Δύο φαινομενικά διαφορετικά μέτωπα, το Ιράν και το Κυπριακό, συνδέονται μέσα από τη μεγάλη αναμέτρηση για τον έλεγχο της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασης του Σάββα Καλεντερίδη στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Ο γεωπολιτικός αναλυτής μίλησε για την εσωτερική ρήξη που έχει εκδηλωθεί στην Τεχεράνη, τις επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ, τον κίνδυνο αποδυνάμωσης της αμερικανικής παρουσίας στον Περσικό Κόλπο και την προσπάθεια της Τουρκίας να καλύψει το κενό με τη δημιουργία ενός «ισλαμικού ΝΑΤΟ».
Παράλληλα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το νέο σχέδιο που φαίνεται να προωθείται στο Κυπριακό, υποστηρίζοντας ότι φέρει τη σφραγίδα των βρετανικών εργαστηρίων, χρησιμοποιεί τη γνωστή μέθοδο της «δημιουργικής ασάφειας» και εμφανίζει ανησυχητικές ομοιότητες με το Σχέδιο Ανάν.
«Δεν υπάρχουν πλέον μετριοπαθείς στο Ιράν»
Αναφερόμενος στη σύγκρουση με το Ιράν, ο Σάββας Καλεντερίδης σημείωσε ότι η κρίση δεν αποτελεί απλώς μία αντιπαράθεση της Τεχεράνης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο εσωτερικό του ιρανικού συστήματος εξουσίας βρίσκεται σε εξέλιξη μια βαθιά ρήξη.
«Υπάρχει ρήξη στο σύστημα εξουσίας στην Τεχεράνη και η ρήξη αυτή είναι ανάμεσα στους σκληρούς και στους πολύ σκληρούς. Δεν υπάρχουν πλέον μετριοπαθείς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, ακόμη και ο Μοχάμεντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, αντιμετωπίζεται από τους σκληρότερους κύκλους ως πρόσωπο που απομακρύνθηκε από τη γραμμή η οποία είχε χαραχθεί.
Ο Αμπάς Αραγτσί, όπως είπε, δέχθηκε επίθεση στην κηδεία του Αλί Χαμενεΐ, ενώ και ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αποδοκιμάστηκε έντονα και χαρακτηρίστηκε ακόμη και «προδότης». Οι εικόνες αυτές, κατά τον Σάββα Καλεντερίδη, αποκαλύπτουν το βάθος της εσωτερικής σύγκρουσης.
Η «δημιουργική ασάφεια» άναψε τη φωτιά στο Ορμούζ
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται το μνημόνιο των 14 σημείων που είχε συμφωνηθεί, αλλά και οι διαφορετικές ερμηνείες για την εφαρμογή του.
Ο Σάββας Καλεντερίδης στάθηκε ιδιαίτερα στο σημείο που αφορά την ελευθερία διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Όπως εξήγησε, όταν δύο πλευρές έχουν εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις αλλά επιδιώκουν να υπογράψουν μια συμφωνία, καταφεύγουν συχνά στον «μαγικό όρο της δημιουργικής ασάφειας».
Η ασάφεια αυτή επιτρέπει σε κάθε πλευρά να ερμηνεύει το ίδιο κείμενο με διαφορετικό τρόπο. Στην περίπτωση του Ορμούζ, όμως, δεν έκρυψε το πρόβλημα. Απλώς το μετέθεσε χρονικά, μέχρι τη στιγμή της έκρηξης.
Οι πλέον σκληροί πυρήνες των Φρουρών της Επανάστασης, θεωρώντας ότι δεν έπρεπε να επιτραπεί πλήρως ελεύθερη ναυσιπλοΐα, προχώρησαν σε επιθέσεις εναντίον διερχόμενων πλοίων. Ακολούθησε η αμερικανική απάντηση, η ανταπάντηση του Ιράν και ένας νέος κύκλος βομβαρδισμών.
Οι αμερικανικές βάσεις από πλεονέκτημα έγιναν στόχος
Ο Σάββας Καλεντερίδης συνέδεσε τη σημερινή κατάσταση με την Επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου» του 1991. Υπενθύμισε ότι πριν από την επιχείρηση απελευθέρωσης του Κουβέιτ δεν υπήρχε στην περιοχή το σημερινό δίκτυο αμερικανικών βάσεων.
Η εγκατάστασή τους επέτρεψε στην Ουάσιγκτον να αποκτήσει και να διατηρήσει στρατηγική επιρροή στον Περσικό Κόλπο. Σήμερα, όμως, αυτές οι ίδιες βάσεις έχουν μετατραπεί σε στόχους, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα και στις χώρες που τις φιλοξενούν.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο Κουβέιτ και στις επιθέσεις εναντίον εγκαταστάσεων αφαλάτωσης. Η χώρα εξαρτάται σε ποσοστό περίπου 90% από αυτές για την ύδρευσή της. Με θερμοκρασίες που προσεγγίζουν τους 50 βαθμούς και τα Στενά του Ορμούζ κλειστά, η συνέχιση της κρίσης μπορεί να προκαλέσει πραγματική ανθρωπιστική καταστροφή.
Στρατηγικό πλήγμα για τις ΗΠΑ – Κέρδη για το Ιράν
Κατά τον Σάββα Καλεντερίδη, οι Ηνωμένες Πολιτείες κινδυνεύουν, ανεξάρτητα από τη στρατιωτική έκβαση της σύγκρουσης, να υποστούν ένα τεράστιο στρατηγικό πλήγμα.
Η καταστροφή των υποδομών, η ανασφάλεια που προκαλείται στις χώρες του Κόλπου και η αδυναμία προστασίας τους μπορεί να οδηγήσουν σε περιορισμό της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας. Κάθε υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής, όμως, μεταφράζεται σε αντίστοιχη ενίσχυση του Ιράν.
Εάν η Τεχεράνη διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και οι κυβερνήσεις του Κόλπου χάσουν την εμπιστοσύνη τους στην αμερικανική προστασία, τότε, όπως προειδοποίησε, οι χώρες αυτές μπορεί να αναγκαστούν να καταστούν, κατά κάποιον τρόπο, «υποτελείς της Τεχεράνης».
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο Ντόναλντ Τραμπ και το βαθύ αμερικανικό κράτος θα αποδεχθούν μια τέτοια γεωπολιτική ανατροπή. Εάν δεν την αποδεχθούν, τότε, κατά τον αναλυτή, η περιοχή βρίσκεται πιο κοντά σε έναν ακόμη μεγαλύτερο πόλεμο.
Η Τουρκία σπεύδει να καλύψει το κενό
Μέσα σε αυτό το ρευστό σκηνικό, η Τουρκία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί κάθε κενό ισχύος. Ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στην προσπάθεια δημιουργίας ενός σχήματος που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «ισλαμικό ΝΑΤΟ».
Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκονται η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για την προσέλκυση και της Αιγύπτου. Μια τέτοια εξέλιξη, υπογράμμισε, θα είχε τεράστια γεωπολιτική σημασία και θα αναβάθμιζε κατακόρυφα τον ρόλο της Άγκυρας στον μουσουλμανικό κόσμο.
Κυπριακό: Σχέδιο από τα «εργαστήρια του Λονδίνου»
Περνώντας στο Κυπριακό, με αφορμή τη συμπλήρωση 52 ετών από την τουρκική εισβολή, ο Σάββας Καλεντερίδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα ανήσυχος για τις πληροφορίες περί «χαλαρής ομοσπονδίας».
Υποστήριξε ότι το σχέδιο δεν αποτελεί πρωτοβουλία του ΟΗΕ, του Αντόνιο Γκουτέρες ή της προσωπικής απεσταλμένης του, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν. Αντιθέτως, εκτίμησε ότι έχει τύχει επεξεργασίας στα «εργαστήρια του Λονδίνου».
«Μυρίζει Σχέδιο Ανάν», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η βασική του φιλοσοφία στηρίζεται και πάλι στη δημιουργική ασάφεια.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά θα μπορεί να παρουσιάζει το νέο πολιτειακό μόρφωμα ως ομοσπονδία, ενώ η τουρκική πλευρά θα έχει τη δυνατότητα να το ερμηνεύει ως συνομοσπονδία. Στην πράξη, σύμφωνα με όσα ανέφερε, η Τουρκία θα πετυχαίνει τον στόχο των ισότιμων συνιστώντων κρατών με διευρυμένες αρμοδιότητες, ενώ η κεντρική εξουσία θα περιορίζεται κυρίως στην εξωτερική πολιτική, στην εθνική οικονομία και στην άμυνα.
Οι ενεργειακοί σχεδιασμοί πίσω από τις πιέσεις
Ο Σάββας Καλεντερίδης συνέδεσε τις εξελίξεις με έναν ευρύτερο αμερικανικό σχεδιασμό για την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Στόχος είναι να διευθετηθούν οι περιφερειακές διαφορές, να προχωρήσουν οι οριοθετήσεις των ΑΟΖ και να δημιουργηθεί ασφαλές περιβάλλον για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η ενέργεια της περιοχής θα μπορούσε στη συνέχεια να κατευθυνθεί προς την ευρωπαϊκή αγορά, μειώνοντας την εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία.
Σε αυτήν την πορεία, όμως, Ελλάδα και Κύπρος αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπες με ασφυκτικές πιέσεις για να αποδεχθούν έναν σχεδιασμό που εξυπηρετεί μεγαλύτερα γεωπολιτικά και ενεργειακά συμφέροντα.
Η προειδοποίηση του Σάββα Καλεντερίδη είναι σαφής: η δημιουργική ασάφεια απέτυχε στα Στενά του Ορμούζ και οδήγησε σε πόλεμο. Η εφαρμογή της ίδιας συνταγής στο Κυπριακό μπορεί να μη φέρει λύση, αλλά να φυτέψει τους σπόρους της επόμενης κρίσης.