Σαφείς προειδοποιήσεις για την τουρκική στρατηγική απέναντι στην Ελλάδα απηύθυνε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, σε παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική». Με αφορμή τις εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και τη γαλλική διπλωματική παρέμβαση προς την Άγκυρα, υποστήριξε ότι η Αθήνα οφείλει να αντιμετωπίζει κάθε τουρκική κίνηση ως μέρος ενός ευρύτερου στρατηγικού σχεδιασμού. Παράλληλα, ζήτησε συγκεκριμένες ενέργειες για την κατοχύρωση των ελληνικών δικαιωμάτων, επισημαίνοντας ότι η τουρκική πολιτική δεν περιορίζεται στο Αιγαίο, αλλά αφορά την Κύπρο και τη Θράκη.
Η γαλλική παρέμβαση και ο κίνδυνος της «έρπουσας δικαιοδοσίας»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Προκόπης Παυλόπουλος στη διπλωματική παρέμβαση της Γαλλίας προς την Τουρκία, στο πλαίσιο των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας υποστήριξε ότι η Ελλάδα είχε ήδη προβεί στις προβλεπόμενες ενέργειες, εκδίδοντας τη σχετική NAVTEX για τις εργασίες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo. Κατά την άποψή του, δεν υπήρχε κανένας λόγος να παρέμβει τρίτο κράτος, καθώς η έκδοση της ελληνικής αναγγελίας ήταν επαρκής.
Εξέφρασε μάλιστα την ανησυχία ότι η γαλλική ρηματική διακοίνωση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα προκειμένου να υποστηρίξει ότι διαθέτει δικαιοδοσία στην περιοχή.
Ο Προκόπης Παυλόπουλος χρησιμοποίησε τον όρο «έρπουσα δικαιοδοσία», εξηγώντας ότι η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει σταδιακά την εντύπωση πως έχει αρμοδιότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Ελλάδα δεν της αναγνωρίζει τέτοια δικαιώματα.
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό εξέφρασε για τη διατύπωση που, σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλέστηκε, περιλαμβανόταν στη γαλλική επικοινωνία περί μη ανάμειξης σε νομικά ζητήματα αμφισβητούμενων περιοχών.
Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια αναφορά μπορεί να χρησιμοποιηθεί από την Τουρκία για την ενίσχυση των διεκδικήσεών της, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν απορρίψει το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Οι δύο κινήσεις που ζητά από την Αθήνα
Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν περιορίστηκε στη διαπίστωση των κινδύνων, αλλά κατέθεσε δύο συγκεκριμένες προτάσεις.
Πρώτον, υποστήριξε την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, με αναφορά στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Επισήμανε ότι πρόκειται για δικαίωμα που απορρέει από το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα για το οποίο απαιτείται τουρκική συναίνεση.
Δεύτερον, ζήτησε να προχωρήσει η Ελλάδα στις αναγκαίες ενέργειες προς τον ΟΗΕ για την κατάθεση των γεωγραφικών συντεταγμένων των εξωτερικών ορίων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, επικαλούμενος το νομοθετικό πλαίσιο του 2011 και τον ρόλο του τότε υπουργού Γιάννη Μανιάτη.
Όπως επισήμανε, η σχετική προεργασία έχει γίνει εδώ και χρόνια, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί, κατά την τοποθέτησή του, η απαιτούμενη διαδικασία.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» και οι τρεις στρατηγικοί στόχοι
Ο Προκόπης Παυλόπουλος υποστήριξε ότι η τουρκική στρατηγική δεν αποτελεί ένα σύνολο αποσπασματικών ενεργειών, αλλά έχει ιστορικό βάθος και συγκεκριμένους στόχους.
Συνέδεσε τη σύγχρονη τουρκική πολιτική με επιδιώξεις που, όπως ανέφερε, αναπτύχθηκαν ήδη μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης και απέκτησαν συστηματικότερη θεωρητική διατύπωση μέσα από το έργο του Αχμέτ Νταβούτογλου.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η «Γαλάζια Πατρίδα» εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική με τρεις βασικές κατευθύνσεις: την Κύπρο, το Αιγαίο και τη Θράκη.
Για την Κύπρο, υποστήριξε ότι η Τουρκία επιδιώκει μακροπρόθεσμα να επεκτείνει τον έλεγχό της σε ολόκληρο το νησί. Αναφέρθηκε μάλιστα σε παλαιότερους τουρκικούς σχεδιασμούς, τους οποίους συνέδεσε με την πολιτική που ακολούθησε η Άγκυρα τις επόμενες δεκαετίες.
Για το Αιγαίο, παρουσίασε την τουρκική επιδίωξη ως προσπάθεια ανατροπής του υφιστάμενου καθεστώτος θαλάσσιας κυριαρχίας και περιορισμού της επήρειας των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες.
Ειδική αναφορά έκανε στον 25ο μεσημβρινό και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί να παρακάμψει τη γεωγραφική παρουσία των ελληνικών νησιών.
Για τη Θράκη, προειδοποίησε ότι η Τουρκία επιχειρεί, κατά την εκτίμησή του, να καλλιεργήσει προϋποθέσεις αυτονομιστικών διεκδικήσεων μέσω της εργαλειοποίησης του μειονοτικού ζητήματος.
Υπογράμμισε τη σημασία της Συνθήκης της Λωζάννης και της διάκρισης μεταξύ της θρησκευτικής μειονότητας στη Θράκη και των εθνικών χαρακτηρισμών που επιχειρεί να επιβάλει η τουρκική πλευρά.
«Να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά»
Ο Προκόπης Παυλόπουλος εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς την αποτρεπτική ικανότητα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, απορρίπτοντας την καλλιέργεια φόβου για μια ενδεχόμενη τουρκική στρατιωτική ενέργεια.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η στρατιωτική αποτροπή δεν αναιρεί την ανάγκη διαρκούς διπλωματικής και νομικής εγρήγορσης.
Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι καμία τουρκική ενέργεια δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο ή ασήμαντο περιστατικό, καθώς, σύμφωνα με την ανάλυσή του, κάθε τέτοια κίνηση μπορεί να εντάσσεται σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
«Τίποτα με την Τουρκία δεν είναι λεπτομέρεια», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα με το οποίο ολοκλήρωσε την τοποθέτησή του, καλώντας την ελληνική πλευρά να παραμένει σε συνεχή εγρήγορση.