Σαφείς αιχμές για την κατεύθυνση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τη στάση της Ευρώπης απέναντι στη Ρωσία, αλλά και τις εξελίξεις σε Ιράν και Ουκρανία άφησε ο πρέσβης ε.τ. Δημήτρης Καραϊτίδης, σε συνέντευξή του στον Νίκο Παπαδάτο και την εκπομπή Diplomatic Front.
Ο έμπειρος διπλωμάτης εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στις πληροφορίες για διπλωματική συνεννόηση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Όπως σημείωσε, δεν μπορεί ακόμη να γίνει λόγος για οριστική συμφωνία, αλλά περισσότερο για ένα μνημόνιο κατανόησης ή καλής θελήσεως, το οποίο ενδέχεται να αποτελέσει βάση για περαιτέρω συνομιλίες.
Ο κ. Καραϊτίδης εκτίμησε ότι το Ισραήλ δεν είναι ικανοποιημένο από μια διαδικασία διακοπής των εχθροπραξιών με το Ιράν, καθώς θεωρεί ότι η συνέχιση της πίεσης θα αποδυνάμωνε ακόμη περισσότερο την Τεχεράνη. Παρά ταύτα, εκτίμησε ότι στην παρούσα φάση το Ισραήλ δύσκολα θα μπορέσει να τορπιλίσει μια αμερικανοϊρανική διαδικασία συνεννόησης, εφόσον η Ουάσιγκτον την στηρίζει.
Στο ουκρανικό, ο πρέσβης ε.τ. άσκησε κριτική στην ευρωπαϊκή στάση, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη εμφανίζεται εγκλωβισμένη σε μια αδιάλλακτη αντιρωσική γραμμή. Κατά την εκτίμησή του, δεν προκύπτει ότι η Ρωσία σχεδιάζει άμεση επέκταση εναντίον ευρωπαϊκών χωρών, όπως συχνά υποστηρίζεται από φιλοπόλεμους κύκλους στην Ευρώπη.
Ο κ. Καραϊτίδης προειδοποίησε ότι η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία μπορεί να οδηγήσει σε εξαιρετικά επικίνδυνες καταστάσεις, ακόμη και σε σενάρια χρήσης τακτικών πυρηνικών όπλων, εάν χαθεί ο έλεγχος των εξελίξεων. Ιδιαίτερα αυστηρός ήταν απέναντι σε συζητήσεις περί ανάπτυξης πυρηνικών όπλων στη Γερμανία, εκτιμώντας ότι η ρωσική ηγεσία δεν θα το αποδεχθεί σε καμία περίπτωση.
Για την Ελλάδα, υποστήριξε ότι θα έπρεπε να τηρεί πιο σώφρονα και συγκρατημένη στάση στο ουκρανικό. Όπως είπε, η Αθήνα έσπευσε με ζήλο να ταχθεί στο πλευρό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προκαλώντας σοβαρή κρίση στις σχέσεις με τη Ρωσία, χωρίς να έχει αξιοποιήσει επαρκώς το επιχείρημα της τουρκικής εισβολής και κατοχής στην Κύπρο.
Ο κ. Καραϊτίδης στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι ο Ουκρανός πρόεδρος δεν εξέφρασε ποτέ ουσιαστική στήριξη προς την Ελλάδα ή την Κύπρο για όσα έχουν υποστεί από την Τουρκία. Επισήμανε επίσης ότι η Ουκρανία συνεργάζεται με την Τουρκία στον τομέα των drones, ενώ στις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα φέρεται να έθεσε όρους για το πότε και πώς θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τα ουκρανικά συστήματα, ώστε να μην ενοχληθεί η Άγκυρα.
Στο επίκεντρο της συνέντευξης βρέθηκαν και τα λεγόμενα «ήρεμα νερά» με την Τουρκία. Ο πρέσβης ε.τ. τόνισε ότι η εικόνα αυτή απέχει από την πραγματικότητα. Αναφερόμενος στην παρενόχληση του αεροσκάφους του υπουργού Άμυνας Νίκου Δένδια, αλλά και άλλων υπουργικών αεροσκαφών που μετέβαιναν στην Κύπρο, υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έπρεπε να είχε αντιδράσει αμέσως και αυστηρά απέναντι στην Τουρκία.
Κατά τον ίδιο, η Άγκυρα υπέγραψε μεν τη Διακήρυξη των Αθηνών, αλλά ξεκαθάρισε από την πρώτη στιγμή ότι δεν αλλάζει ούτε κατά χιλιοστό τις πάγιες θέσεις της: την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, τον διαμοιρασμό του Αιγαίου και την αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο κ. Καραϊτίδης αναγνώρισε ότι η περίοδος των «ήρεμων νερών» έδωσε στην Ελλάδα χρόνο για εξοπλιστική ενίσχυση και για ένα ηπιότερο κλίμα. Ωστόσο, τόνισε ότι ωφελήθηκε και η Τουρκία, η οποία αξιοποίησε την εικόνα της «φιλικής» δύναμης για να αποκομίσει οφέλη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ άλλων και στο ζήτημα των F-35.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αναφορά του στην πολιτική του κατευνασμού. Όπως είπε, η συνεχής υποχωρητικότητα δεν αποτρέπει τον πόλεμο, αλλά μπορεί να τον προκαλέσει, διότι η άλλη πλευρά την εκλαμβάνει ως φοβικό σύνδρομο και ως πρόσκληση να αυξήσει τις απαιτήσεις της.
«Κανένας εχέφρων άνθρωπος δεν επιδιώκει τον πόλεμο», σημείωσε, προσθέτοντας όμως ότι η αποφασιστική υπεράσπιση των κόκκινων γραμμών είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αποτροπής.
Ο πρέσβης ε.τ. επεκτάθηκε και στα Βαλκάνια, με αναφορές στην Αλβανία και στα Σκόπια, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να θέτει σαφείς όρους σε χώρες που επιθυμούν την ευρωπαϊκή τους πορεία. Όπως είπε, δεν μπορεί η Αθήνα να υπόσχεται στήριξη στην ένταξη γειτονικών χωρών στην ΕΕ, χωρίς αυτές να σέβονται τα ελληνικά συμφέροντα.
Ιδιαίτερα αυστηρός ήταν και απέναντι σε λογικές παραχώρησης στα εθνικά θέματα, απορρίπτοντας επιχειρήματα του τύπου «κάτι πρέπει να δώσουμε και στους άλλους». Όπως υπογράμμισε, η Ελλάδα δεν είναι φιλανθρωπικός οργανισμός, αλλά κράτος με ιστορία, τραυματικές εμπειρίες και υποχρέωση να προστατεύει τα συμφέροντά του.
Κλείνοντας, ο Δημήτρης Καραϊτίδης έκανε αναφορά στην εξωτερική πολιτική του Ανδρέα Παπανδρέου και του Κωνσταντίνου Καραμανλή, σημειώνοντας ότι και οι δύο, παρά τις διαφορές τους, κράτησαν γραμμή αξιοπρέπειας, πατριωτισμού και αποφασιστικότητας.
Κατά τον ίδιο, το βασικό μήνυμα εκείνης της περιόδου ήταν ότι η Ελλάδα επιδιώκει συνεργασία και καλή γειτονία, αλλά δεν επιτρέπει σε κανέναν να υπολογίζει στην «ευγένειά» της για να κινηθεί εναντίον των συμφερόντων της.
Το συμπέρασμα της συνέντευξης είναι σαφές: η Ελλάδα χρειάζεται λιγότερο κατευνασμό, περισσότερη αυτοπεποίθηση, καθαρές κόκκινες γραμμές και εξωτερική πολιτική που να ξεκινά όχι από ιδεολογικές αγκυλώσεις, αλλά από το εθνικό συμφέρον.