Ένα ευρύ πλαίσιο για τον Ελληνισμό του 21ου αιώνα, τη Ρωμιοσύνη, τη διασπορά, τον Πόντο και τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων έθεσε ο δρ. Νίκος Μιχαηλίδης, μιλώντας στην εκπομπή EuroCast του ευρωβουλευτή Νίκου Φαραντούρη, από τις Βρυξέλλες και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ο διδάκτωρ ανθρωπολογίας του Princeton και συντονιστής της πλατφόρμας δημοσίου διαλόγου «Ο Ελληνικός Κόσμος στον 21ο αιώνα» υπογράμμισε ότι ο Ελληνισμός δεν μπορεί να περιορίζεται στα στενά όρια του ελλαδικού κράτους. Όπως είπε, απαιτείται στρατηγική σκέψη για την Ελλάδα, την Κύπρο και τις ελληνικές κοινότητες της διασποράς σε βάθος δεκαετιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους Έλληνες των Ηνωμένων Πολιτειών, τους οποίους χαρακτήρισε εξαιρετικά δυναμικούς, παραγωγικούς και βαθιά ενδιαφερόμενους για όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα. Άσκησε, όμως, κριτική στην ελληνική πολιτεία, λέγοντας ότι διαχρονικά αντιμετώπισε την ομογένεια κυρίως ως εργαλείο εθνικής ισχύος, όταν τη χρειαζόταν, και όχι ως ισότιμο κομμάτι του παγκόσμιου Ελληνισμού.
Ο Μιχαηλίδης στάθηκε και στην ανάγκη σοβαρού συντονισμού των ελληνικών κοινοτήτων του εξωτερικού, χωρίς κομματική χειραγώγηση και χωρίς επιβολή από το αθηναϊκό κέντρο. Όπως τόνισε, η Ελλάδα πρέπει να ακούσει τους Έλληνες της Αμερικής, της Αυστραλίας, της Αφρικής, της Ρωσίας και της Κεντρικής Ασίας, ώστε να χαραχθεί μια συνολική στρατηγική για το πού θέλει να βρίσκεται ο Ελληνισμός τα επόμενα 50 χρόνια.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ο Ποντιακός Ελληνισμός και η ανάγκη διεθνούς αναγνώρισης της Γενοκτονίας. Ο Νίκος Μιχαηλίδης υπογράμμισε ότι η Γενοκτονία των Ποντίων από τους Νεότουρκους και τους κεμαλικούς εθνικιστές δεν έχει ακόμη αναγνωριστεί από τα ευρωπαϊκά κράτη ούτε από το ίδιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κάτι που χαρακτήρισε ιστορικά άδικο και πολιτικά κρίσιμο.
Αναφερόμενος στις ελληνόφωνες κοινότητες της σημερινής βορειοανατολικής Τουρκίας, σημείωσε ότι στον ιστορικό Πόντο υπάρχουν ακόμη κοινότητες απογόνων εξισλαμισμένων Ελλήνων, κυρίως στην περιοχή της Τραπεζούντας, που διατηρούν την ποντιακή διάλεκτο, τα «ρωμαίικα», και αναζητούν όλο και περισσότερο τις ρίζες τους.
Όπως είπε, η ελληνική ταυτότητα αυτών των πληθυσμών δεν είναι ελεύθερη να εκφραστεί στη σύγχρονη Τουρκία. Πρόκειται για μια γλωσσική μειονότητα χωρίς δικαιώματα, η οποία αντιμετωπίζει κοινωνικό στιγματισμό και κρατική καταστολή όταν επιχειρεί να δηλώσει ανοιχτά την ελληνική της καταγωγή.
Ο ανθρωπολόγος έκανε ειδική αναφορά και στη Ρωμιοσύνη, εξηγώντας τη διαφορά ανάμεσα στους όρους «Ρωμιός» και «Γιουνάν» στο τουρκικό εθνικιστικό φαντασιακό. Όπως σημείωσε, η τουρκική αντίληψη βλέπει τον «Ρωμιό» ως τον ελληνόφωνο ή ελληνορθόδοξο που βρίσκεται υπό τουρκική κυριαρχία, ενώ τον «Γιουνάν» ως τον ανεξάρτητο Έλληνα με δικό του κράτος. Αυτό, όπως είπε, εξηγεί και γιατί η Τουρκία αποκαλεί τους Κυπρίους «Ρουμ».
Στο ζήτημα της Γενοκτονίας, ο Μιχαηλίδης υπογράμμισε ότι οι ποντιακές οργανώσεις είναι από τις λίγες μικρασιατικές οργανώσεις που κράτησαν ζωντανή τη μνήμη και την έννοια της γενοκτονίας. Κάλεσε, ωστόσο, και άλλες μικρασιατικές οργανώσεις να σταθούν δίπλα σε αυτή την προσπάθεια, ώστε το έγκλημα κατά των χριστιανικών κοινοτήτων της Ανατολής να αναδειχθεί με συνοχή και σοβαρότητα.
Για τη 19η Μαΐου, ήταν κατηγορηματικός: δεν είναι τυχαία ημερομηνία. Είναι η ημέρα άφιξης του Μουσταφά Κεμάλ στην Αμισό, από όπου ξεκίνησε η τελική και πιο αιματηρή φάση της Γενοκτονίας των Ποντίων. Γι’ αυτό, όπως είπε, η διεθνής καθιέρωση της ημέρας αυτής αποκαλύπτει τη βίαιη φύση του κεμαλισμού, τον οποίο πολλοί στη Δύση εξακολουθούν να παρουσιάζουν ως δήθεν εκσυγχρονιστική και φιλοδυτική ιδεολογία.
Ο Νίκος Μιχαηλίδης επανέφερε, μάλιστα, την πρόταση του αείμνηστου Μιχάλη Χαραλαμπίδη να καθιερωθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης των θυμάτων του Κεμαλισμού. Όπως είπε, αυτό δεν αφορά μόνο τους Ποντίους ή τις χριστιανικές κοινότητες, αλλά και Κούρδους, Αλεβίτες, σουνίτες μουσουλμάνους και άλλους λαούς της σημερινής Τουρκίας που υπέστησαν τη βία της κεμαλικής εθνικιστικής ιδεολογίας.
Η παρέμβαση έκλεισε με κοινή δέσμευση για συνέχιση του αγώνα διεθνούς αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ποντίων και για συντονισμό δράσεων σε Ελλάδα, Ευρώπη, διασπορά και ομογένεια.