενημέρωση της Τουρκίας δεν ήταν απαραίτητη και δημιουργεί ένα επικίνδυνο διπλωματικό προηγούμενο. Επικαλέστηκε το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, επισημαίνοντας ότι η πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων αποτελεί δικαίωμα που προστατεύεται από το διεθνές δίκαιο, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ εξέφρασε επίσης σοβαρές επιφυλάξεις για τη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα, υποστηρίζοντας ότι η διατύπωσή της, εφόσον επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί από την Τουρκία ως επιχείρημα.
Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι δεν είχε στη διάθεσή του το πλήρες επίσημο κείμενο της διακοίνωσης. Οι εκτιμήσεις του στηρίχθηκαν σε πληροφορίες και αποσπάσματα που είχαν μεταφερθεί δημοσιογραφικά.
Οι τρεις στρατηγικοί στόχοι που αποδίδει στην Τουρκία
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης περιέγραψε τρεις μακροπρόθεσμες επιδιώξεις που, κατά την ανάλυσή του, χαρακτηρίζουν την τουρκική στρατηγική: τη διχοτόμηση του Αιγαίου στον 25ο μεσημβρινό, τον έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου και την αυτονόμηση της Δυτικής Θράκης μέσω της αναγνώρισης τουρκικής εθνικής μειονότητας.
Πρόκειται για τη δική του εκτίμηση ως προς τους στρατηγικούς σκοπούς της Άγκυρας, την οποία συνέδεσε με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Προειδοποίησε ότι ακόμη και μια απλή διπλωματική ενημέρωση μπορεί, κατά την άποψή του, να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά για την προβολή τουρκικών αξιώσεων, ανεξαρτήτως του αν αυτές έχουν νομική βάση.
Ισραήλ: Οι πολιτικές ισορροπίες και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή
Αναφερόμενος στις πολιτικές διεργασίες στο Ισραήλ, ο αντιστράτηγος ε.α. ανέλυσε τις δυσκολίες σχηματισμού κυβερνητικού συνασπισμού και τον ρόλο των αραβικών και θρησκευτικών κομμάτων.
Εκτίμησε ότι ενδεχόμενη αλλαγή της πολιτικής ηγεσίας δεν θα προκαλούσε ουσιαστική μεταβολή στη στρατηγική σχέση του Ισραήλ με την Ελλάδα, καθώς θεωρεί ότι στα ζητήματα εθνικής ασφάλειας υπάρχει σημαντική συνέχεια μεταξύ των ισραηλινών πολιτικών δυνάμεων.
Για τον πόλεμο στη Γάζα, υπογράμμισε τη βαρύτητα της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου, αναγνωρίζοντας παράλληλα το τεράστιο ανθρώπινο κόστος για τους Παλαιστινίους. Υποστήριξε ότι πρέπει να εξεταστούν οι ευθύνες όλων όσοι παραβίασαν το διεθνές δίκαιο και αναφέρθηκε στην ανάγκη δικαστικής διερεύνησης.
Σχετικά με τον αιφνιδιασμό του Ισραήλ, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η αποτυχία αποτροπής της επίθεσης οφειλόταν κυρίως σε υποτίμηση της απειλής και όχι σε σκόπιμη παράλειψη της πολιτικής ηγεσίας.
Ιράν: Τα εφιαλτικά στρατιωτικά σενάρια
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αντιπαράθεση με το Ιράν και στα σενάρια αντιμετώπισης των υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων της χώρας.
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε σε δημοσιοποιημένες πληροφορίες για εγκαταστάσεις σε μεγάλο βάθος, επισημαίνοντας τις δυσκολίες μιας στρατιωτικής επιχείρησης εναντίον τους.
Εξέτασε δύο ενδεχόμενα: τη χρήση εξαιρετικά ισχυρών όπλων και την πραγματοποίηση χερσαίας επιχείρησης ειδικών δυνάμεων. Επισήμανε τους κινδύνους μιας τέτοιας κλιμάκωσης, χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερα ανησυχητικά τα σενάρια που περιλαμβάνουν τακτικά πυρηνικά όπλα.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην οικονομική πίεση που ασκείται στην Τεχεράνη και στις επιπτώσεις των περιορισμών στις πετρελαϊκές εξαγωγές της.
Η νέα Γιάλτα και ο ρόλος των μεγάλων δυνάμεων
Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στις διεργασίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Κίνας.
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ παρουσίασε το ενδεχόμενο μιας νέας διεθνούς διευθέτησης, την οποία συνέκρινε με τη Γιάλτα του 1945, όταν οι μεγάλες δυνάμεις διαμόρφωσαν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων.
Κατά την εκτίμησή του, οι συζητήσεις μεταξύ των ισχυρότερων κρατών ενδέχεται να αφορούν τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών, την Ουκρανία, το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα.
Στο ουκρανικό ζήτημα υποστήριξε ότι διαφαίνονται δυνατότητες διπλωματικής αποκλιμάκωσης, ενώ αναφέρθηκε στην προοπτική μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη, στην οποία θα μπορούσαν να συμμετέχουν η Ρωσία και η Ουκρανία.
Επέκρινε την έως τώρα στάση της Ευρώπης, εκτιμώντας ότι η αδυναμία διαμόρφωσης κοινής στρατηγικής αποδυναμώνει τη θέση της στις διεθνείς διαπραγματεύσεις.