Η αντιπαράθεση Τουρκίας και Ισραήλ για τη Συρία περνά πλέον σε νέα φάση, καθώς πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις βρίσκεται το ουσιαστικό ερώτημα για το μέχρι πού μπορεί να φτάσει η τουρκική στρατιωτική παρουσία στη μεταπολεμική Συρία χωρίς να προκαλέσει ισραηλινή στρατιωτική αντίδραση.
Το Τελ Αβίβ έδειξε με το πλήγμα στο Αμπού Αλ Ντουχούρ ότι είναι διατεθειμένο να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ προληπτικά. Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιλέγει επί του παρόντος να μην απαντήσει επί του πεδίου.
Κατηγορηματική διάψευση από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας
Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, υποναύαρχος Ζεκί Ακτούρκ, δήλωσε ότι δεν υπήρχε τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία στην αεροπορική βάση ούτε πριν ούτε κατά τη διάρκεια της ισραηλινής επίθεσης.
«Δηλώνουμε ότι δεν υπήρχε καμία τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία στην αεροπορική βάση Αμπού Αλ Ντουχούρ πριν ή κατά τη διάρκεια της επίθεσης», ανέφερε.
Η Άγκυρα στρέφει παράλληλα την κατηγορία εναντίον του Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι τα πλήγματά του υπονομεύουν τη διαδικασία σταθεροποίησης της Συρίας.
Κατά τον Ακτούρκ, οι επιθέσεις εναντίον του στρατιωτικού αεροδρομίου έχουν στόχο να πλήξουν «τη σταθερότητα, την ασφάλεια, την ενότητα και την ακεραιότητα της Συρίας».
Ο Τούρκος αξιωματούχος πρόσθεσε ότι η χώρα του θα συνεχίσει «με αποφασιστικότητα» τις προσπάθειές της για την προστασία της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας.
Η τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα εμφανίζεται πλέον δημόσια ως εγγυητής της συριακής εδαφικής ακεραιότητας, την ώρα που το Ισραήλ αντιμετωπίζει ακριβώς τη διεύρυνση της τουρκικής στρατιωτικής επιρροής ως δυνητική απειλή για τη δική του ασφάλεια.
Άγκυρα: Δεν θα απαντήσουμε στο Ισραήλ
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η αντίδραση της τουρκικής προεδρίας.
Παρά τη σκληρή ρητορική, η Άγκυρα κατέστησε σαφές ότι δεν θα υπάρξει τουρκική απάντηση στο ισραηλινό πλήγμα.
Ο διευθυντής Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας Μπουρανετίν Ντουράν υποστήριξε ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να παρασυρθεί από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.
«Είμαστε αρκετά έμπειροι για να μην πέφτουμε στην παγίδα προσώπων όπως ο Νετανιάχου, που επιδιώκουν να υπονομεύσουν την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή μας», δήλωσε.
Η τουρκική πλευρά επιχειρεί έτσι να παρουσιάσει τη μη αντίδρασή της ως συνειδητή στρατηγική αυτοσυγκράτηση και όχι ως αποτέλεσμα του στρατιωτικού μηνύματος που έστειλε το Ισραήλ.
Ο Ντουράν απέδωσε μάλιστα τη στάση του Νετανιάχου σε εσωτερικούς πολιτικούς υπολογισμούς, κατηγορώντας τον ότι χρησιμοποιεί την αντιπαράθεση με την Τουρκία ως «πολιτική σανίδα σωτηρίας» ενόψει εκλογών και εσωτερικών πιέσεων.
Το Ισραήλ έβαλε κόκκινη γραμμή
Το πραγματικό διακύβευμα, ωστόσο, βρίσκεται στην ίδια την αεροπορική βάση.
Το Αμπού Αλ Ντουχούρ βρίσκεται στην επαρχία Ιντλέμπ της βορειοδυτικής Συρίας. Υπέστη μεγάλες καταστροφές κατά τον συριακό εμφύλιο και παραμένει εκτός επιχειρησιακής λειτουργίας εδώ και χρόνια.
Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι οι κινήσεις για επαναλειτουργία του συνδέονται με σχέδια εγκατάστασης ή ανάπτυξης τουρκικών στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Γι’ αυτό και επέλεξε να πλήξει τη βάση, στέλνοντας ένα μήνυμα που ο Νετανιάχου παρουσίασε δημοσίως ως απολύτως ξεκάθαρο: η Τουρκία δεν πρέπει να δημιουργήσει στρατιωτικές βάσεις στη Συρία που το Ισραήλ θεωρεί απειλή για την ασφάλειά του.
Με άλλα λόγια, το Ισραήλ δεν περιορίστηκε σε διπλωματική προειδοποίηση. Μετέτρεψε την προειδοποίησή του σε στρατιωτική ενέργεια.
Η επίσκεψη τουρκικής αντιπροσωπείας
Εδώ όμως εμφανίζεται ένα κρίσιμο σημείο στην τουρκική διάψευση.
Το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει αναφέρει ότι τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία είχε επισκεφθεί πρόσφατα το αεροδρόμιο, στο πλαίσιο των προσπαθειών για την επαναλειτουργία του.
Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του μόνιμη τουρκική στρατιωτική ανάπτυξη ή εγκατάσταση βάσης. Δημιουργεί όμως μια σημαντική διάκριση: άλλο η απουσία τουρκικών δυνάμεων τη στιγμή του βομβαρδισμού και άλλο το εάν η Άγκυρα εξετάζει μελλοντική στρατιωτική αξιοποίηση των εγκαταστάσεων.
Και ακριβώς σε αυτό το δεύτερο ζήτημα φαίνεται ότι επικεντρώνεται η ισραηλινή στρατηγική.
Η μάχη για τη μεταπολεμική Συρία
Πίσω από το Αμπού Αλ Ντουχούρ βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση συμφερόντων.
Η Τουρκία επιδιώκει να μετατρέψει τη στενή σχέση της με τη Δαμασκό σε μόνιμη στρατιωτική, οικονομική και ενεργειακή επιρροή. Η Άγκυρα έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι ενδιαφέρεται για στρατιωτική συνεργασία, ενεργειακές υποδομές, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, έρευνες υδρογονανθράκων και αξιοποίηση συριακών φυσικών πόρων.
Το Ισραήλ, αντίθετα, δείχνει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί χωρίς όρους τη δημιουργία μιας νέας τουρκικής στρατιωτικής πραγματικότητας στη Συρία.
Έτσι, το επεισόδιο του Αμπού Αλ Ντουχούρ αποκτά σημασία πολύ μεγαλύτερη από ένα ακόμη ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα.
Το Ισραήλ έθεσε στρατιωτικά την κόκκινη γραμμή του. Η Τουρκία απάντησε ότι δεν υπήρχαν δυνάμεις της στη βάση και, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, απέφυγε την απευθείας κλιμάκωση.
Το ερώτημα είναι τι θα συμβεί εάν η Άγκυρα επιχειρήσει στο μέλλον να προχωρήσει πράγματι σε μόνιμη στρατιωτική εγκατάσταση σε συριακές βάσεις. Τότε η αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας δεν θα αφορά πλέον μόνο δηλώσεις και προειδοποιήσεις, αλλά τον ίδιο τον συσχετισμό ισχύος στη Συρία.