Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος υποστήριξε ότι πίσω από τις φαινομενικά αντιφατικές κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών υπάρχει ένας ευρύτερος σχεδιασμός για τη Μέση Ανατολή. Στο πλαίσιο αυτό στάθηκε ιδιαίτερα στη Σαουδική Αραβία και στη μακροχρόνια στρατηγική σχέση της με την Ουάσινγκτον.
Κατά την ανάλυσή του, ΗΠΑ και Ισραήλ επιδιώκουν εδώ και χρόνια την ένταξη της Σαουδικής Αραβίας στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Το Ριάντ, όμως, συνδέει την εξομάλυνση των σχέσεών του με το Ισραήλ με την παλαιστινιακή υπόθεση. Υπενθύμισε παράλληλα ότι η διαδικασία είχε προχωρήσει σημαντικά πριν από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου, η οποία άλλαξε τα δεδομένα.
Σαουδική Αραβία, Ιράν και Χούθι
Ο αντιναύαρχος ε.α. αναφέρθηκε εκτενώς και στις πιέσεις που δέχεται η Σαουδική Αραβία, συνδέοντας τη δράση των Χούθι με την υποστήριξη του Ιράν.
Σύμφωνα με τη δική του ανάγνωση, η Ουάσινγκτον επιχειρεί να καταστήσει σαφές στο Ριάντ ποιοι είναι οι στρατηγικοί εταίροι στους οποίους μπορεί να βασιστεί μακροπρόθεσμα. Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε το Ισραήλ ως κομβικό παράγοντα ασφαλείας για την ευρύτερη περιοχή.
Για την Υεμένη σημείωσε ότι η κατάσταση είναι εξαιρετικά σύνθετη, καθώς οι Χούθι δεν ελέγχουν ολόκληρη τη χώρα, ενώ το Ιράν εξακολουθεί, όπως ανέφερε, να τους υποστηρίζει με οπλικά συστήματα.
«Παλαιστινιακό και Κυπριακό θα λυθούν με τον ίδιο τρόπο»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η σύνδεση που έκανε ο Γιάννης Εγκολφόπουλος ανάμεσα στην παλαιστινιακή υπόθεση και το Κυπριακό.
«Το παλαιστινιακό κράτος και το Κυπριακό θα λυθούν παρέα. Δηλαδή θα λυθούν με τον ίδιο τρόπο», ανέφερε, εκτιμώντας ότι το μοντέλο που συζητείται είναι εκείνο της ομοσπονδίας.
Στην περίπτωση των Παλαιστινίων περιέγραψε ένα σχήμα στο οποίο θα υπάρχει εκτεταμένη εσωτερική αυτονομία, δική τους διοίκηση, αστυνομία, παιδεία και οικονομική λειτουργία, αλλά ζητήματα ασφάλειας, εξωτερικών σχέσεων και ευρύτερου στρατηγικού ελέγχου θα παραμένουν, σύμφωνα με την εκτίμησή του, στο Ισραήλ.
Για την Κύπρο υποστήριξε ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή φέρνουν την Ουάσινγκτον εγγύτερα στη Λευκωσία. Αναφέρθηκε μάλιστα στη σημασία των βρετανικών βάσεων και των υποδομών επιτήρησης του νησιού για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.
Η σημασία της Κύπρου για Ισραήλ και ΗΠΑ
Ο Εγκολφόπουλος έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη γεωστρατηγική θέση της Κύπρου, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ επιθυμεί ισχυρότερη αμερικανική παρουσία στο νησί.
Συνέδεσε αυτή την επιδίωξη με την Τουρκία και ειδικότερα με το ενδεχόμενο ανάπτυξης τουρκικών πυραυλικών δυνατοτήτων στα κατεχόμενα, οι οποίες θα μπορούσαν να μεταβάλουν τα δεδομένα ασφαλείας έναντι του Ισραήλ.
Κατά τον ίδιο, ο βασικός στόχος δεν αφορά τους Τουρκοκυπρίους ως πληθυσμό αλλά την παρουσία του τουρκικού στρατού στην Κύπρο.
«Η Μέση Ανατολή αλλάζει ολόκληρη»
Το πιο αιχμηρό τμήμα της παρέμβασής του αφορούσε την Τουρκία.
«Στη Μέση Ανατολή αλλάζουν όλα», είπε, εντάσσοντας την Άγκυρα σε ένα πολύ μεγαλύτερο γεωπολιτικό κάδρο.
Κατά την εκτίμησή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται αυτή τη στιγμή σταθερότητα στην Τουρκία, καθώς υπάρχουν ήδη ανοικτά μέτωπα από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ερμήνευσε και τις θετικές κατά καιρούς δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η θέση του ήταν ότι δεν πρέπει να εξετάζονται μόνο οι δημόσιες δηλώσεις, αλλά κυρίως οι πράξεις και οι πραγματικές εξελίξεις στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Και εκεί, σύμφωνα με τον Εγκολφόπουλο, βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα για την Άγκυρα.
S-400, CAATSA και τουρκική Πολεμική Αεροπορία
Ο αντιναύαρχος ε.α. χαρακτήρισε την αγορά των ρωσικών S-400 ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά λάθη της Τουρκίας.
Συνέδεσε την επιλογή αυτή με τις αμερικανικές κυρώσεις CAATSA και με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Άγκυρα στην πρόσβαση σε αμερικανικά αεροπορικά συστήματα και υποστήριξη.
«Η Τουρκία είναι δεσμευμένη από τα δικά της λάθη. Τα τεράστια λάθη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Υποστήριξε ακόμη ότι η εξάρτηση μεγάλου τμήματος των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων και ιδιαίτερα της Πολεμικής Αεροπορίας από αμερικανικής προέλευσης συστήματα δημιουργεί σημαντικές δυσκολίες όταν οι σχέσεις με την Ουάσινγκτον επιδεινώνονται.
Κατά την ανάλυσή του, η Άγκυρα επιχείρησε με την αγορά των S-400 να επιδείξει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως σήμερα πληρώνει το κόστος αυτής της επιλογής.
«Δεν θα είναι η Τουρκία που ξέρουμε»
Ο Εγκολφόπουλος προχώρησε ακόμη περισσότερο, εκτιμώντας ότι οι σημερινές περιφερειακές ανακατατάξεις μπορεί μακροπρόθεσμα να επηρεάσουν βαθιά και την ίδια την Τουρκία.
Αναφέρθηκε στο κουρδικό ζήτημα και σε παλαιότερες δημόσιες συζητήσεις στις ΗΠΑ για τη μελλοντική γεωγραφία της περιοχής, εκτιμώντας ότι τίποτε δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο.
«Η Τουρκία δεν θα είναι αυτή που ξέρουμε», ήταν η χαρακτηριστική του εκτίμηση.
Κατά τον ίδιο, η Τουρκία απομακρύνθηκε από τον μεταπολεμικό ρόλο που είχε αναλάβει στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, επιχειρώντας να λειτουργήσει ως αυτόνομη μεγάλη δύναμη και αναπτύσσοντας σχέσεις με δυνάμεις που βρίσκονται σε ανταγωνισμό με τη Δύση.
Ο οικονομικός παράγοντας
Στην ίδια λογική ενέταξε και την κατάσταση της τουρκικής οικονομίας. Αναφέρθηκε στην πολυετή υποτίμηση της λίρας, στον υψηλό πληθωρισμό και στο κόστος χρηματοδότησης, αλλά και στις πιέσεις που αντιμετωπίζουν τουρκικές επιχειρήσεις με υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα.
Για τον ίδιο, οικονομία και γεωπολιτική δεν μπορούν να εξετάζονται χωριστά: η πραγματική ισχύς μιας χώρας εξαρτάται τόσο από τις στρατιωτικές δυνατότητες όσο και από τη δυνατότητά της να χρηματοδοτεί τις φιλοδοξίες της.
IMEC: Από εμπορικός διάδρομος σε σύστημα ασφαλείας
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο Γιάννης Εγκολφόπουλος αναφέρθηκε στον IMEC, τον διάδρομο που σχεδιάζεται να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω Μέσης Ανατολής και Μεσογείου.
Υπογράμμισε ότι ένας τέτοιος άξονας δεν αποτελεί μόνο εμπορικό εγχείρημα. Δημιουργεί οικονομικές και ενεργειακές αλληλεξαρτήσεις μεταξύ Ινδίας, κρατών του Κόλπου, Μέσης Ανατολής, Ελλάδας και Ευρώπης.
Το κρίσιμο σημείο, κατά τον ίδιο, είναι ότι οι υποδομές, οι ενεργειακές ροές και οι εμπορικές διαδρομές χρειάζονται προστασία.
Από τη στιγμή που δημιουργείται ένα τεράστιο δίκτυο στρατηγικών υποδομών, προκύπτει αναπόφευκτα και η ανάγκη ενός πλέγματος ασφάλειας μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν.
Με αυτή τη συλλογιστική, ο Εγκολφόπουλος εκτίμησε ότι ο IMEC μπορεί σταδιακά να αποκτήσει και στρατηγική ή αμυντική διάσταση.
Η Ελλάδα, λόγω γεωγραφικής θέσης, βρίσκεται πάνω σε αυτή τη νέα διαδρομή. Και αυτό, σύμφωνα με την ανάλυσή του, μπορεί να της προσδώσει αυξημένη γεωπολιτική σημασία σε μια περιοχή όπου οι παλιές ισορροπίες ανατρέπονται και νέες συμμαχίες αρχίζουν να σχηματίζονται.